Ο πόλεμος που κήρυξαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα, προκαλώντας τη μεγαλύτερη αναταραχή στην ιστορία της πετρελαϊκής αγοράς. Ένα παρατεταμένο πολεμικό μέτωπο είναι ο μεγαλύτερος φόβος των αγορών, την ώρα που μια αποκλιμάκωση δεν είναι καθόλου ορατή. Στις ασιατικές αγορές, το πετρέλαιο έφτασε το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022, μετά την κλιμάκωση των συγκρούσεων τα προηγούμενα τρία 24ώρα και τη σημερινή απειλή του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, μέσω των Financial Times στους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ, ότι αντιμετωπίζουν ένα «πολύ άσχημο μέλλον», εάν δεν βοηθήσουν τις αμερικανικές δυνάμεις να εξασφαλίσουν ένα ασφαλές πέρασμα από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Τραμπ απείλησε, επίσης, την Κίνα με αναβολή της συνόδου κορυφής που είναι προγραμματισμένη αργότερα αυτόν τον μήνα, μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας με τη βρετανική εφημερίδα.
Η τιμή του αργού πετρελαίου έφτασε μέχρι τα 104 δολάρια το βαρέλι στην Ασία και έπειτα σταθεροποιήθηκε στα 99 δολάρια, ενώ η τιμή του Μπρεντ κορυφώθηκε στα 104,5 δολάρια το βαρέλι. «Έχουμε κάτι που λέγεται ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Τραμπ, ο οποίος συστηματικά υποβαθμίζει τη βορειοατλαντική συμμαχία. «Ήμασταν πολύ καλοί. Δεν χρειάζονταν να τους βοηθήσουμε με την Ουκρανία. Η Ουκρανία απέχει χιλιάδες μίλια από εμάς… Αλλά τους βοηθήσαμε. Τώρα θα δούμε εάν θα μας βοηθήσουν». Το Σάββατο ο Τραμπ είχε ζητήσει από την Κίνα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τη Βρετανία να δημιουργήσουν μια κοινή ναυτική δύναμη που να εγγυάται το ασφαλές πέρασμα εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, δεν βρήκε ισχυρή ανταπόκριση με άμεσες δεσμεύσεις. Σήμερα πρόκειται να συναντηθούν οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ για να συζητήσουν την ενδεχόμενη επέκταση της ναυτικής επιχείρησης «Ασπίδες» στα Στενά του Ορμούζ. Ήδη, όμως, ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, εξέφρασε χθες τις επιφυλάξεις του για το εάν μια τέτοια κίνηση θα παρείχε μεγαλύτερη ασφάλεια. «Θα έχουμε οσονούπω ενεργό ρόλο σε αυτήν τη σύγκρουση; Όχι. Η θέση της γερμανικής κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη πάνω σε αυτό το θέμα», δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό ARD. Σήμερα η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, δήλωσε ενώπιον του κοινοβουλίου ότι η χώρα της δεν έχει κανένα σχέδιο για να στείλει πολεμικά πλοία για να συνοδεύσουν δεξαμενόπλοια από τα Στενά του Ορμούζ.
Συνεχίζεται αμείωτος ο πόλεμος, με θύματα τη διεθνή ναυτιλία και τα αραβικά κράτη του Κόλπου
Τα Στενά του Ορμούζ -απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG- παραμένουν απροσπέλαστα ύστερα από επιθέσεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) σε περίπου 16 εμπορικά πλοία και κυρίως δεξαμενόπλοια από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης έχει, επίσης, στραφεί εναντίον των πλούσιων αραβικών κρατών του Περσικού Κόλπου, εκτοξεύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, αστικές περιοχές, αεροδρόμια και λιμάνια. Πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, έχουν μειώσει δραματικά την παραγωγή τους. Μέσα στο τελευταίο 24ώρο, το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι ανέστειλε τη λειτουργία του έπειτα από επίθεση με drone σε δεξαμενές καυσίμων. Οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσαν, επίσης, πως οι ιρανικές επιθέσεις στα κράτη του Κόλπου αποτελούν «μια σοβαρή κλιμάκωση, που απειλεί την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής», αποτελώντας την πρώτη δημόσια παρέμβαση.
Το Ιράν εκμεταλλεύεται την προνομιακή γεωγραφική θέση, προκαλώντας ένα ενεργειακό σοκ στην παγκόσμια οικονομία, την ώρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εντατικοποιούν τις εναέριες επιδρομές στην Τεχεράνη αλλά και όλο το Ιράν για να πλήξουν τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και να αποδυναμώσουν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ο πόλεμος κλιμακώθηκε τα προηγούμενα τρία 24ώρα, με τις ΗΠΑ να χτυπούν τις στρατιωτικές, αλλά όχι τις ενεργειακές υποδομές της νήσου Καργκ, όπου φορτώνεται το 90% της πετρελαϊκής παραγωγής του Ιράν σε υπερδεξαμενόπλοια.
