Μια βαθιά γεωπολιτική ρωγμή διατρέχει τις παγκόσμιες αγορές, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ πυροδοτούν ένα βίαιο κύμα φυγής από το ρίσκο. Ενώ το πετρέλαιο καταγράφει διψήφια άνοδο και ο χρυσός σκαρφαλώνει σε επίπεδα-ρεκόρ αναζητώντας τη θέση του ως «ασφαλές καταφύγιο», οι μετοχές σε Ασία, Ευρώπη και ΗΠΑ βρίσκονται υπό πολιορκία. Άγρια πτώση σημειώνεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών, το οποίο έπεσε κάτω από τις 2.200 μονάδες.
Η κρίση αυτή έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη εύθραυστο επενδυτικό περιβάλλον, επιβαρυμένο από τις ανησυχίες για τις αποτιμήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και τις πιέσεις στην πιστωτική αγορά. Με τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ να προμηνύουν παράταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τις φωνές από την Τεχεράνη να παραμένουν αντικρουόμενες, οι επενδυτές προετοιμάζονται για μια περίοδο υψηλής μεταβλητότητας, όπου ο πληθωρισμός και η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφουν στο προσκήνιο με τον πιο δραματικό τρόπο.
Βουτιά κάτω από τις 2.200 μονάδες στο Χρηματιστήριο Αθηνών
Στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου Αθηνών η εικόνα είναι ξεκάθαρη και δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Ο γενικός δείκτης διολισθαίνει στις 2.197 μονάδες, καταγράφοντας απώλειες 3,5%, σε μια συνεδρίαση που θυμίζει περισσότερο αποσυμπίεση φόβου παρά απλή διόρθωση. Οι τραπεζικές μετοχές δέχονται το κύριο βάρος των ρευστοποιήσεων. Η Alpha Bank υποχωρεί κατά 3%, η Εθνική Τράπεζα χάνει 3,92%, ενώ η Eurobank και η Πειραιώς καταγράφουν ακόμη πιο έντονες πιέσεις, με απώλειες 6,51% και 6,55% αντίστοιχα. Το μήνυμα είναι σαφές: οι επενδυτές αποσύρονται, όχι από επιλογή, αλλά από ένστικτο αυτοπροστασίας.
Η πίεση επεκτείνεται στο σύνολο των blue chips. Η Metlen σημειώνει πτώση 3,69%, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ 4,38%, η ΔΕΗ 4,13%, η Motor Oil 4%, τα ΕΛΠΕ 2%, ενώ η Aegean καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες απώλειες της ημέρας, στο -6,12%. Η αγορά δεν κάνει διακρίσεις. Όταν κυριαρχεί η αβεβαιότητα, όλα μπαίνουν στο ίδιο καλάθι.
Μεγάλες απώλειες στα ευρωπαϊκά, υπό πίεση τα ασιατικά χρηματιστήρια
Οι ασιατικές μετοχές υποχώρησαν κατά 1,6%, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τις αμερικανικές μετοχές κατέγραψαν πτώση άνω του 1,3%. Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σημείωναν απώλειες 2,3%, προεξοφλώντας πιέσεις στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.
Στην Ασία, ο δείκτης MSCI Asia Pacific υποχώρησε 1,7%, ο δείκτης Hang Seng του Χονγκ Κονγκ σημείωνε 2,1%, ενώ ο Shanghai Composite ενισχύθηκε κατά 0,5%. Στην Ιαπωνία, ο Nikkei 225 κατέγραψε πτώση 1,35% στις 58.053 μονάδες.
Στην Κίνα ο Shanghai Composite ανέβηκε 0,47%, ενώ ο Shenzhen υποχώρησε 0,20%. Στην Αυστραλία, ο ASX 200 σημείωσε οριακή άνοδο 0,03%, ενώ ο Straits Times της Σιγκαπούρης έχασε 1,8%. Τέλος, ο ινδικός Nifty 50 κατέγραψε ισχυρή πτώση 2%.
Ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx Europe 600 άνοιξε με απώλειες 1,8%, ο γερμανικός DAX καταγράφει πτώση 2,28%, ο γαλλικός CAC 40 υποχωρεί 1,82%. Στη Βρετανία ο δείκτης FTSE 100 σημειώνει πτώση 0,94%. Στην περιφέρεια ο ιταλικός δείκτης FTSE MIB καταγράφει απώλειες 2,41%, ενώ ο ισπανικός IBEX 35 υποχωρεί 3,10%.
Στη Wall Street τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Nasdaq 100 ηγούνται των απωλειών με πτώση 2%, ακολουθούμενα από τον S&P 500 (-1,6%) και τον Dow Jones (-1,5%).
Κέρδη για τον χρυσό και το πετρέλαιο
Το πετρέλαιο ενισχύθηκε περίπου 8%, ξεπερνώντας τα 78 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές παρακολουθούν στενά την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, το οποίο παραμένει ουσιαστικά κλειστό – μια κρίσιμη θαλάσσια οδός για τη ροή πετρελαίου προς τον υπόλοιπο κόσμο. Νωρίτερα, το αργό είχε καταγράψει άνοδο έως και 13%.
Καθώς οι επενδυτές προτίμησαν πιο ασφαλή περιουσιακά στοιχεία, το spot gold αυξήθηκε 2%, διαπραγματευόμενο γύρω στα 5.380 δολάρια ανά ουγγιά, ενώ ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot ενισχύθηκε 0,5%. Αντίθετα, τα κρατικά ομόλογα σημείωσαν πτώση σε όλο το φάσμα.
Τα χρηματιστήρια, ήδη επιβαρυμένα από ανησυχίες για την τεχνητή νοημοσύνη και πιθανά προβλήματα στην πιστοληπτική ικανότητα, αλλά και διαπραγματευόμενα σε ιστορικά υψηλές αποτιμήσεις, καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν την κλιμάκωση στρατιωτικών εντάσεων στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή. Η εξέλιξη αυτή απειλεί να διαταράξει τις παγκόσμιες μεταφορές και τα ταξίδια, με σημαντικό αντίκτυπο στο πετρέλαιο και τον πληθωρισμό – κρίσιμους παράγοντες για τις αγορές, οι οποίες τον προηγούμενο μήνα είδαν τις αμερικανικές μετοχές να σημειώνουν τη μεγαλύτερη πτώση τους από τον Απρίλιο.
«Δεν αποκλείω το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης, αλλά πιστεύω ότι η αγορά είναι πιο πιθανό να ανατρέψει την προηγούμενη υπερβολική αντίδραση και να υιοθετήσει μια στάση αναμονής», δήλωσε ο Dilin Wu, στρατηγικός αναλυτής της Pepperstone. «Αν και το Ιράν έχει επιδείξει κάποια αντίσταση, η ικανότητά του είναι σαφώς περιορισμένη και οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να είναι η πιο βιώσιμη λύση».
Οι αγορές παρέμειναν ασταθείς εν μέσω αντικρουόμενων αναφορών σχετικά με τις συζητήσεις μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ. Η Wall Street Journal ανέφερε ότι το Ιράν έκανε μια νέα προσπάθεια για την επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Ali Larijani, δήλωσε ότι η χώρα δεν θα διαπραγματευτεί.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν θα συνεχιστεί μέχρι να επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι, καλώντας παράλληλα τους ηγέτες της χώρας να παραδοθούν. Η δήλωσή του έρχεται παρά την έκθεση που υποστηρίζει ότι τουλάχιστον ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος στην Τεχεράνη επεδίωκε την επανεκκίνηση των πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Το περιοδικό The Atlantic ανέφερε ότι ο Τραμπ συμφώνησε να συνομιλήσει με τη νέα ηγεσία του Ιράν.
Η πτώση των μετοχών τη Δευτέρα ακολούθησε μια περίοδο ανόδου των παγκόσμιων αγορών από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο. Οι ασιατικές αγορές ξεπέρασαν τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές, όπου ανησυχίες για δαπάνες στην τεχνητή νοημοσύνη και οι πιθανές συνέπειες της τεχνολογίας έχουν προκαλέσει αναταράξεις.
