Μετά τις δραματικές εξελίξεις του Σαββατοκύριακου στο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, οι διεθνείς αγορές ετοιμάζονται για μία ακόμη εβδομάδα με μεγάλη αναταραχή. Οι συνθήκες είναι τόσο τεταμένες από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου κατά 50% και πλέον μέσα σε τρεις εβδομάδες, που επηρεάζεται κάθε άλλο περιουσιακό στοιχείο. Στις ασιατικές αγορές, η τιμή του αργού πετρελαίου ξεπέρασε τα 99 δολάρια το βαρέλι και η τιμή του πετρελαίου μπρεντ κινήθηκε πάνω από τα 113 δολάρια το βαρέλι, αφού ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Οι χρηματιστηριακοί δείκτες στην Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ και τη Σαγκάη υποχώρησαν κατά 3,59%, 5,87%, 3,47% και 2,5%, αντίστοιχα. Στο κόκκινο κινήθηκαν, επίσης, τα προθεσμιακά συμβόλαια στη Wall Street, αφού οι δείκτες Dow Jones, S&P 500 και Nasdaq κατέγραψαν την περασμένη εβδομάδα απώλειες 2,11%, 1,9% και 2,07%, αντίστοιχα. Είναι η 4η διαδοχική εβδομάδα που καταγράφουν πτώση.
Νωρίς το πρωί οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν, με το Ισραήλ να σφυροκοπά κρίσιμες υποδομές στην Τεχεράνη, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε το βράδυ του Σαββάτου τελεσίγραφο 48 ωρών στο ιρανικό καθεστώς για να επιτρέψει την ασφαλή διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Τεχεράνη απάντησε ότι εάν οι ενεργειακές υποδομές της χώρας υποστούν ζημιά, τότε θα κλείσει ολοσχερώς το κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο και θα χτυπήσει αυτήν τη φορά χρηματοοικονομικά ιδρύματα στις χώρες του Περσικού Κόλπου που συνδέονται με αμερικανικά συμφέροντα. Η τιμή του χρυσού συνέχισε την πτωτική πορεία της επί 4η διαδοχική εβδομάδα, υποχωρώντας κάτω από τα 4.400 δολάρια την ουγγιά, λόγω φόβων για μεγάλες ανατιμήσεις από την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και την αύξηση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.
Οι ΗΠΑ έχουν εγκλωβιστεί σε μια σύγκρουση που δύσκολα μπορούν να ελέγξουν, ακόμα και αν προχωρήσουν σε χερσαίες επιθέσεις κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε πει στις 2 Μαρτίου ότι ο πόλεμος που κήρυξε με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν θα διαρκούσε τέσσερις με πέντε εβδομάδες, προσθέτοντας ότι ενδεχομένως να κρατούσε «αρκετά πιο πολύ». Διανύοντας την τέταρτη εβδομάδα αυτής της περιφερειακής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο, γίνεται σαφές ότι η σύγκρουση αυτή απέχει από μια αποκλιμάκωση. Οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί μπορεί να ισχυρίζονται ότι έχουν επιφέρει σοβαρό πλήγμα στη θρησκευτική δικτατορία του Ιράν, το πυρηνικό πρόγραμμα και τις βαλλιστικές δυνατότητες της χώρας, αλλά η Τεχεράνη αντεπιτίθεται, παγιδεύοντας τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου και την παγκόσμια οικονομία σε αυτήν τη σύγκρουση.
Αναταράξεις και στις αγορές ομολόγων
Ο πληθωριστικός κίνδυνος από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου οδηγεί σε άνοδο του κόστους δανεισμού των κυβερνήσεων σε όλες τις γωνιές του κόσμου. Καθώς θεωρείται πια βέβαιο ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα αυξήσουν τα επιτόκια μέσα στους επόμενους μήνες, το 10ετές κόστος δανεισμού των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Γαλλίας έχει αναρριχηθεί 4,4%, 3% και 3,75%, αντίστοιχα. Πιο απλά, η απόδοση των 10ετών αμερικανικών ομολόγων κινείται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2025 και των 10ετών γερμανικών ομόλογων έχει σκαρφαλώσει στα επίπεδα του Ιουλίου του 2011. Στην περίπτωση της Βρετανίας, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου εκτοξεύθηκε στο 5% για πρώτη φορά από τον Απρίλιο του 2008, ενώ της Γαλλίας προσεγγίζει τα υψηλά του 2009. Οι έντονες πιέσεις δεν άφησαν ανεπηρέαστα τα ελληνικά ομόλογα, η απόδοση των οποίων έχει παρουσιάσει άνοδο πάνω από 50 μονάδες βάσης από τις 28 Φεβρουαρίου που ξέσπασε ο πόλεμος, φτάνοντας το 3,87% από το 3,27%.
Οι αγορές φοβούνται μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν απροσπέλαστα για όσα δεξαμενόπλοια δεν είναι «φιλικά» στο καθεστώς του Ιράν. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και αν οι εχθροπραξίες έληγαν σύντομα, τα υφιστάμενα πλήγματα σε υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο είναι τόσο μεγάλα, που θα χρειαστεί τουλάχιστον ένα εξάμηνο για να αποκατασταθούν οι ροές στο παγκόσμιο εμπόριο. Οι κίνδυνοι είναι, εν τω μεταξύ, μεγάλοι για τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου. Όχι μόνον έχουν μειωθεί δραματικά οι ενεργειακές εξαγωγές τους, αλλά περιπλέκονται οι εισαγωγές βασικών τροφίμων προς σε αυτά. Σύμφωνα με το κέντρο ερευνών Chatan House, το 70% με 90% των τροφίμων στα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) εισάγονται, με το 70% να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Προχθές οι Ιρανοί εκτόξευσαν βαλλιστικό πύραυλο που κάλυψε μια ακτίνα 4.000 χιλιομέτρων, ο οποίος, αν και αναχαιτίστηκε, στόχευε την αμερικανοβρετανική στρατιωτική βάση στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία του Ινδικού Ωκεανού. Έπειτα το θεοκρατικό, ολοκληρωτικό καθεστώς της Τεχεράνης απείλησε ότι θα χτυπήσει «κρίσιμες υποδομές» στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων ενέργειας, τεχνολογίας και εργοστασίων αφαλάτωσης, επιδεικνύοντας παγερή αδιαφορία στο 48ώρο τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ του Σαββάτου για τα Στενά του Ορμούζ. Μεγάλη ανασφάλεια πυροδοτήθηκε, εν τω μεταξύ, μετά τον τραυματισμό πάνω από 160 ατόμων στο Ισραήλ από πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν που κατάφεραν να προσπελάσουν τον Σιδερένιο Θόλο των ενόπλων δυνάμεων της χώρας (IDF) και να χτυπήσουν περιοχή που απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα από πυρηνικές εγκαταστάσεις.