Παράγοντες της Wall Street προειδοποιούν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα σημειώσουν ακόμη μεγαλύτερη άνοδο εάν συνεχίσει να είναι επίφοβη η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Περίπου 400 πετρελαιοφόρα, με 200 εκατ. βαρέλια, συγκαταλέγονται στα περίπου 700 πλοία που έχουν ακινητοποιηθεί στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων Kpler. Σε συνθήκες ειρήνης διέρχονται πάνω από 100 πλοία από τα Στενά του Ορμούζ. Μειώθηκαν σε 70 όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί, έπειτα σε λιγότερα από 20 και εν συνεχεία σε μονοψήφιους αριθμούς. Σε αυτήν τη φάση του πολέμου περνούν λίγα πλοία την ημέρα, κυρίως από το Ιράν, που προορίζονται για την Κίνα. Οι πιέσεις αυξάνονται και στην αμερικανική κυβέρνηση, καθώς η τιμή της βενζίνης κυμαινόταν μέσα στο Σαββατοκύριακο μέχρι τα 3,63 δολάρια το γαλόνι.
Λόγω των αναταραχών στον Περσικό Κόλπο, τα αραβικά κράτη έχουν μειώσει συνολικά την ημερήσια παραγωγή τους κατά 10 εκατ. βαρέλια, σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ). Πρόκειται για το 10% της παγκόσμιας ζήτησης. Γι’ αυτόν τον λόγο η ιστορική αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα της ΙΕΑ, η οποία ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, δεν αναχαίτισε την άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Μέχρι σήμερα τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη του Κόλπου υπολογίζεται ότι έχουν χάσει ενεργειακά έσοδα 15,1 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με την Kpler.
Την ίδια ώρα, η εταιρεία ερευνών Rystad υπολογίζει ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ θα επωφεληθούν με πρόσθετα έσοδα 63,4 δισ. δολαρίων μέσα στο 2026 εάν οι τιμές του πετρελαίου σταθεροποιηθούν στα 100 δολάρια το βαρέλι. Σύμφωνα με ανάλυση της RBC Capital Markets, οι τιμές μπορεί να υπερβούν τα 128 δολάρια το βαρέλι, που σημειώθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 ή και τα 147 δολάρια το βαρέλι, που ήταν το ιστορικό υψηλό επί χρηματοπιστωτικής κρίσης. Από την έναρξη του πολέμου, η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ έχει αναρριχηθεί 40%.
Άκαρπες οι απόπειρες των ΗΠΑ να κάμψουν την αποφασιστικότητα της θρησκευτικής δικτατορίας του Ιράν
Μέχρι σήμερα οι απόπειρες των ΗΠΑ να εντείνουν τις πιέσεις στο καθεστώς της Τεχεράνης ώστε να αποδυναμωθεί δεν έχουν φέρει αποτελέσματα. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησαν προ ημερών ότι θα τεθούν στο στόχαστρο πετρελαϊκές, οικονομικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις που συνδέονται με αμερικανικά συμφέροντα. Μέσα στο Σαββατοκύριακο έπεσαν συντρίμμια από ιρανικό drone στο λιμάνι Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), από το οποίο μπορεί να διοχετευθεί έως έναν βαθμό πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές από τον Κόλπο του Ομάν. Πλήγμα δέχτηκε, επίσης, η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βαγδάτη και η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε τουλάχιστον 10 drones που είχαν παραβιάσει τον εναέριο χώρο της.
Χθες οι ΗΠΑ προσπάθησαν να υποβαθμίσουν σενάρια για μια παρατεταμένη σύγκρουση όσο οι ένοπλες δυνάμεις τους συνέχισαν να χτυπούν στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν. Απευθυνόμενος στο τηλεοπτικό δίκτυο NBC News, ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, εκτίμησε χθες ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα λήξει «ενδεχομένως» σε λίγες εβδομάδες και οι τιμές ενέργειας θα αρχίσουν να υποχωρούν μετά. Πρόσθεσε ότι ο αμερικανικός στρατός θα επικεντρωθεί στην αποκατάσταση της ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ μετά την καταστροφή των πυραύλων μικρού βεληνεκούς και των drones. Στρατιωτικά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν καταφέρει σοβαρά πλήγματα στο πυρηνικό πρόγραμμα, τις εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων και τη θρησκευτική δικτατορία του Ιράν.
Όμως η Τεχεράνη δεν προτίθεται να παραδώσει τα όπλα, με τον υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, να δηλώνει πως χθες ότι «δεν κατανοώ γιατί πρέπει να συζητήσουμε με τους Αμερικανούς, διότι συζητούσαμε μαζί τους όταν… αποφάσισαν να μας επιτεθούν». Ο ίδιος διέψευσε ότι το Ιράν ζήτησε κατάπαυση του πυρός από τις ΗΠΑ. Άφησε, ωστόσο, ανοικτό το ενδεχόμενο να συζητήσει με τη Γαλλία και την Ιταλία την ασφαλή διέλευση των πλοίων τους από τα Στενά του Ορμούζ.
