(upd) Η παγκόσμια οικονομία και η γεωπολιτική σταθερότητα κρέμονται από μια κλωστή, καθώς η Δευτέρα εξελίχθηκε σε μέρα ακραίας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή με εκκατέρωθεν απειλές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο αμερικανικός στρατός επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια και στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Από τη μεριά του ο Τραμπ δεν αποκλείει να υπάρχει συμφωνία και ότι είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων συνομιλιών καθώς η πίεση που ασκεί μπορεί να αποδώσει, γεγονός που οδήγησε τη Wall Street να κλείσει σε θετικό έδαφος.
Νευρικότητα στις αγορές
Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια υποχώρησαν. Ο δείκτης Euroxx 600 έκλεισε με πτώση 0,2%, με όλα τα μεγάλα χρηματιστήρια να υποχωρούν και τους περισσότερους κλάδους να κλείνουν στο κόκκινο.
Αντίθετα, στη διάρκεια της συνεδριάσης στη Wall Street, αν και άνοιξε αρνητικά, ο δείκτης S&P 500 σημειώνει άνοδο, καθώς οι επενδυτές ελπίζουν ότι τελικά θα επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Ο ευρύς δείκτης της αγοράς S&P 500 σημείωσε άνοδο 1,02%, ενώ ο Nasdaq ενισχύθηκε 1,23%. Ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones
κέρδισε 0,63%. Tο πετρέλαιο μάζεψε την άνοδο στα 99 δολ. από τα 102 δολ. που είχε φτάσει το πρωί.
Ενώ οι εταιρείες τεχνολογίας προσέφεραν ώθηση στην ευρύτερη αγορά, με μετοχές λογισμικού όπως η Oracle και η Palantir Technologies να σημειώνουν άνοδο 10% και 4% αντίστοιχα, η Goldman Sachs ήταν ένα ευαίσθητο σημείο στη συνεδρίαση. Αυτή η μετοχή υποχώρησε κατά 2% παρά τα ισχυρά συνολικά κέρδη της τράπεζας, αφού κατέγραψε απογοητευτικά αποτελέσματα συναλλαγών στη μονάδα σταθερού εισοδήματος.
Μιλώντας τη Δευτέρα από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι υπάρχει κινητικότητα προς μια συμφωνία, αποκαλύπτοντας πως «μας κάλεσαν σήμερα το πρωί οι κατάλληλοι άνθρωποι και θέλουν να προχωρήσουν σε συμφωνία», χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει ποιοι συμμετείχαν στις επαφές. Από την πλευρά του, το Ιράν δεν έχει επιβεβαιώσει ότι πραγματοποιήθηκε τέτοια επικοινωνία.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έκαναν λόγο για αποκλεισμό «εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και τον κόλπο του Ομάν».
Ταυτόχρονα, διαβεβαίωσαν ότι δεν θα επιτρέπουν την κυκλοφορία σε πλοία που δεν αναχωρούν ή κατευθύνονται στο Ιράν μέσω των Στενών του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, το σφυροκόπημα στο Λίβανο συνεχίζεται, ενώ αύριο, Τρίτη αναμένεται να διεξαχθούν συνομιλίες ανάμεσα σε αντιπροσωπείες της Βηρυτού και της Ουάσιγκτον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που ενέκρινε το Ισραήλ υπό πίεση της κυβέρνησης Τραμπ.
Με αφορμή την έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social αναφέρει: «Το Πολεμικό Ναυτικό του Ιράν βρίσκεται στον βυθό της θάλασσας, εντελώς καταστραμμένο – 158 πλοία. Αυτά που δεν χτυπήσαμε είναι ο μικρός αριθμός των, όπως τα αποκαλούν, «πλοίων ταχείας επίθεσης», επειδή δεν τα θεωρήσαμε ιδιαίτερη απειλή. Προειδοποίηση: Εάν οποιοδήποτε από αυτά τα πλοία πλησιάσει έστω και λίγο τον ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ μας, θα ΕΞΟΛΟΘΡΕΥΤΕΙ αμέσως, χρησιμοποιώντας το ίδιο σύστημα εξόντωσης που χρησιμοποιούμε εναντίον των εμπόρων ναρκωτικών σε σκάφη στη θάλασσα. Είναι γρήγορο και βίαιο. Υ.Γ. Το 98,2% των ναρκωτικών που εισέρχονται στις ΗΠΑ μέσω ωκεανού ή θάλασσας έχει ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ! ».
Οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ ανακοίνωσαν σήμερα ότι δεν θα εμπλακούν στο σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ, προτείνοντας αντ’ αυτού να παρέμβουν μόνο αφού ολοκληρωθούν οι εχθροπραξίες, μια κίνηση που είναι πιθανό να εξοργίσει τον Ρεπουμπλικάνο και να οξύνει τις εντάσεις εντός της συμμαχίας.
