Μπορεί η χθεσινή εξόντωση του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής ασφάλειας του Ιράν, από το Ισραήλ να αποτελεί ισχυρό πλήγμα στο καθεστώς υπό τον νέο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αλλά οι Ιρανοί εξακολουθούν να ελέγχουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και να διατηρούν κλίμα περιφερειακής σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο. Η αβεβαιότητα εντείνεται ακόμη περισσότερο από τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να μεταφέρει αντιφατικά μηνύματα για τον σκοπό των αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και τον χρονικό ορίζοντα των επιχειρήσεων. Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν σήμερα πτωτικά στην Ασία, αλλά σημειώνουν ιστορικά υψηλά σε επιμέρους αγορές, όπως στο ρωσικό πετρέλαιο, μετά την προσωρινή άρση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ, και το πετρέλαιο από τον Κόλπο του Ομάν, που ξεπέρασε χθες τα 150 δολάρια το βαρέλι. Η τιμή του πετρελαίου ντίζελ στις ΗΠΑ ξεπέρασε τα 5 δολάρια το γαλόνι, γεγονός που σημαίνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται πιέσεις από τις απότομες ανατιμήσεις στα καύσιμα.
Πρόσθετα ερωτήματα για τις εξελίξεις στα παρασκήνια του Λευκού Οίκου δημιουργήθηκαν μετά την παραίτηση του επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, Τζότζεφ Κεντ. Για πρώτη φορά ένας υψηλός Αμερικανός αξιωματούχος εκδηλώνει την αντίθεσή του για τον πόλεμο στο Ιράν, εκφράζοντας την άποψη ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει παρασυρθεί σε έναν πόλεμο από υστερόβουλους ανθρώπους. Στην επιστολή παραίτησης που ανάρτησε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Χ και την είδαν πάνω από 70 εκατ. άτομα, ο Κεντ έγραψε ότι «δεν μπορεί να υποστηρίξει την αποστολή της επόμενης γενιάς για να πολεμήσει και να πεθάνει σε έναν πόλεμο που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του αμερικανικού λαού ή δεν δικαιολογεί την απώλεια Αμερικανών». Παράγοντες του ναυτιλιακού κλάδου, απευθυνόμενοι στους Financial Times, κάνουν λόγο για συνθήκες «Άγριας Δύσης» στα Στενά του Ορμούζ.
Κάτω από αυτήν τη συγκυρία, με τον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον του Ιράν να συνεχίζεται για τρίτη εβδομάδα, οικονομικοί αναλυτές προειδοποιούν για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Νωρίς το πρωί η τιμή του αργού πετρελαίου υποχωρούσε πάνω από 3% σε επίπεδα χαμηλότερα από τα 95 δολάρια το βαρέλι και η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ κινήθηκε στα 101 δολάρια, αντίστοιχα. Οι ανατιμήσεις, ωστόσο, εξακολουθούν να κινούνται στο 40%, ενώ επιμέρους κατηγορίες πετρελαίου από τη Νορβηγία, την Αλγερία, τη Λιβύη, το Καζακστάν, τη Ρωσία και το Ομάν έχουν σημειώσει ρεκόρ. Αγοραστές αναζητούν εναλλακτικές όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν υπό τον έλεγχο των Ιρανών. Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης εξακολουθεί, επίσης, να σφυροκοπά ενεργειακές εγκαταστάσεις, υποδομές και αστικά κτίρια στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου. Επιθέσεις από πολλαπλά drones δέχτηκε η αμερικανική πρεσβεία στη Βαγδάτη. Η κεντρική τράπεζα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία έχουν πληγεί από εκτεταμένες εναέριες επιθέσεις, ανακοίνωσε ένα «πακέτο ανθεκτικότητας» με πρόσθετα συναλλαγματικά αποθέματα 270 δισ. δολαρίων για την τόνωση της ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Φόβοι για άνοδο των τιμών και επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης
Οι αγορές θα παρακολουθούν στενά σήμερα και αύριο τις συνεντεύξεις Τύπου από τους επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και της Τράπεζας της Αγγλίας. Αν και δεν αναμένεται καμία μεταβολή στα επιτόκια, εκτιμάται ότι θα δοθεί μια εκτίμηση των κινδύνων για νέα άνοδο του πληθωρισμού και άρα των επιτοκίων. Οι φόβοι για ένα παρατεταμένο πολεμικό μέτωπο και επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης εξακολουθούν να επισκιάζουν όλες τις αγορές, παρά το ότι τα χρηματιστήρια στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και σήμερα στην Ασία κινήθηκαν χθες και σήμερα με θετικό πρόσημο. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε συνεδριάσεων, οι δείκτες S&P 500, Stoxx Europe 600 και Asia Dow έχουν υποχωρήσει κατά 1,09%, 0,29%, 11,5%, αντίστοιχα.
Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον του Ιράν προσθέτει ένα ακόμη ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις. Χθες ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, επιβεβαίωσε πως δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε κοινή ναυτική δύναμη για τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, όπως είχε απαιτήσει ο Τραμπ. Είχε προηγηθεί η κάθετη άρνηση της Γερμανίας, της Βρετανίας, της Ιαπωνίας και άλλων χωρών, με τον Τραμπ να δηλώνει έπειτα ότι δεν χρειάζεται τη στήριξη του ΝΑΤΟ. Πηγές του Reuters και της Wall Street Journal, εν τω μεταξύ, αποκάλυψαν ότι τα αραβικά κράτη του Κόλπου είναι ανήσυχα για μια πρώιμη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων τώρα που ξέσπασε ο πόλεμος, διότι φοβούνται συνεχιζόμενα αντίποινα από το Ιράν. Πριν από την έναρξη του πολέμου, ωστόσο, ασκούσαν πιέσεις για την εύρεση μιας διπλωματικής οδού μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σ’ ό,τι αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης.
Η θρησκευτική δικτατορία της Τεχεράνης, όσο αποδυναμωμένη και αν είναι, συνειδητοποιεί πλέον στην πράξη το στρατηγικό πλεονέκτημα που έχει με τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Πληροφορίες του πρακτορείου Bloomberg αποκαλύπτουν ότι το Ιράν διαχειρίζεται πλήρως αυτήν τη σημαντική αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου, δημιουργώντας κανάλια για να περνούν «φιλικά» δεξαμενόπλοια, ενώ τα υπόλοιπα εμπορικά πλοία ακολουθούν τις καθιερωμένες θαλάσσιες οδούς, που είναι εκτεθειμένες στον κίνδυνο εναέριων επιδρομών ή ναρκών. Από τότε που ξεκίνησαν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, το Ιράν έχει πλήξει πάνω από 16 εμπορικά πλοία, κλείνοντας σχεδόν εξ ολοκλήρου τη θαλάσσια δίοδο, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οπότε σήμερα είναι εγκλωβισμένα πλοία εντός του Περσικού Κόλπου και άλλα αδυνατούν να εισέλθουν – ένας πρωτοφανής βαθμός διαταραχής στο εμπόριο ενέργειας, που έχει προκαλέσει ελλείψεις και κατακόρυφη αύξηση των τιμών σε ολόκληρη την Ασία και πέραν αυτής. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ), Αρσένιο Ντιμίνγκεζ, δήλωσε χθες στους Financial Times ότι η στρατιωτική βοήθεια για τη συνοδεία των δεξαμενόπλοιων δεν «αποτελεί μακροπρόθεσμη ή βιώσιμη λύση».
