Γκρίζο το τοπίο για τον ξενοδοχειακό κλάδο στην Κεντρική Μακεδονία, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του INSETE Intelligence για τον τουριστικό τομέα στις 13 περιφέρειες της χώρας, με τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις να κινούνται σε πολύ διαφορετικές ταχύτητες, ενώ η μέση πληρότητα είναι πολύ χαμηλή και η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση μόλις στα 48 ευρώ.
Ξενοδοχεία 5 αστέρων υπάρχουν μόνο σε τρεις περιφερειακές ενότητες από τις επτά της Κεντρικής Μακεδονίας -σε Χαλκιδική, Θεσσαλονίκη και Πιερία- ενώ στην ΠΕ Κιλκίς υπάρχει μόνο ένα ξενοδοχείο 4 αστέρων.
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, με στοιχεία 2024, αντιπροσωπεύει το 11% των ξενοδοχειακών μονάδων, το 10% των δωματίων και το 11% των κλινών της χώρας, κατέχοντας την τέταρτη θέση στον κλάδο βάσει δυναμικού. Συνολικά διαθέτει 1.127 μονάδες με 45.166 δωμάτια και 92.057 κλίνες.
Από τις επτά Περιφερειακές Ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας, τις περισσότερες κλίνες έχουν οι δύο κατ’ εξοχήν τουριστικοί νομοί της ΠΚΜ, Χαλκιδική και Πιερία, με τη Χαλκιδική να είναι μακράν η πρώτη σε αριθμό ξενοδοχείων, δωματίων και κλινών, αλλά και σε αριθμό πολυτελών ξενοδοχείων 5 αστέρων, ενώ ακολουθούν σε δυναμικό οι νομοί Πιερίας και Θεσσαλονίκης, με τη Θεσσαλονίκη όμως να έχει τη δεύτερη θέση σε 5άστερες μονάδες.
Το εντυπωσιακό είναι ότι στις άλλες τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας, δηλαδή Πέλλας, Σερρών, Ημαθίας και Κιλκίς, δεν υπάρχει ούτε ένα ξενοδοχείο στην κατηγορία των 5 αστέρων, ενώ στο νομό Κιλκίς υπάρχει μόνο ένα ξενοδοχείο 4 αστέρων και αυτό μικρής δυναμικότητας.
Σύμφωνα με το INSETE Intelligence και την τελευταία Έκθεση του Τουριστικού Τομέα για τις 13 Περιφέρειες της χώρας (στοιχεία 2024), το ξενοδοχειακό δυναμικό της ΠΚΜ, είναι συντριπτικά συγκεντρωμένο (88%) στους δύο κύριους τουριστικούς νομούς, Χαλκιδικής και Πιερίας, και, στο μεγάλο αστικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, αφού από τα 1.127 ξενοδοχεία, όλων των κατηγοριών, συνολικά 991: στη Χαλκιδική 496, στην Πιερία 344 και στη Θεσσαλονίκη 151.
Μόνο στο 18,5% τα ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων
Το εντυπωσιακό είναι ότι στις δύο ανώτερες κατηγορίες ανήκουν μόνο 209 ξενοδοχεία από τα συνολικά 1.127 στην ΠΚΜ, δηλαδή ποσοστό 18,5%.
Να σημειωθεί ότι κατά το 2025 στη Θεσσαλονίκη άνοιξαν δύο ξενοδοχεία, το September Hotel Thessaloniki, κατηγορίας 5 αστέρων και ιδιοκτησίας του επιχειρηματία Τέλη Μυστακίδη, στο συγκρότημα που παλαιότερα λειτουργούσε το επίσης 5άστερο Νikopolis, υπό άλλη ιδιοκτησία και διεύθυνση. Η νέα μονάδα που για πρώτη φορά προστέθηκε στο δυναμικό της πόλης είναι το NYX Hotel Thessaloniki, 4 αστέρων, που ανήκει στη Leonardo Hotels (Fattal Group).
Το 54% των ξενοδοχείων με 1 και 2 αστέρια
Όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της Έκθεσης, στις επιμέρους κατηγορίες αστεριών παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση στα 1* (29%), 2* (25%) και 3* (27%) ξενοδοχεία και χαμηλή στα 4* (12%) και 5* (6%). Προφανώς το γεγονός ότι το 54% των ξενοδοχείων της ΠΚΜ είναι στις δύο χαμηλότερες κατηγορίες εγείρει ερωτηματικά για το επίπεδο του εξοπλισμού τους, αλλά και των υπηρεσιών που παρέχουν, ενώ συνήθως τα ξενοδοχεία αυτά είναι μικρά, δίχως κοινόχρηστους χώρους και απευθύνονται σε κοινό μικρότερων βαλαντίων και απαιτήσεων.
