Ο υπερβολικός ενθουσιασμός για τα οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) αντικαθίσταται από μια βαθιά ανησυχία για την πορεία των οικονομιών όσο εξελίσσονται και εξειδικεύονται τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Models). Από την κυκλοφορία του ChatGPT της OpenAI, του πρώτου μοντέλου αναπαραγωγικής ΤΝ, τον Νοέμβριο του 2022 μέχρι σήμερα, οι αγορές «μέθυσαν» από τα μεγαλόπνοα σχέδια των τεχνολογικών κολοσσών για να συνειδητοποιήσουν μετέπειτα ότι ναι μεν οι προσδοκίες τους για αποδόσεις ίσως να είναι υπερβολικές, αλλά οι επιπτώσεις θα είναι τεράστιες για την ανθρωπότητα ακόμη και αν υλοποιηθούν.
Τώρα πια οι τεχνολογικοί γίγαντες με επενδύσεις-μαμούθ στην ΤΝ απειλούν εταιρείες εντός και εκτός τεχνολογικού κλάδου, καθώς τα μοντέλα τους θα μπορούν να εκτελούν διάφορες εργασίες: από την παροχή υπηρεσιών χρηματοοικονομικού συμβούλου μέχρι τη δημιουργία λογισμικών συστημάτων για εταιρείες ή και τη λειτουργία πλατφόρμων παράδοσης γευμάτων.
«Οι περισσότερες εντολές που δίνει κανείς από το κινητό του τηλέφωνο, θα μπορεί να τις εκτελεί ένας ψηφιακός βοηθός (AI agent)» δήλωσε σε συνέντευξη ο Αλάπ Σαχ, επικεφαλής επενδύσεων στην Lotus Technology Management και ένας από τους συγγραφείς της έκθεσης που δημοσίευσε η Citrini Research, η οποία πυροδότησε ένα νέο κύμα ρευστοποιήσεων στη Wall Street τη Δευτέρα. Απευθυνόμενος στο τηλεοπτικό δίκτυο του πρακτορείου Bloomberg, παρότρυνε τις κυβερνήσεις να εξετάσουν τη φορολόγηση των μεγάλων κερδών που θα προκύψουν από νέες εφαρμογές ΤΝ. Δίχως τέτοιας φύσεως μέτρα, η αύξηση της ανεργίας θα πλήξει την κατανάλωση, με τις ΗΠΑ να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα. «Σ’ ένα σενάριο που καταργείται το 5% των θέσεων γραφείου εντός 18μηνου, η πτώση της κατανάλωσης θα πρέπει να περιοριστεί στο 1% με 1,5% και όχι στο 4% ή 5% ή 6% που θα ήταν τρομακτικό» πρόσθεσε ο ίδιος.
«Μαύρα σύννεφα» για την αμερικανική οικονομία
Η δημοσίευση της έκθεσης από την Citrini Research, όπου αναφέρεται ότι ο δείκτης ανεργίας στις ΗΠΑ μπορεί να ξεπεράσει το 10% μέχρι το 2028, συνέπεσε με την προειδοποίηση του Νασίμ Ταλέμπ, συγγραφέα του βιβλίου «Ο Μαύρος Κύκνος», πως επέρχεται μια περίοδος με μεγάλη μεταβλητότητα στις αγορές ή ακόμη και χρεοκοπιών στον κλάδο λογισμικού, καθώς το ράλι για ΤΝ εισέρχεται σε μια εύθραυστη περίοδο. Σαν να μην ήταν αρκετά αυτά τα δυσοίωνα μηνύματα, η Anthropic ανακοίνωσε μέσω του blog της ότι το νέο πρόγραμμα Claude Code -Claude Opus 4,6- μπορεί να εκσυγχρονίσει τη γλώσσα προγραμματισμού COBOL της ΙΒΜ, στέλνοντας τη μετοχή του ομίλου στη μεγαλύτερη πτώση 20ετίας, με απώλειες άνω του 13%.
