Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ συνειδητοποιεί ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις για να εξασφαλίσει ένα ασφαλές πέρασμα για τη διεθνή ναυτιλία από τα Στενά του Ορμούζ μετά τον πόλεμο που κήρυξε μαζί με το Ισραήλ εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης προ 18 ημερών. Η Τεχεράνη κάνει πράξη το στρατηγικό πλεονέκτημα που έχει με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), προκαλώντας μια από τις μεγαλύτερες «φουρτούνες» στην ιστορία των αγορών ενέργειας. Μέσα σε δυο εβδομάδες, οι τιμές του πετρελαίου έχουν αναρριχηθεί 40%. Μετά από τη χθεσινή υποχώρηση από 3% έως 5%, οι τιμές του αργού πετρελαίου και του πετρελαίου Μπρεντ επανήλθαν σήμερα σε ανοδική πορεία στην Ασία, ξεπερνώντας τα 96 και 103 δολάρια το βαρέλι, αντίστοιχα. Ωστόσο, οι χρηματιστηριακοί δείκτες στην Ασία ανέκαμψαν σήμερα, με τον Nikkei 225 στο Τόκιο και τον Hang Seng στο Τόκιο να ενισχύονται από 0,35% έως 0,91% αντίστοιχα, λίγο πριν το κλείσιμο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε χθες η Κίνα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα – τρεις οικονομίες της Ασίας που εξαρτώνται από τις εισαγωγές πετρελαίου- θα πρέπει να τον «ευγνωμονούν» για τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν, προσθέτοντας ότι «εξεπλάγην» που οι κυβερνήσεις τους «δεν ήταν πρόθυμες» να στείλουν πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Ο Τραμπ ανακοίνωσε, επίσης, ότι λόγω του πολέμου – ο οποίος έχει εξαπλωθεί σε περιφερειακή σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο από τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον των αραβικών κρατών- μπορεί να αναβάλει την επίσκεψη που είχε προγραμματίσει στο Πεκίνο στα τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου.
Το προηγούμενο 48ώρο, η έκκληση και αργότερα απαίτηση του Αμερικανού προέδρου από τους εταίρους του ΝΑΤΟ, την Νότια Κορέα, την Ιαπωνία ή ακόμη και την Κίνα να συμμετέχουν σε μια κοινή ναυτική δύναμη που θα εγγυάται την ασφαλή διέλευση δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων έπεσε στο κενό. Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, είπε ότι η χώρα του δεν θα παρασυρθεί σε έναν «γενικευμένο πόλεμο», η γερμανική κυβέρνηση τόνισε ότι δεν είναι ένας πόλεμος του ΝΑΤΟ ενώ το Πεκίνο δεν ανταποκρίθηκε καν.
Οι αλυσιδωτές αντιδράσεις της πετρελαϊκής κρίσης μέχρι τα τσιπ και την ΤΝ
Οι επενδυτές αξιολογούν τις βαριές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Αν και έχουν πληγεί τουλάχιστον 16 δεξαμενόπλοια που αποπειράθηκαν να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ από τις 28 Φεβρουαρίου που ξεκίνησε ο πόλεμος, με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης να αναλαμβάνει την ευθύνη για κάποια από αυτά τα πλήγματα, το ιρανικό πετρέλαιο εξέρχεται σχεδόν κανονικά σε σχέση με πριν. Μέχρι και την περασμένη Πέμπτη, η εταιρεία αναλύσεων Kpler εκτιμά ότι το Ιράν έχει περάσει 12 εκατ. βαρέλια από τα Στενά του Ορμούζ ενώ η TankerTrackers θεωρεί πως ο όγκος είναι ακόμη μεγαλύτερος στα 13,7 εκατ. βαρέλια. Εν ολίγοις, το Ιράν έχει καταφέρει να εξάγει περίπου ένα εκατ. βαρέλια την ημέρα από τα 1,69 εκατ. βαρέλια που είχαν καταγραφεί, κατά μέσον όρο, έναν χρόνο πριν. Βασικός προορισμός είναι η Κίνα την ώρα που οι υπόλοιπες οικονομίες ήδη παρουσιάζουν ελλείψεις στα καύσιμα από την Αυστραλία μέχρι την Ιαπωνία. Οι πιέσεις ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται, παραδείγματος χάριν, αισθητές στην Ταϊβάν καθώς ο κλάδος παραγωγής τσιπ, ο οποίος αντιπροσωπεύει το ένα πέμπτο της ασιατικής οικονομίας, εξαρτάται από τις εισαγωγές πετροχημικών. Το πιο σημαντικό είναι, όμως, ότι η οικονομία της Ταϊβάν στηρίζεται από τις εισαγωγές LNG.