Στρατηγικοί αναλυτές της Barclays Plc προειδοποίησαν να μην γίνουν βιαστικές αγορές σε περίπτωση πτώσης. Ο Ajay Rajadhyaksha, παγκόσμιος πρόεδρος έρευνας της εταιρείας, σημείωσε ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο από το συνηθισμένο, επηρεάζοντας τις πιθανότητες αμερικανικών απωλειών, επιθέσεων κατά της ιρανικής ηγεσίας και διακοπής της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. «Η σχέση κινδύνου-απόδοσης δεν φαίνεται ελκυστική», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πιθανή ευκαιρία αγοράς θα προκύψει μόνο αν ο S&P 500 υποχωρήσει πάνω από 10%.
Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι προστίθενται στις αγορές, ήδη ευάλωτες λόγω της αναστάτωσης που προκάλεσε η τεχνητή νοημοσύνη στις μετοχές, στο πλαίσιο του λεγόμενου «AI scare trade». Παράλληλα, ζητήματα στην ιδιωτική πίστωση – βασική πηγή χρηματοδότησης για εταιρείες τεχνολογίας – επηρεάζουν το κλίμα.
Στην Ασία, ο τραπεζικός δείκτης Topix σημείωσε πτώση έως 6,3%, τη μεγαλύτερη από τον Απρίλιο, λόγω ανησυχιών για προβλήματα στην πιστωτική αγορά. Οι επενδυτές παρακολουθούν επίσης τον πληθωρισμό, αφού ακόμη και πριν από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου τη Δευτέρα, τα στοιχεία έδειξαν υψηλότερες από τις εκτιμήσεις τιμές παραγωγού στις ΗΠΑ.
Μια παρατεταμένη αύξηση των τιμών του πετρελαίου θα επηρέαζε αρνητικά και τα κρατικά ομόλογα: η φυγή προς ασφαλέστερες επενδύσεις θα μείωνε τις αποδόσεις, αλλά η άνοδος των ενεργειακών τιμών θα τροφοδοτούσε τον πληθωρισμό και θα τις αύξανε. Το Bloomberg σημείωνε ότι εάν έκλεινε το Στενό του Ορμούζ, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να φτάσει τα 108 δολάρια το βαρέλι, δεδομένου ότι περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Η πιθανότητα παρατεταμένης αναταραχής στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου δίνουν στους διαχειριστές κεφαλαίων λόγους να μειώσουν τον κίνδυνο, πωλώντας μετοχές και στρεφόμενοι σε ασφαλέστερες επενδύσεις. Όπως δήλωσε ο Dec Mullarkey, διευθύνων σύμβουλος της SLC Management: «Όλα συμβαίνουν σε μια ευαίσθητη περίοδο. Οι αμερικανικές αγορές είναι ήδη ευάλωτες σε τεχνολογική αναταραχή και αναδυόμενη πιστωτική πίεση, οπότε η αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων μπορεί να προκαλέσει μαζικές πωλήσεις καθώς οι επενδυτές περιορίζουν τον κίνδυνο».
Στην αγορά συναλλάγματος, το αμερικανικό δολάριο ενισχύθηκε κατά 0,7%, λειτουργώντας ως καταφύγιο έναντι των κυριότερων νομισμάτων. Το ευρώ υποχώρησε κατά 0,8% στα 1,1714 δολάρια, η βρετανική λίρα σημείωσε πτώση 0,9% στα 1,3356 δολάρια, ενώ το ιαπωνικό γιεν και το offshore γιουάν διολίσθησαν κατά 0,7% και 0,3% αντίστοιχα.
Στα εμπορεύματα, η άνοδος είναι εκρηκτική, με το Brent να ενισχύεται κατά 9,4% στα 79,69 δολάρια το βαρέλι και τον χρυσό (spot) να πραγματοποιεί ράλι 2,5%, αγγίζοντας τα 5.411,07 δολάρια την ουγγιά. Αντίθετα, οι αποδόσεις των ομολόγων κινήθηκαν ανοδικά, με το 10ετές των ΗΠΑ να διαμορφώνεται στο 3,96% και το αντίστοιχο βρετανικό να σημειώνει άλμα 10 μονάδων βάσης στο 4,33%. Τέλος, τα κρυπτονομίσματα επέδειξαν σχετική ανθεκτικότητα, με το bitcoin να σημειώνει οριακή άνοδο 0,3% στα 65.850,35 δολάρια.
