Για την άλλη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου έχει προγραμματιστεί η υποβολή προσφορών για την παραχώρηση των πρώην Βασιλικών Κτημάτων στο Τατόι της Αττικής. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι θα υπάρξει μικρή παράταση στη διενέργεια του διαγωνισμού, καθώς ήδη έχουν φτάσει αιτήματα από τους ενδιαφερόμενους στο Υπερταμείο.
Η αξιοποίηση του συγκεκριμένου ακινήτου είναι μια δύσκολη άσκηση, τόσο για το Υπερταμείο, που έχει αναλάβει τον διαγωνισμό ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης του ακινήτου, όσο και για το υπουργείο Πολιτισμού και την κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα σύνθετο ακίνητο, στο οποίο υπάρχουν δεκάδες διατηρητέα κτίρια και παράλληλα μια μεγάλη ζώνη Natura στο εσωτερικό του.
Οι δύο αυτές παράμετροι καθιστούν περίπλοκη την αξιοποίηση ενός ιστορικού και ταυτόχρονα ενός μοναδικής περιβαλλοντικής αξίας χώρου. Γι’ αυτό το Υπερταμείο στοχεύει να διαθέσει το ακίνητο για συνολικά 65 έτη και μάλιστα όχι στο σύνολό του, αλλά μέρος αυτού. Επίσης, η διάρκεια παραχώρησης είναι από τις μεγαλύτερες που έχουν διατεθεί σε συμβάσεις παραχώρησης. Η μόνη μεγαλύτερη διάρκεια είναι εκείνη του Ελληνικού, όπου εκχωρήθηκε το δικαίωμα επιφανείας για το 70% της έκτασης για περίοδο 99 ετών.
Η σύμβαση παραχώρησης, που είναι ο στόχος του διαγωνισμού, έχει ως αντικείμενο την αξιοποίηση, επανάχρηση, ανάδειξη, στερέωση όπου χρειάζεται, ήπια ανάπτυξη και συντήρηση 24 κτηρίων και χώρων εντός του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου. Οι χρήσεις δε των κτιρίων είναι εγκεκριμένες από το υπ. Πολιτισμού και θα συνάδουν με τη λειτουργία των χαρακτηρισμένων ως μνημείων κτιρίων και τη γενικότερη λειτουργία του κτήματος. Επίσης, θα λαμβάνουν υπόψη το ιδιαίτερο φυσικό και ανθρωπογενές πολιτιστικό περιβάλλον.
Η παραχώρηση αφορά την αξιοποίηση 24 κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου αυτών, που βρίσκονται εντός του Ιστορικού Τόπου του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου. Τα κτίρια αυτά έχουν έκταση από 30 τ.μ. έως 930 τ.μ. και οι προτεινόμενες χρήσεις αφορούν τη δημιουργία χώρων φιλοξενίας-ξενοδοχείων, εστιατορίων, θερμοκηπίου, οινοποιείου κ.λπ.
Συνολικά, με βάση το νέο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) που έχει εκπονηθεί, θα παραχωρηθούν κτιριακές εγκαταστάσεις συνολικής έκτασης 6.400 τ.μ. σε σύνολο κτιριακών εγκαταστάσεων 15.000 τ.μ. Επιπλέον, στο αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης δύναται να συμπεριληφθούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις, εντός του ιστορικού τόπου του κτήματος, εμβαδού περίπου 1.200 στρεμμάτων, ώστε να αναβιώσει ο αγροτικός χαρακτήρας του κτήματος Τατοΐου. Πρόκειται επομένως για μια τεράστια προς αξιοποίηση έκταση, η οποία μάλιστα βρίσκεται μόλις 20 χλμ. μακριά από το κέντρο της Αθήνας.
Στόχος, ν’ ανταγωνιστεί τα Château της Ευρώπης
Όλα τα παραπάνω, η αναβίωση, η επανάχρηση και η αξιοποίηση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, θα γίνονται σε απόλυτη αρμονία με το φυσικό περιβάλλον και την ταυτότητα του κτήματος και θα περιλαμβάνουν δραστηριότητες ήπιας αγροτικής παραγωγής, όπως η αναβίωση του αμπελώνα και του ελαιώνα. Τέλος, μπορεί να συμπεριληφθεί και έκταση εκτός του ιστορικού τόπου του κτήματος, η οποία προορίζεται για τη διαμόρφωση ενός χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων, χωρητικότητας περίπου 600 θέσεων.
Ουσιαστικός στόχος της παραχώρησης είναι η δημιουργία ενός πολυχώρου αναψυχής, αντίστοιχου με εκείνους που υφίστανται στην Ευρώπη με κάστρα (Château), τα οποία συνδυάζουν διαμονή, συνεδριακό τουρισμό, αγροδιατροφικό τουρισμό κ.λπ. Τόσο η θέση όσο και η ιστορία του χώρου μπορούν να μετατρέψουν τα πρώην Βασιλικά Κτήματα σε έναν μοναδικό και περιζήτητο παγκοσμίως προορισμό.