Αρχές Φεβρουαρίου, η κυκλοφορία μιας αναβαθμισμένης εκδοχής του Claude έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε ένα 48ώρο κύμα ρευστοποιήσεων της τάξεως των 300 δισ. δολαρίων. Η εταιρεία AI παρουσίασε τότε το Claude Opus 4.6, ένα προηγμένο μοντέλο ΤΝ ικανό να εκτελεί σύνθετες επαγγελματικές εργασίες, καθώς και να δημιουργεί και να συντονίζει ολόκληρες ομάδες από ψηφιακούς βοηθούς. Οι φόβοι των επενδυτών για τεκτονικές αλλαγές δεν περιορίζονται πια στον κλάδο της τεχνολογίας και ειδικότερα παραδοσιακές εταιρείες παροχής λογισμικού ως υπηρεσία (SaaS). Μετά από τις προχθεσινές μαζικές ρευστοποιήσεις, οι χρηματιστηριακοί δείκτες ανέκαμψαν στις ΗΠΑ αλλά οι μετοχές των εταιρειών λογισμικού στον S&P 500 έχουν καταγράψει 1,2 τρισ. δολαρίων μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα, αναφέρουν οι Financial Times.
Οι αλυσιδωτές αντιδράσεις γίνονται αισθητές στις μετοχές του κλάδου των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων (private equity funds), ο οποίος έχει δανείσει ή κρατά μερίδια σε εταιρείες λογισμικού. Σύμφωνα με στοιχεία της Pitch Book, οι εταιρείες λογισμικού αντιπροσωπεύουν περίπου το 18% των συναλλαγών σε μετοχές του κλάδου private equity. Αυτό το κλίμα πανικού επηρεάζει, επίσης, και την απέναντι όχθη του Ατλαντικού. Ένα από τα «θύματα» του κύματος ρευστοποιήσεων είναι η γαλλική Teleperformance, η οποία παρέχει τεχνική υποστήριξη, υπηρεσίες πληροφορικής και εξυπηρέτηση πελατών σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε πάνω από 170 χώρες. Από τις αρχές του έτους, η μετοχή της έχει υποχωρήσει πάνω από 20% στο χρηματιστήριο Euronext του Παρισιού. Αναλυτές τονίζουν πως η Teleperformance ήταν διστακτική εξ αρχής για την υιοθέτηση των chatbots, με αποτέλεσμα η μετοχή της να υποχωρήσει κατά 87% από τον Ιανουάριο του 2022.
Δύο στρατόπεδα
Οι πιο ηχηρές φωνές στον χώρο της ΤΝ συχνά χωρίζονται σε δύο στρατόπεδα: σε εκείνους που εκθειάζουν την τεχνολογία ως κάτι που θα αλλάξει τον κόσμο, και σε εκείνους που ζητούν αυτοσυγκράτηση -ή ακόμα και περιορισμό- προτού αυτή μετατραπεί σε μια ανεξέλεγκτη απειλή.
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν επενδύσει πάνω από 1 τρισ. δολάρια στην ΤΝ, με τις δαπάνες να επιταχύνονται ραγδαία από τα 168 δισ. δολάρια το 2023, σε πάνω από 250 δισ. δολάρια το 2024 και 300 δισ. δολάρια το 2025. Μεγάλες εταιρείες όπως η Microsoft, η Google, η Meta και η Amazon οδηγούν αυτήν την έξαρση, με τις συνολικές επενδύσεις σε υποδομές ΤΝ να προβλέπεται να αγγίξουν τα 3 τρισ. δολάρια έως το 2028. Από την άλλη πλευρά, οι φόβοι για την «έφοδο» της ΤΝ και τις συνέπειες της αποκαλούμενης 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης έχουν οδηγήσει σε μια μαζική φυγή κεφαλαίων μέσα στον Φεβρουάριο.
Ο Στιούαρτ Ράσελ, πρωτοπόρος ερευνητής της ΤΝ στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη ομάδα. Όπως δήλωσε ο ίδιος στο γαλλικό πρακτορείο από το συνέδριο AI Impact Summit στο Νέο Δελχί, μια από τις κύριες ανησυχίες του είναι ότι «κυβερνήσεις και ρυθμιστικές αρχές πασχίζουν να συμβαδίσουν με την ταχεία εξάπλωση της τεχνολογίας, αφήνοντας τον ιδιωτικό τομέα εγκλωβισμένο σε έναν αγώνα δρόμου προς τον τερματισμό, ο οποίος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα είδος επικίνδυνου ανταγωνισμού που έχουμε να δούμε από την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου».