Μετά από το ναυάγιο των κρίσιμων διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν εισέλθει σε έναν επικίνδυνο κύκλο απειλών, με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ, την πιο ζωτική αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
Ειδικότερα, ο εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Χατάμ αλ Ανμπίγια, χαρακτήρισε τις κινήσεις των ΗΠΑ ως «παράνομη πειρατεία», ξεκαθαρίζοντας ότι το Ιράν θα εφαρμόσει έναν «μόνιμο μηχανισμό» ελέγχου στα Στενά. Η προειδοποίηση της Τεχεράνης ήταν σαφής: τα λιμάνια του Κόλπου και της Θάλασσας του Ομάν θα είναι «προσβάσιμα σε όλους ή σε κανέναν». Το Ιράν διεμήνυσε ότι καμία υποδομή στην περιοχή δεν θα παραμείνει ασφαλής εάν απειληθούν τα δικά του λιμάνια.
Παράλληλα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε ότι η προσέγγιση στρατιωτικών σκαφών στα Στενά θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας και θα αντιμετωπιστεί «αυστηρά και σκληρά». Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, αποκάλυψε πως οι δύο πλευρές βρίσκονταν «μόλις λίγα εκατοστά» από το Μνημόνιο Συνεργασίας του Ισλαμαμπάντ πριν την κατάρρευση, ενώ ήδη βρίσκεται σε επαφή με τον ομόλογό του της Σαουδικής Αραβίας για τον συντονισμό των επόμενων κινήσεων.
Ο αποκλεισμός του Τραμπ και οι διεθνείς αντιδράσεις
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ανένδοτος, δηλώνοντας πως δεν τον ενδιαφέρει η επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, αλλά ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό παράθυρο συνομιλιών..
Η κλιμάκωση προκλήθηκε από την ανακοίνωση του Τραμπ μέσω του Truth Social, όπου ξεκαθάρισε πως το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα ξεκινήσει άμεσα τον αποκλεισμό κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), ο αποκλεισμός τίθεται σε ισχύ στις 17:00 ώρα Ελλάδας (13 Απριλίου). Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν λάβει οδηγίες να εμποδίζουν τη θαλάσσια κυκλοφορία προς και από όλα τα ιρανικά λιμάνια στον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άλμα στις τιμές του αργού πετρελαίου, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για μια παρατεταμένη σύρραξη.
Σήμερα το πρωί το πετρέλαιο ξανά πέρασε τα 100 δολάρια. Ειδικότερα, το πετρέλαιο Brent σκαρφάλωσε 7% στα 101,68 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI ανέβηκε +7,5% στα 103,85 δολάρια το βαρέλι.
Διχασμένη η Ευρώπη
Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη. Ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ότι Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο θα διοργανώσουν διεθνή διάσκεψη για τη συγκρότηση πολυεθνικής ειρηνικής αποστολής, με στόχο την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, ο Βρετανός Πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, έσπευσε να διευκρινίσει ότι η χώρα του δεν θα υποστηρίξει τον αποκλεισμό, ούτε θα εμπλακεί σε πολεμική σύρραξη με το Ιράν.
Η ένταση, πάντως, δεν περιορίζεται στη θάλασσα. Στο εσωτερικό του Ιράν, η κατάσταση είναι δραματική μετά τις αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ και Ισραήλ. Η Ερυθρά Ημισέληνος ανακοίνωσε τη διάσωση 960 ανθρώπων από τα ερείπια στην Τεχεράνη, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα έχουν υποστεί ζημιές 125.630 πολιτικές δομές.
Τα ασιατικά χρηματιστήρια
Οι κυριότεροι ασιατικοί δείκτες κατέγραψαν σημαντικές απώλειες. Ο ινδικός Nifty 50 σημείωσε τη χειρότερη επίδοση με πτώση σχεδόν 2% (κλείνοντας στις 23.789,25 μονάδες, -261,35). Στην Ιαπωνία, ο Nikkei 225 υποχώρησε κατά 0,63% στις 56.564,25 μονάδες, ενώ ο Topix σημείωσε πτώση 0,67%.
Στη Νότια Κορέα, ο Kospi υποχώρησε κατά 0,94% στις 5.803,80 μονάδες, ενώ ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ διεύρυνε τις απώλειές του στο 1,22% (25.611,46 μονάδες). Στην Αυστραλία, ο S&P/ASX 200 έκλεισε με πτώση 0,39% στις 8.926,00 μονάδες. Αντίθετα, ο Shanghai στην Κίνα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος στις 3.986,646 μονάδες (+0,01%).