Η εικόνα στα ξενοδοχειακά δωμάτια είναι πιο ισοκατανεμημένη, καθώς τα ξενοδοχεία μεγαλύτερων κατηγοριών έχουν τα περισσότερα και μεγαλύτερη δυναμικότητα σε δωμάτια και κλίνες, με εξαίρεση αρκετά boutique ξενοδοχεία στη Θεσσαλονίκη.
Έτσι, στα δωμάτια, τα 5* (23%) και τα 4* (22%) έχουν το 45%, τα 3* ακολουθούν με το 23% των δωματίων, τα ξενοδοχεία 2* έχουν το 16% και αυτά με ένα 1* έχουν 15%. Παρόμοια είναι η εικόνα και στις κλίνες, 5* (24%), 4* (22%), 3* (23%), 2* (16%) και 1* (15%). Συμπερασματικά, τα 5*, παρόλο που αντιπροσωπεύουν μόλις το 6% των ξενοδοχειακών μονάδων, εντούτοις κατέχουν το 23% των δωματίων και το 24% των κλινών.
Όσον αφορά τις επιμέρους Περιφερειακές Ενότητες:
- Η Ενότητα Χαλκιδικής αντιπροσωπεύει το 53% των δωματίων της Περιφέρειας με 496 μονάδες, 23.911 δωμάτια και 49.069 κλίνες
- Η Ενότητα Πιερίας διαθέτει το 21% του δυναμικού της Περιφέρειας με 344 μονάδες, 9.436 δωμάτια και 19.612 κλίνες
- Η Ενότητα Θεσσαλονίκης αντιπροσωπεύει το 19% του δυναμικού της Περιφέρειας με 151 μονάδες, 8.488 δωμάτια και 16.325 κλίνες
- Η Ενότητα Πέλλας διαθέτει το 3% του δυναμικού με 63 μονάδες, 1.325 δωμάτια και 2.781 κλίνες
- Η Ενότητα Σερρών διαθέτει το 2% του δυναμικού με 31 μονάδες, 990 δωμάτια και 2.037 κλίνες
- Η Ενότητα Ημαθίας διαθέτει το 1% του δυναμικού με 27 μονάδες, 595 δωμάτια και 1.252 κλίνες και
- Η Ενότητα Κιλκίς διαθέτει το 1% του δυναμικού με 15 μονάδες, 421 δωμάτια και 981 κλίνες.
Αριθμός τουριστών και διανυκτερεύσεις
Το 2024 οι επισκέψεις τουριστών στην Κεντρική Μακεδονία ανήλθαν 7,029 εκατ., αυξημένες κατά 7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος (στην 3η θέση μετά από Αττική και Νότιο Αιγαίο).
Οι περισσότεροι επισκέπτες προέρχονται από βαλκανικές χώρες και την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ είχαν μηδενιστεί οι επισκέψεις από τη Ρωσία, που παλαιότερα ήταν πολύ σημαντική αγορά εισερχόμενου τουρισμού για την ΠΚΜ. Συγκεκριμένα, σε αριθμούς επισκέψεων πρώτοι ήταν οι Βούλγαροι και μετά ακολουθούσαν Βορειομακεδόνες, Γερμανοί, Σέρβοι, Ρουμάνοι, Βρετανοί, Κύπριοι και… από λοιπές χώρες.
Αυτό που προβληματίζει είναι ότι η Κεντρική Μακεδονία, από την τρίτη θέση σε αριθμό επισκέψεων, έπεσε στην τέταρτη θέση σε διανυκτερεύσεις, που είχαν μειωθεί το 2024 κατά 4%, με τους Γερμανούς να έχουν κάνει το μεγαλύτερο αριθμό διανυκτερεύσεων και τους Βούλγαρους να ακολουθούν στη δεύτερη θέση, με μειωμένες τις διανυκτερεύσεις από Ρουμανία, Ην. Βασίλειο, Βόρεια Μακεδονία και μεγάλη μείωση από Σερβία.
