Σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την ενεργειακή κρίση του 2022 εκτινάσσονται οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή περιορίζει τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με σημαντικά χαμηλότερα αποθέματα από τα συνηθισμένα.
Την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κατέγραψε νέα άνοδο, με το συμβόλαιο επόμενου μήνα στον ολλανδικό κόμβο συναλλαγών TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, να ξεπερνά τα 92 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh) έπειτα αύξηση περίπου 3%. Ακολούθησε περαιτέρω ενίσχυση των τιμών, με το TTF να κινείται κοντά στα 93,40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022.
Την ίδια ώρα, υπενθυμίζεται, το πετρέλαιο Brent κινείται πάνω από τα 114 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επιθέσεις των Χούθι σε ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας ενίσχυσαν τους φόβους για νέες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Στο 74,6% η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που ενισχύουν τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές είναι η περιορισμένη ποσότητα φυσικού αερίου που έχει αποθηκευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει του χειμώνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης ήταν γεμάτες κατά 74,62% στις 22 Οκτωβρίου, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, ο οποίος διαμορφώνεται περίπου στο 86% για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους.
Η διαφορά ξεπερνά τις 11 ποσοστιαίες μονάδες και δημιουργεί πρόσθετη ανησυχία, καθώς ο χειμώνας αυξάνει τις ανάγκες θέρμανσης και οδηγεί σταδιακά σε μεγαλύτερες απολήψεις φυσικού αερίου από τις αποθήκες.
Οι αναλυτές εμπορευμάτων της ING, Warren Patterson και Ewa Manthey, επισημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές τιμές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες στις γεωπολιτικές εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο. Όπως εκτιμούν, οι ροές LNG από την περιοχή ενδέχεται να παραμείνουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα για μεγάλο μέρος του χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο.
Παράλληλα, η ING επισημαίνει ότι η πλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών φαίνεται να κορυφώθηκε λίγο κάτω από το 75%, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια των αποθεμάτων σε περίπτωση παρατεταμένων διαταραχών στην προσφορά.
Καμπανάκι από τον ΔΟΕ
Ιδιαίτερα ανησυχητικός για τις ενεργειακές προοπτικές της Ευρώπης εμφανίστηκε και ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ), Φατίχ Μπιρόλ. Μιλώντας στο Al Jazeera, στο περιθώριο διεθνούς συνεδρίου στο Βερολίνο, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα με ιστορικά χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και περιορισμένη δυνατότητα να απορροφήσει νέες διαταραχές στον εφοδιασμό της.
Ο επικεφαλής του ΔΟΕ υπογράμμισε ότι οι συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχουν επηρεάσει τις παγκόσμιες ενεργειακές αλυσίδες, με την Ευρώπη να βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση εξαιτίας της εξάρτησής της από εισαγόμενα καύσιμα. Επισήμανε, μάλιστα, ότι ακόμη και μια άμεση κατάπαυση του πυρός δεν θα αρκούσε για να εξαλείψει γρήγορα τις πιέσεις, καθώς οι διαταραχές στις μεταφορές και στις προμήθειες LNG θα μπορούσαν να συνεχίσουν να επηρεάζουν την αγορά για αρκετούς μήνες.
Σύμφωνα με τον κ. Μπιρόλ, ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε να προκαλέσει νέα σημαντική αύξηση των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου, με τις επιπτώσεις να επεκτείνονται τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις.
Η Ευρώπη βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με τον ανταγωνισμό των ασιατικών αγορών για την εξασφάλιση φορτίων LNG, καθώς πολλές ασιατικές οικονομίες εξαρτώνται ακόμη περισσότερο από τις ενεργειακές προμήθειες της Μέσης Ανατολής.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία πριν από την έναρξη του πολέμου περνούσε σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών LNG. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς στη δυνατότητα διοχέτευσης φορτίων στις διεθνείς αγορές, εντείνοντας την πίεση στους Ευρωπαίους εισαγωγείς.
Ο επικεφαλής του ΔΟΕ προειδοποίησε επίσης για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης και στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τα οποία αποτελούν άλλη μία κρίσιμη θαλάσσια οδό για τη μεταφορά ενεργειακών προϊόντων.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά την Ευρώπη ιδιαίτερα ευάλωτη σε νέες ανατιμήσεις, καθώς οι περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες LNG και τα χαμηλά αποθέματα περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση νέου ενεργειακού σοκ.
Ράλι δίχως τέλος στο πετρέλαιο
Σε υψηλά πέντε μηνών κινείται αυτή την ώρα το πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, καθώς η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία ενισχύουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ενδεχόμενο νέων διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ και στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δύο κομβικά σημεία για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές. Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλούν οι πληροφορίες για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, οι οποίες ενισχύουν την επιφυλακτικότητα των επενδυτών.
Εν τω μεταξύ, η Saudi Aramco προχώρησε στην εκκένωση της έδρας της στο Νταχράν, καθώς η κατάσταση ασφαλείας επιδεινώνεται.
Σύμφωνα με αναλυτές της ING, η πιθανότητα διεύρυνσης της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο αναμένεται να διατηρήσει υψηλό το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές του πετρελαίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent παράδοσης Δεκεμβρίου 2026 διαπραγματεύονταν στα 115 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο, καταγράφοντας άνοδο 1,7% σε σχέση με το προηγούμενο κλείσιμο. Ανοδικά κινείται και το αμερικανικό αργό WTI στη Νέα Υόρκη, με τα συμβόλαια παράδοσης Δεκεμβρίου να διαμορφώνονται στα 101,5 δολάρια το βαρέλι, ενισχυμένα κατά 2%.
Οι υψηλές τιμές επιβαρύνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές, ενώ περιπλέκουν τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τη νομισματική πολιτική, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές παρακολουθούν ήδη με ανησυχία υψηλό πληθωρισμό και τις «θολές» προοπτικές της οικονομικής ανάπτυξης.