Όλα τα παραπάνω διαμορφώνουν ένα απαιτητικό επενδυτικό σχέδιο, στο οποίο όσοι ανταποκριθούν θα πρέπει να παρουσιάσουν μια εξειδίκευση στην εμπορική αξιοποίηση ιστορικών και με βαριά πολιτιστική κληρονομία χώρων. Το ενδιαφέρον είναι μεν ζωηρό, αλλά ξεφεύγει από τα στενά όρια του real estate. Kαι για τον λόγο αυτόν το Υπερταμείο δίνει μικρή παράταση της τάξης των δύο εβδομάδων.
Σημειώνεται ότι στην αρχική αυτή φάση της διαγωνιστικής διαδικασίας οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να υποβάλουν τέσσερις επιμέρους φακέλους με:
- την Επιστολή Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος (φάκελος Α’),
- τα νομιμοποιητικά έγγραφα συμμετοχής στο διαγωνισμός (φάκελος Β’),
- έγγραφα απόδειξης μη συνδρομής λόγων αποκλεισμού (φάκελος Γ’) και τέλος
- τα έγγραφα που αποδεικνύουν την κεφαλαιακή επάρκεια του συμμετέχοντος (φάκελος Δ’).
Με βάση τους τέσσερις φακέλους, θ’ αποφασιστεί ποιοι θα προχωρήσουν στη β’ φάση του διαγωνισμού. Η φάση αυτή είναι η αποφασιστική, αφού εκεί θα κριθούν οι λεπτομέρειες της σύμβασης παραχώρησης (όροι διάθεσης του ακινήτου, τίμημα, τρόπος καταβολής κ.λπ.). Όσον αφορά το τίμημα, η προκήρυξη του διαγωνισμού αποβλέπει στη μεγιστοποίησή του σε όρους παρούσας αξίας, αλλά το αν θα έχει εφάπαξ τίμημα, ετήσιο τίμημα ή και τα δύο μαζί, θ’ αποφασιστούν στη β’ φάση διεξαγωγής του διαγωνισμού.
Επίσης, πολλές άλλες λεπτομέρειες, όπως π.χ. η θέση του parking αυτοκινήτων, οι όροι ήπιας καλλιέργειας των 1.200 στρεμμάτων, θ’ αποφασιστούν στη β’ φάση διεξαγωγής του διαγωνισμού.
Οι λοιπές κτιριακές εγκαταστάσεις
Τα πρώην Βασιλικό Κτήμα στο Τατόι ξεκίνησε να κτίζεται το 1872 από τον βασιλιά Γεώργιο Α’ και αξιοποιήθηκε ως θερινή κατοικία της βασιλικής οικογένειας. Το κτήμα περιλαμβάνει περισσότερα από 40 κτίρια, μεταξύ των οποίων η πρώην βασιλική κατοικία, βοηθητικές εγκαταστάσεις, στάβλοι και εργαστήρια. Σταδιακά αναπτύχθηκε ως αύταρκες αγροτικό κέντρο, με παραγωγή κρασιού, γαλακτοκομικών προϊόντων και αγροτικές καλλιέργειες.
Τα κτίρια που περιλαμβάνει είναι κατά κανόνα λιθόκτιστα με φέρουσες τοιχοποιίες, με εμφανή λιθοδομή επιμελώς αρμολογημένη. Ειδικότερα, η θεμελίωση και η ανωδομή είναι κατασκευασμένα από λιθοδομή, ενώ εσωτερικά, πέραν των λιθοδομών, έχουν κατασκευαστεί τοίχοι από οπτόπλινθους. Τα κτίρια και τα προσκτίσματα έχουν κατασκευαστεί από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ού, εξυπηρετώντας τις διάφορες λειτουργικές ανάγκες του κτήματος.
Τα κτίρια χρήζουν ενισχύσεων, στερεώσεων και αποκαταστάσεων στο σύνολό τους, που επιβάλλονται από τη δομική κατάσταση του μνημείου και από την εξυπηρέτηση της νέας χρήσης τους. Εμφανίζουν κατά κανόνα βλάβες τόσο στον φέροντα οργανισμό όσο και στα μη φέροντα δομικά στοιχεία τους, λόγω αφενός της εγκατάλειψης και απουσίας συστηματικής συντήρησης, αφετέρου και λόγω του σεισμού του έτους 1999.
Σήμερα είναι σε εξέλιξη και σε προωθημένο στάδιο ολοκλήρωσης (με εκτιμώμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης το τελευταίο τρίμηνο του 2026) έργα αποκατάστασης, στερέωσης και επανάχρησης από το υπουργείο Πολιτισμού σε πολλά κτίρια που βρίσκονται εντός του Ιστορικού Πυρήνα, με σκοπό την αποκατάσταση και αναβίωση του κτήματος. Τα εν λόγω μνημεία θα έχουν πολιτιστικές χρήσεις που θα λειτουργούν ως πόλος έλξης συγκέντρωσης επισκεπτών σε υπερτοπικό επίπεδο, επ’ ωφελεία των χρήσεων των προς παραχώρηση κτηρίων.
Μεταξύ άλλων θα λειτουργούν εντός του ιστορικού πυρήνα μουσείο, θα γίνει ανάδειξη του κτιρίου του θερινού ανακτόρου, θα υπάρχουν χώροι έκθεσης αντικειμένων του κτήματος, έκθεση αυτοκινήτων και αμαξών, μουσείο αγροκτηνοτροφικής παραγωγής του κτήματος, χώρος πολλαπλών χρήσεων, εκπαιδευτικοί χώροι κ.λπ.