Οικονομικοί αναλυτές του πρακτορείου Bloomberg επεσήμαναν ότι πέραν των άμεσων επιπτώσεων στο παγκόσμιο κόστος της ενέργειας και των καυσίμων, με την τιμή της βενζίνης να έχει σκαρφαλώσει έως τα 3,48 δολάρια το γαλόνι στις ΗΠΑ, συνέπειες θα υπάρξουν ακόμη και στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης όπου οι προσδοκίες της κυβέρνησης Τραμπ είναι υψηλές. Τα αραβικά κράτη του Κόλπου αναζητούν εναλλακτικές για να εξάγουν την πετρελαϊκή παραγωγή τους. Η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει τις ροές μέσα από αγωγό που καταλήγει στο λιμάνι της Γιαμπού που βρίσκεται στη δυτική όχθη της χώρας και «βλέπει» την Ερυθρά Θάλασσα. Όμως, το Ιράν επέφερε πλήγμα στο λιμάνι Φουτζαύρα των ΗΑΕ τη Δευτέρα, διακόπτοντας προσωρινά τη λειτουργία του, το οποίο έχει πρόσβαση στον Κόλπο του Ομάν και άρα παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Οι πετρελαϊκές εξαγωγές των αραβικών κρατών του Κόλπου υπολογίζεται ότι μειώθηκαν την περασμένη εβδομάδα έως και 60% σε ορισμένες περιπτώσεις λόγω του αποκλεισμού των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ και της αναγκαστικής μείωσης της παραγωγής τους.
Σχεδόν business as usual για την Τεχεράνη
Κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες, ωστόσο, η Τεχεράνη μπορεί να αντλεί πολύτιμα έσοδα για να μάχεται εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ την ώρα που οι εναέριες επιδρομές των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου έχουν παραλύσει όχι μόνο την παραγωγή πετρελαίου αλλά γενικά τις οικονομίες των αραβικών κρατών. Νωρίς σήμερα το πρωί, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) αποκατέστησαν την εναέρια κίνηση μετά από μια δίωρη παύση για να αναχαιτίσουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones). Το Ιράν κατάφερε να χτυπήσει το κοίτασμα φυσικού αερίου Shah στο Άμου Ντάμπι των ΗΑΕ, το οποίο αξιοποιεί κοινοπραξία όπου συμμετέχουν η Abu Dhabi National Oil Co. και η αμερικανική Occidental Petroleum. Μέσα στο Σαββατοκύριακο, η ιρανική κυβέρνηση απείλησε που θα συμπεριλάβει στους στόχους της περιουσιακά στοιχεία των αραβικών κρατών του Κόλπου μετά από τον βομβαρδισμό των στρατιωτικών υποδομών στη νήσο Χαργκ του Ιράν την περασμένη Παρασκευή, απ’ όπου εξάγεται το 90% της ιρανικής πετρελαϊκής παραγωγής. Παρόλα αυτά, όμως, οι ΗΠΑ δεν βομβάρδισαν τις ενεργειακές υποδομές στη νήσο. Τέλος, οι αγορές του μαύρου χρυσού αναμένουν να διαπιστώσουν την επίδραση που θα έχει η πρώτη και άμεση αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων από τις ΗΠΑ μετά την ιστορική απόφαση των 32 κρατών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) να τονώσουν στην παγκόσμια προσφορά με τη διοχέτευση 400 εκατ. βαρελιών.
