Η κατάσχεση πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων του Ιράν από το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ δίνει μια νέα, ακόμη πιο δραματική τροπή, στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Μετά την πτώση άνω του 10% την περασμένη εβδομάδα, οι τιμές του πετρελαίου επανήλθαν νωρίς το πρωί σε ανοδική πορεία. Η τιμή του αργού πετρελαίου ενισχύθηκε σχεδόν στα 89 δολάρια το βαρέλι και η τιμή του πετρελαίου μπρεντ στα 95,1 δολάρια, αντίστοιχα, με άνοδο από 6% μέχρι 7,9%. Τα προθεσμιακά συμβόλαια στην ολλανδική αγορά φυσικού αερίου αναρριχήθηκαν πάνω από 7% προς τα 41,7 ευρώ τη μεγαβατώρα (MWh). Στο κόκκινο βρίσκονται τα προθεσμιακά συμβόλαια των χρηματιστηριακών δεικτών S&P 500 και Euro Stoxx 600 ενώ στο 4,7% ενισχύθηκε η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου λόγω ανησυχιών για στασιμοπληθωρισμό. Εντούτοις, τα ασιατικά χρηματιστήρια παρουσιάζουν, κυρίως, κέρδη επειδή η Κίνα προτίθεται να διατηρήσει τη χαλαρή νομισματική πολιτική της για να αντισταθμίσει τον αρνητικό αντίκτυπο του πολέμου.
Το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι το MV Τuska αναχαιτίστηκε καθώς πορεύονταν στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς στη νότια ακτή του Ιράν, το οποίο απείλησε με αντίποινα. Τo Tuska βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσεων και έχει καταγραφεί να εκτελεί δρομολόγια μεταξύ Ιράν και Κίνας. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία, κυρίως, λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώθηκαν ξανά μέσα στο Σαββατοκύριακο μετά την αισιοδοξία της περασμένης εβδομάδας για την αποκατάσταση της διέλευσης των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επανάλαβε νωρίς την Κυριακή απειλές για τον βομβαρδισμό υποδομών και ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων στο Ιράν αφού αργά το Σάββατο ο πρόεδρος του κοινοβουλίου στο Ιράν, Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ανακοίνωσε ότι «είναι αδύνατο να διέρχονται όλοι οι υπόλοιποι από τα Στενά του Ορμούζ ενώ εμείς όχι».
Αμφίβολος ο επόμενος γύρος των διαπραγματεύσεων
Το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο παραμένει κλειστό και οι πληροφορίες για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων να είναι συγκεχυμένες. Από τη μια πλευρά, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες θα ξεκινήσουν εκ νέου στο Ισλαμαμπάντ την Τρίτη –με επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς, τον Στηβ Γουίκοφ και τον Τζάρετ Κούσνερ, γαμπρό του Τραμπ. Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό πρακτορείο Tasnim News Agancy ανακοίνωσε ότι η ηγεσία της Τεχεράνης δεν έχει κανέναν σκοπό να παραβρεθεί στο Ιράν, επισκιάζοντας την εύθραυστη εκεχειρία.Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι ένα από τα ακανθώδη θέματα στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μαζί με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την εισβολή του Ισραήλ στον Λιβάνου, μια στρατιωτική επιχείρηση που ξεκίνησε με βομβαρδισμούς στη Βυρηττό για την εξάρθρωση της Χεζμπολάχ αλλά στοχεύει πια στη δημιουργία ουδέτερης ζώνης στα σύνορα.
Οι επτά εβδομάδες που απειλούν την παγκόσμια ανάπτυξη
Στις 28 Φεβρουαρίου ξεκίνησαν σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με το καθεστώς της Τεχεράνης να απαντά με την εκτόξευση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου, αλλά και με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ σε όλα τα «ανεπιθύμητα» εμπορικά πλοία. Στο μεταξύ, το καθεστώς της Τεχεράνης μπορούσε να εξάγει σχεδόν κανονικά την πετρελαϊκή παραγωγή του στην Ασία στις πρώτες εβδομάδες του πολέμου. Το Ιράν έθεσε, επίσης, ζήτημα καταβολής τελών έως και δυο εκατ. δολαρίων ανά πλοίο.
Στις 7 Απριλίου ανακοινώθηκε η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που θα κατέρρεε εξ αρχής εάν το Ισραήλ δεν ανταποκρίνονταν στην απαίτηση της Τεχεράνης να παύσουν οι βομβαρδισμοί στον Λίβανο. Ο πρώτος γύρος των διαπραγματεύσεων μεταξύ του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς, και της ιρανικής αποστολής στο Ισλαμαμπάντ, απέτυχε με τον Τραμπ να ανακοινώνει τον αποκλεισμό των εμπορικών πλοίων από και προς τα ιρανικά λιμάνια στις αρχές της περασμένης εβδομάδας. Έτσι τα Στενά του Ορμούζ είναι αποκλεισμένα εκατέρωθεν, με τις ΗΠΑ να μην επιτρέπουν το πέρασμα των πλοίων με ιρανικό πετρέλαιο, στερώντας πολύτιμα πετρελαϊκά έσοδα από τους Ιρανούς.
Οι προειδοποιήσεις ΔΝΤ και οι απαισιόδοξες εκτιμήσεις της ΙΕΑ
Απώτερος στόχος των Αμερικανών είναι να εντείνουν τις οικονομικές πιέσεις στο Ιράν ώστε να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ. Μεγάλες πιέσεις δέχεται, επίσης, ο Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Τα δυο τρίτα των Αμερικανών απορρίπτουν τους χειρισμούς του Λευκού Οίκου σε αυτόν τον πόλεμο. Η παγκόσμια οικονομία ήδη ασφυκτιά υπό το βάρος της ενεργειακής κρίσης. Αναλυτές του πρακτορείου Bloomberg επισημαίνουν ότι οι αθροιστικές συνέπειες θα αρχίσουν να γίνονται εμφανείς από τις επόμενες ημέρες, με την ανακοίνωση μιας σειράς ερευνών για το οικονομικό κλίμα.
Η επικεφαλής Διεθνές Νομισματικό Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, δήλωσε την Παρασκευή ότι «ακόμη και αν έληγε αύριο ο πόλεμος, θα χρειάζονταν αρκετός χρόνος για να καταγραφεί ανάκαμψη. Τα καύσιμα ήδη ακριβαίνουν σε όλον τον κόσμο, με την απελευθέρωση ιστορικών στρατηγικών αποθεμάτων από την ΙΕΑ να μην έχουν καταφέρει να καταλαγιάσουν τις ανησυχίες για στενότητα στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά τους βομβαρδισμούς των Ιρανών σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Περσικού Κόλπου. Ο επικεφαλής της ΙΕΑ, Φατίχ Μπιρόλ, είπε την περασμένη εβδομάδα ότι θα χρειαστεί μια διετία για να επανέλθει η ενεργειακή παραγωγή της Μέσης Ανατολής στα προπολεμικά επίπεδα.
