Το πετρέλαιο κατέγραψε απότομη διόρθωση μετά την αναβολή αμερικανικών πληγμάτων στο Ιράν, όμως η αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό γεωπολιτικό κίνδυνο και σοβαρές αβεβαιότητες για την προσφορά.
Οι τιμές του πετρελαίου κατέρρευσαν τη Δευτέρα, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη είχαν παραγωγικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου και ότι έδωσε εντολή για πενθήμερη παύση των πληγμάτων κατά κρίσιμων ενεργειακών υποδομών του Ιράν. Η κίνηση αυτή λειτούργησε ως σήμα προσωρινής αποκλιμάκωσης προς τις αγορές, οι οποίες τις προηγούμενες ημέρες είχαν τιμολογήσει το ενδεχόμενο ενός πολύ πιο εκτεταμένου ενεργειακού σοκ.
Το Brent υποχώρησε σχεδόν 11%, στα 99,94 δολάρια ανά βαρέλι, αφού την Παρασκευή είχε ξεπεράσει τα 112 δολάρια. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού αργού West Texas Intermediate σημείωσαν πτώση άνω του 10%, στα 88,13 δολάρια το βαρέλι. Η κίνηση ήταν βίαιη, αλλά δεν αναιρεί την αίσθηση ότι η αγορά παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον, στο οποίο κάθε δήλωση ή στρατιωτική εξέλιξη μπορεί να αλλάξει δραστικά την κατεύθυνση των τιμών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είχαν, κατά τις τελευταίες δύο ημέρες, «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» με στόχο την πλήρη και οριστική επίλυση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έδωσε εντολή στο υπουργείο Πολέμου να αναβάλει για πέντε ημέρες οποιαδήποτε στρατιωτικά πλήγματα κατά ιρανικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ενεργειακών υποδομών.
Το πετρέλαιο αντιδρά στην παύση των πληγμάτων
Η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου ήρθε δύο ημέρες μετά τη δήλωσή του ότι το Ιράν είχε προθεσμία 48 ωρών για να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, διαφορετικά οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξαπέλυαν επιθέσεις κατά των ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων. Παρά τη νέα παύση, παραμένει ασαφές πότε ακριβώς θα αποκατασταθεί πλήρως η λειτουργία αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Τα Στενά του Ορμούζ διακινούν υπό φυσιολογικές συνθήκες περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε απειλή αποκλεισμού ή στρατιωτικής κλιμάκωσης προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις στην αγορά. Η προσωρινή αποκλιμάκωση μείωσε το risk premium που είχε ενσωματωθεί στις τιμές, δεν εξάλειψε όμως τον πυρήνα του προβλήματος: η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μια στενή θαλάσσια δίοδο με εξαιρετικά υψηλή στρατηγική σημασία.
Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν την Κυριακή ότι η Τεχεράνη θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση όλων των πλοίων από τα Στενά, με εξαίρεση όσα συνδέονται με τους «εχθρούς του Ιράν». Η θέση αυτή δεν αρκεί για να καθησυχάσει πλήρως την αγορά, καθώς αφήνει περιθώρια επιλεκτικών παρεμβάσεων και διατήρησης της αβεβαιότητας γύρω από τις πραγματικές ροές φορτίων.
Πετρέλαιο: Η Goldman Sachs βλέπει παρατεταμένη ένταση
Παρά τη βουτιά των τιμών τη Δευτέρα, η Goldman Sachs αναθεώρησε σημαντικά ανοδικά τις προβλέψεις της για το πετρέλαιο. Η αμερικανική τράπεζα εκτιμά πλέον ότι το Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 110 δολάρια τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 98 δολάρια, κάτι που αντιστοιχεί σε άνοδο 62% σε σχέση με τον μέσο όρο του 2025. Παράλληλα, αναβάθμισε και τις εκτιμήσεις της για το WTI, προβλέποντας 98 δολάρια τον Μάρτιο και 105 δολάρια τον Απρίλιο.
Οι αναλυτές της Goldman σημείωσαν ότι, εφόσον οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμείνουν στο 5% των φυσιολογικών επιπέδων έως τις 10 Απριλίου, οι τιμές είναι πιθανό να ακολουθήσουν ανοδική πορεία στο διάστημα αυτό. Πρόσθεσαν επίσης ότι η συνειδητοποίηση από τις κυβερνήσεις των κινδύνων που συνδέονται με τη συγκεντρωμένη προσφορά και τη μικρή εγχώρια εφεδρική δυναμικότητα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αποθήκευση αποθεμάτων και σε ενίσχυση των μακροπρόθεσμων τιμών.