Μείωση των εσόδων σε μία καλή χρονιά για τη χώρα
Ακόμη πιο προβληματικό ήταν το γεγονός της απώλειας μίας ακόμη θέσης στην κατάταξη των εσόδων, με την Κεντρική Μακεδονία να πέφτει στην πέμπτη θέση αφού οι εισπράξεις μειώθηκαν κατά -2% (σε σχέση με το 2023), στα 1,486 δισ. ευρώ, σε χρονιά μάλιστα που οι εισπράξεις και των 13 περιφερειών είχαν αυξηθεί κατά +4%.
Πέραν αυτού, μειωμένη κατά 8% ήταν και η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στην Κεντρική Μακεδονία, που διαμορφώθηκε μόλις στα 211 ευρώ, όταν στην Κρήτη, παρά τη μείωση που εκεί υπήρξε, η μέση δαπάνη ήταν στα 767 ευρώ. Η μοναδική Περιφέρεια με χαμηλότερη μέση δαπάνη ανά επίσκεψη το 2024 ήταν της Ηπείρου με 192 ευρώ, με την Κεντρική Μακεδονία να έχει τη δεύτερη θέση από το τέλος στη σχετική κατάταξη.
Στη μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση, η Κεντρική Μακεδονία έπεσε το 2024 στην τελευταία θέση με 48 ευρώ/διανυκτέρευση, όταν ο μέσος όρος της δαπάνης/διανυκτέρευση στις 13 Περιφέρειες, στη χώρα δηλαδή, ήταν στα 89 ευρώ, πολύ κάτω από την Ήπειρο που είχε μέση δαπάνη 73 ευρώ/διανυκτέρευση.
Σύμφωνα με την Έκθεση του INSETE, πέραν της μειωμένης δαπάνης ανά επίσκεψη και ανά διανυκτέρευση, στην Κεντρική Μακεδονία μειώθηκε το 2024 κατά 10% η μέση διάρκεια παραμονής, που έπεσε στις 4,4 διανυκτερεύσεις.
Το 2024 οι διανυκτερεύσεις στα ξενοδοχεία της Κεντρικής Μακεδονίας κατέγραψαν αύξηση 6%, αλλά αυτή η θετική μεταβολή αφορούσε διανυκτερεύσεις τόσο αλλοδαπών, όσο και ημεδαπών, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά αυξημένες διανυκτερεύσεις από αλλοδαπούς, κυρίως σε Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική και Ημαθία.
Μείωση στις πληρότητες των ξενοδοχείων
Η πληρότητα των ξενοδοχειακών καταλυμάτων της Ελλάδας την περίοδο 2023-2024 σημείωσε επιδείνωση (από 55% το 2023 σε 51% το 2024), με τις πληρότητες των ξενοδοχειακών καταλυμάτων στην Κεντρική Μακεδονία να πέφτουν στο 49%, κάτω από τον μέσο όρο όλων των Περιφερειών.
Επιμέρους, η εικόνα ήταν μεικτή όπως σημειώνουν οι συντάκτες της Έκθεσης, με τους δύο κυρίως τουριστικούς νομούς της ΠΚΜ να γράφουν μείωση στις πληρότητες, ενώ η Θεσσαλονίκη ανέβηκε, αλλά μόλις κατά 1%, στο αδύναμο 55%.
Συγκεκριμένα, η Π. Ενότητας Χαλκιδικής έπεσε από 61% το 2023, σε 52% το 2024. Η Πιερία από 45% το 2023, σε 43% το 2024. Η Πέλλα από 23% το 2023 σε 22,9% το 2024. Αντίθετα βελτίωση είχαν οι Ενότητες Θεσσαλονίκης (από 54% το 2023 σε 55% το 2024), Σερρών (από 44% το 2023 σε 47% το 2024), Κιλκίς (από 39% το 2023 σε 45% το 2024) και Ημαθίας (από 34% το 2023 σε 41% το 2024) .
Αναμφίβολα, πέραν των συνθηκών που επηρέασαν τον αριθμό των αφίξεων αλλοδαπών επισκεπτών, τον χρόνο διαμονής, τον αριθμό των διανυκτερεύσεων και τη δαπάνη ανά διανυκτέρευση, η ακτινογραφία του ξενοδοχειακού κλάδου, στην Κεντρική Μακεδονία, το 2024, δημιουργεί ανησυχίες για την ανάπτυξή του στο πλαίσιο του όλου τουριστικού προϊόντος της Περιφέρειας, ενώ πολλές φορές έχουν επισημανθεί οι επιπτώσεις από τη βραχυχρόνια μίσθωση που έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις στις παραθεριστικές περιοχές, παραθαλάσσιες, ορεινές αλλά και στα αστικά κέντρα της ΠΚΜ.
