Νέα ισχυρή άνοδο καταγράφουν την Πέμπτη οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, με το μπρεντ να ξεπερνά τα 102 δολάρια το βαρέλι, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ εντείνει τους φόβους για διαταραχές στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Πρόσθετες πιέσεις στην προσφορά προκαλούν οι διακοπές παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξαιτίας τυφώνα που απειλεί τις υπεράκτιες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στον Κόλπο του Μεξικού.
To μπρεντ ενισχυόταν κατά 2,28%, φθάνοντας τα 102,28 δολάρια το βαρέλι στις πρώτες πρωινές συναλλαγές, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) σημείωνε άνοδο 1,88%, στα 89,94 δολάρια.
Η άνοδος ακολουθεί την υποχώρηση των τιμών την Τετάρτη, όταν οι αγορές αντέδρασαν θετικά στην απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) να επιταχύνει τη διάθεση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, δίνοντας προτεραιότητα στο ντίζελ. Ωστόσο, η παρέμβαση δεν στάθηκε αρκετή για να περιορίσει τις ανησυχίες γύρω από την ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών, καθώς ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν εισέρχεται στον όγδοο μήνα του.
Κλιμακώνονται οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας αβεβαιότητας για την αγορά πετρελαίου. Πριν από την έναρξη του πολέμου, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχονταν φορτία που αντιστοιχούσαν περίπου στο 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και καυσίμων.
Σύμφωνα με το Reuters, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια που διέρχονται από τα Στενά έφθασαν την περασμένη εβδομάδα στο υψηλότερο εβδομαδιαίο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η κλιμάκωση συμπίπτει με την προσπάθεια των πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου να ενισχύσουν τις εξαγωγές τους. Παρά το γεγονός ότι μεγαλύτερες ποσότητες αργού διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές, το κόστος των μεταφορών παραμένει εξαιρετικά υψηλό, ενώ αυξάνονται οι κίνδυνοι για τα φορτία και τα πληρώματα.
Στο τελευταίο περιστατικό, δεξαμενόπλοιο που έπλεε βόρεια του Κατάρ δέχθηκε πλήγματα από πολλαπλά βλήματα, με αποτέλεσμα να υπάρξουν θύματα, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας UK Maritime Trade Operations (UKMTO).
Ο Saul Kavonic, επικεφαλής ενέργειας της MST Marquee, προειδοποιεί ότι η συχνότητα των ιρανικών επιθέσεων έχει φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να αυξηθεί περαιτέρω. Όπως επισημαίνει, οι περιορισμένες ροές πετρελαϊκών προϊόντων, το υψηλό κόστος μεταφοράς και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
IEA: Επιταχύνεται η διάθεση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου
Σε μια προσπάθεια να ανακόψει τις ανατιμήσεις και να περιορίσει τις ελλείψεις καυσίμων, ο IEA ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι τα κράτη-μέλη του συμφώνησαν να επιταχύνουν τη διάθεση πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα.
Η απόφαση αφορά το πρόγραμμα απελευθέρωσης 400 εκατ. βαρελιών, που είχε εγκριθεί τον Μάρτιο του 2026, μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν. Από τις ποσότητες αυτές, περίπου 100 εκατ. βαρέλια δεν έχουν ακόμη διοχετευθεί στην αγορά.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, ανακοίνωσε ότι οι χώρες-μέλη υποστηρίζουν την ταχύτερη ολοκλήρωση του προγράμματος, με προτεραιότητα στην απελευθέρωση αποθεμάτων ντίζελ, λόγω των έντονων ελλείψεων στις διεθνείς αγορές.
Η κίνηση ακολούθησε τη συμφωνία της G7 για διάθεση 100 εκατ. βαρελιών αργού και ντίζελ, έπειτα και από τις πιέσεις της Ουάσιγκτον για την αντιμετώπιση των τιμών-ρεκόρ στα καύσιμα.
Διευκρινίζεται, πάντως, ότι τα 100 εκατ. βαρέλια δεν συνιστούν επιπλέον ποσότητες πετρελαίου που θα διοχετευθούν στην αγορά, αλλά αφορούν κυρίως την ταχύτερη διάθεση αποθεμάτων που είχαν ήδη εγκριθεί. Την εκτίμηση αυτή διατυπώνουν και οι αναλυτές της JPMorgan, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθάρισε ότι οι νέες αποδεσμεύσεις θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος που αποφασίστηκε τον Μάρτιο.
Σύμφωνα με τον IEA, τα κράτη-μέλη εξακολουθούν να διαθέτουν δημόσια στρατηγικά αποθέματα περίπου 1,1 δισ. βαρελιών, μεταξύ των οποίων περισσότερα από 200 εκατ. βαρέλια ντίζελ.
Μειώνεται η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ λόγω τυφώνα
Πρόσθετες πιέσεις στην αγορά προκαλεί η επιδείνωση των καιρικών συνθηκών στον Κόλπο του Μεξικού, όπου ο τυφώνας Isaias απειλεί σημαντικές υπεράκτιες εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι Shell και Chevron ανακοίνωσαν την Τετάρτη περιορισμό των δραστηριοτήτων τους, με διακοπές παραγωγής και απομάκρυνση προσωπικού. Σύμφωνα με στοιχεία των αμερικανικών αρχών που επικαλείται το Reuters, είχε διακοπεί περίπου το 25,08% της παραγωγής πετρελαίου και το 16,37% της παραγωγής φυσικού αερίου στην περιοχή.
Παράλληλα, τα αμερικανικά αποθέματα αργού μειώθηκαν κατά 3,2 εκατ. βαρέλια την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 2 Οκτωβρίου, υποχωρώντας στα 424,1 εκατ. βαρέλια, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA).
Τα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων, περιορίστηκαν στα 105,14 εκατ. βαρέλια, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από τα αντίστοιχα εποχικά της τελευταίας πενταετίας.
Γιατί οι αναλυτές δεν βλέπουν άμεση αποκλιμάκωση
Παρά την κινητοποίηση του IEA, οι αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς τη δυνατότητα των στρατηγικών αποθεμάτων να οδηγήσουν σε διατηρήσιμη αποκλιμάκωση των τιμών.
Ο Daniel Hynes της ANZ επισημαίνει ότι η απελευθέρωση αποθεμάτων μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες των ελλείψεων. Όπως εξηγεί, η διάθεση στρατηγικών αποθεμάτων αυξάνει προσωρινά την προσφορά, αλλά δεν δημιουργεί νέα παραγωγική δυναμικότητα.
Για την αγορά πετρελαίου, επομένως, το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσα βαρέλια μπορούν να διοχετεύσουν οι κυβερνήσεις, αλλά κυρίως εάν μπορούν να αποκατασταθούν οι ομαλές συνθήκες παραγωγής και μεταφοράς. Όσο η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ παραμένει υπό απειλή, ο κίνδυνος νέων ανατιμήσεων θα συνεχίσει να σκιάζει την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
