Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) κρούει το καμπανάκι κινδύνου για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, προειδοποιώντας ότι η ζήτηση θα υποχωρήσει φέτος για πρώτη φορά από την πανδημία του 2020, καθώς η εκτίναξη των τιμών λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ανακόπτει την ανάπτυξη. «Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ανατρέψει πλήρως τις προοπτικές για την κατανάλωση πετρελαίου», επισημαίνει ο οργανισμός στη μηνιαία έκθεσή του, εκτιμώντας ότι η πίεση στη ζήτηση θα ενταθεί όσο διατηρούνται οι ελλείψεις και οι υψηλές τιμές.
Η σύγκρουση έχει διακόψει τη ροή πετρελαίου μέσω των ζωτικών Στενών του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας αυτό που ο IEA χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού στην ιστορία. Η ραγδαία αύξηση των τιμών του φυσικού αργού πετρελαίου και των προϊόντων όπως το καύσιμο αεροσκαφών, το ντίζελ και η βενζίνη πιέζει τους καταναλωτές και επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση.
Τον περασμένο μήνα, ο IEA με έδρα το Παρίσι επέβλεψε την αποδέσμευση ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης από μέλη όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Γερμανία, σε μια προσπάθεια να συγκρατηθεί η ραγδαία αύξηση των τιμών.
Η ροή αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει μειωθεί σε μόλις 3,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σε σύγκριση με τα προ της κρίσης επίπεδα των περίπου 20 εκατομμυρίων – ή περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών, σύμφωνα με τον οργανισμό.
Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε κατά 10,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον περασμένο μήνα, ή περίπου 9%, καθώς η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ αναγκάστηκαν να διακόψουν την παραγωγή, σύμφωνα με τον IEA. Ο αποκλεισμός των πλοίων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικούς λιμένες, τον οποίο ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα.
Ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου σημείωσαν άνευ προηγουμένου άνοδο τον Μάρτιο, παραμένουν σημαντικά κάτω από τα επίπεδα ρεκόρ και την τιμή των πραγματικών φορτίων, που διαπραγματεύονται σε λίγο κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο. Αυτή η «αποσύνδεση» μεταξύ των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης και των φυσικών αγορών γίνεται «όλο και πιο έντονη», σύμφωνα με την έκθεση που επικαλείται το Bloomberg.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA , Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου δεν αντανακλούν ακόμη τη σοβαρότητα της κρίσης, αλλά σύντομα θα το κάνουν.
Η έκθεση του οργανισμού που δημοσιεύθηκε την Τρίτη έδειξε ότι η προηγουμένως αναμενόμενη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης κατά 730.000 βαρέλια την ημέρα έχει πλέον εξαφανιστεί, ενώ η κατανάλωση θα σημειώσει πλέον οριακή μείωση κατά 80.000 βαρέλια την ημέρα.
«Οι πρώτες ύλες πετροχημικών παρουσιάζουν μακράν τις πιο άμεσες επιπτώσεις του πολέμου, καθώς ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ έχει ρίξει σε αναστάτωση τις αλυσίδες εφοδιασμού προς την Ασία», ανέφερε η IEA.
Το βασικό σενάριό της προϋποθέτει ότι οι κανονικές ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή θα επαναληφθούν ως επί το πλείστον μέχρι τα μέσα του έτους, αλλά παρουσίασε επίσης ένα σενάριο με μακρύτερη διακοπή. «Σε αυτή την περίπτωση, οι αγορές ενέργειας και οι οικονομίες σε όλο τον κόσμο πρέπει να προετοιμαστούν για σημαντικές διαταραχές τους επόμενους μήνες», προειδοποίησε ο IEA.