Η τράπεζα προειδοποίησε ακόμη ότι, εάν οι ροές από τα Στενά παραμείνουν στο 5% για δέκα εβδομάδες, η ημερήσια τιμή του Brent είναι πιθανό να ξεπεράσει το ιστορικό ρεκόρ του 2008. Τότε, το Brent είχε αγγίξει περίπου τα 147 δολάρια ανά βαρέλι τον Ιούλιο, πριν υποχωρήσει απότομα προς τα 40 δολάρια λίγους μήνες αργότερα, όταν η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση κατέρριψε τη ζήτηση.
Η διεθνής ανησυχία εντείνεται: ο ΔΟΕ μιλά για κρίση χειρότερη από τα σοκ της δεκαετίας του 1970
Το μέγεθος της ανησυχίας αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του εκτελεστικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ. Ο επικεφαλής του ΔΟΕ προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι «πολύ σοβαρή» και πολύ χειρότερη, αθροιστικά, από τα δύο πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 και από τις επιπτώσεις που είχε ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας στην αγορά φυσικού αερίου.
Ήδη από τις 11 Μαρτίου, τα κράτη-μέλη του ΔΟΕ είχαν συμφωνήσει να απελευθερώσουν ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματά τους, με στόχο να μετριάσουν τη διαταραχή στην προσφορά που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν. Πρόκειται για μια κίνηση εξαιρετικής βαρύτητας, η οποία δείχνει ότι οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίζουν την παρούσα κρίση ως μια βραχύβια αναταραχή, αλλά ως ενδεχόμενη απειλή για τη συνοχή της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Ο Φατίχ Μπιρόλ ανέφερε επίσης ότι βρισκόταν σε διαβουλεύσεις με κυβερνήσεις στην Ασία και την Ευρώπη σχετικά με το ενδεχόμενο νέας απελευθέρωσης αποθεμάτων «εφόσον χρειαστεί», ενώ υπογράμμισε ότι η σημαντικότερη λύση παραμένει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η τοποθέτηση αυτή συνοψίζει και το βασικό δίλημμα της αγοράς: οι στρατηγικές εφεδρείες μπορούν να κερδίσουν χρόνο, δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν διαρκώς μια τόσο κεντρική αρτηρία της παγκόσμιας προσφοράς.
Πετρέλαιο: Η αγορά πήρε ανάσα, όχι οριστική λύση
Η έντονη διόρθωση της Δευτέρας δείχνει ότι η αγορά πετρελαίου ήταν υπερφορτωμένη με φόβο και ότι οποιοδήποτε σήμα αποκλιμάκωσης μπορούσε να προκαλέσει βίαιη αποσυμπίεση. Ωστόσο, η πτώση των τιμών δεν ισοδυναμεί με επιστροφή στην κανονικότητα. Οι επενδυτές εξακολουθούν να λειτουργούν σε καθεστώς εξαιρετικής αβεβαιότητας, καθώς οι πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις μπορεί να ανατρέψουν μέσα σε λίγες ώρες τα σημερινά δεδομένα.
Το πετρέλαιο εξακολουθεί να τελεί υπό την επίδραση δύο αντίρροπων δυνάμεων: από τη μία πλευρά, η πενθήμερη αναστολή των αμερικανικών πληγμάτων και η προσδοκία διπλωματικής επαφής με το Ιράν πιέζουν καθοδικά τις τιμές· από την άλλη, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, οι προειδοποιήσεις της Goldman Sachs και του ΔΟΕ και ο κίνδυνος παρατεταμένης διαταραχής της προσφοράς διατηρούν το γεωπολιτικό ασφάλιστρο σε υψηλά επίπεδα.
Με αυτά τα δεδομένα, η αγορά πήρε μια ανάσα, αλλά απέχει πολύ από το να αισθάνεται ασφαλής. Το αν η διόρθωση της Δευτέρας θα εξελιχθεί σε σταθεροποίηση ή θα αποδειχθεί μια προσωρινή παύση πριν από νέα άνοδο θα εξαρτηθεί σχεδόν αποκλειστικά από το αν θα ανοίξει ουσιαστικά και με διάρκεια το πέρασμα των Στενών του Ορμούζ.
