Η απόκτηση κατοικίας φαίνεται να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η άνοδος των τιμών και η περιορισμένη διαθεσιμότητα ακινήτων διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον στην αγορά κατοικίας. Η έντονη ζήτηση, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος κατασκευής, την επενδυτική δραστηριότητα και την περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών, έχουν οδηγήσει σε μια αγορά όπου η πρόσβαση στη στέγη γίνεται σταδιακά πιο δύσκολη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κινητικότητα στην αγορά ακινήτων παραμένει υπαρκτή, αλλά η αγορά κατοικίας εξακολουθεί να αποτελεί επιλογή που τελικά υλοποιεί ένα σχετικά μικρό ποσοστό πολιτών. Περίπου 1 στους 10 αγόρασε κατοικία την τελευταία πενταετία, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ) για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, η οποία καταγράφει τις τάσεις της αγοράς, τις εμπειρίες των πολιτών από τις συναλλαγές ακινήτων αλλά και τις βασικές αιτίες πίσω από την άνοδο των τιμών.
Σχεδόν καθολική η αίσθηση αύξησης των τιμών
Η έρευνα αποτυπώνει σχεδόν ομόφωνη εκτίμηση ότι η αγορά ακινήτων έχει κινηθεί ανοδικά τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, το 93,7% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί την τελευταία πενταετία, επιβεβαιώνοντας την έντονη ανοδική πορεία που καταγράφεται τόσο στις αγοραπωλησίες όσο και στα ενοίκια.
Σε ό,τι αφορά τις αγοραπωλησίες, οι πολίτες αποδίδουν την αύξηση των τιμών κυρίως στην αγορά ακινήτων από ξένους επενδυτές, που αναφέρεται από το 34,2% των συμμετεχόντων. Ακολουθεί η ανεπαρκής κρατική πολιτική για την προσιτή κατοικία ή η έλλειψη κινήτρων για νέα οικοδομή, την οποία επισημαίνει το 28,9%, ενώ σημαντικός παράγοντας θεωρείται και η αύξηση του κόστους κατασκευής και των πρώτων υλών, που αναφέρεται από το 23%.
Η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων πιέζει τα ενοίκια
Η πίεση στην αγορά είναι ακόμη πιο έντονη στην περίπτωση των ενοικίων. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα θεωρούν ότι βασικός λόγος για την άνοδο των τιμών είναι η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, που συγκεντρώνει ποσοστό 33,8%. Ακολουθεί η έλλειψη αποτελεσματικής πολιτικής για την προσιτή κατοικία ή κινήτρων για νέες κατασκευές, με ποσοστό 32,9%, ενώ σημαντικός παράγοντας θεωρείται και η ζήτηση από ξένους αγοραστές, που αναφέρεται από το 26,9%.
Οι ενοικιάσεις κυριαρχούν στις συναλλαγές
Παρά τις δυσκολίες, η αγορά εξακολουθεί να εμφανίζει κινητικότητα. Σύμφωνα με την έρευνα, το 49,4% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι προχώρησε σε κάποια συναλλαγή ακινήτου την τελευταία πενταετία, είτε ως ιδιοκτήτης είτε ως ενοικιαστής, με τις νεότερες ηλικίες και τα υψηλότερα εισοδήματα να εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των συναλλαγών αφορά τις ενοικιάσεις. Συγκεκριμένα, μεταξύ όσων πραγματοποίησαν συναλλαγή, το 45,9% ενοικίασε κατοικία ως μισθωτής, ενώ το 32,4% λειτούργησε ως ιδιοκτήτης – εκμισθωτής. Αντίθετα, μικρότερο ποσοστό αφορά τις αγοραπωλησίες, καθώς το 21,6% δήλωσε ότι αγόρασε κατοικία και το 19,4% ότι προχώρησε σε πώληση.
Χρονοβόρα διαδικασία η αγορά ακινήτου
Η διαδικασία αγοραπωλησίας κατοικίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σημαντικές καθυστερήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, λιγότεροι από ένας στους πέντε (18,9%) ολοκλήρωσαν τη διαδικασία μέσα σε τρεις μήνες, ενώ πάνω από ένας στους τέσσερις (27,4%) χρειάστηκαν πάνω από έξι μήνες, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και περισσότερο από έναν χρόνο.
Παράλληλα, για μεγάλο ποσοστό πολιτών η μεγαλύτερη δυσκολία στη διαδικασία αγοράς ή ενοικίασης ήταν η εύρεση κατάλληλου ακινήτου, καθώς το 43,7% δηλώνει ότι αυτή ήταν η πιο απαιτητική φάση της διαδικασίας.
Περιορισμένη χρήση τραπεζικού δανεισμού
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση των αγορών, η έρευνα δείχνει ότι το 54,1% όσων αγόρασαν ακίνητο δεν χρειάστηκε τραπεζικό δανεισμό. Αντίθετα, όσοι στράφηκαν σε τραπεζική χρηματοδότηση ανέφεραν ως βασικά εμπόδια τις πολύπλοκες διαδικασίες έγκρισης δανείων, που αναφέρει το 24%, καθώς και τα υψηλά επιτόκια ή τις τραπεζικές χρεώσεις, που επισημαίνει το 13%.
Οι υψηλές τιμές κρατούν πολλούς εκτός αγοράς
Η αύξηση των τιμών φαίνεται να λειτουργεί αποτρεπτικά για σημαντικό μέρος των πολιτών. Το 36,8% όσων δεν προχώρησαν σε αγορά ή ενοικίαση ακινήτου την τελευταία πενταετία δηλώνει ότι ο βασικός λόγος είναι οι υπερβολικά υψηλές τιμές, ενώ το 26% αναφέρει ότι απλώς δεν υπήρχε σχετική ανάγκη.
Παρά τις δυσκολίες, η κινητικότητα στην αγορά κατοικίας αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με την έρευνα, το 41,1% των ερωτηθέντων θεωρεί πιθανό να αγοράσει ακίνητο την επόμενη πενταετία, το 34% να προχωρήσει σε πώληση, ενώ το 46,3% εκτιμά ότι θα συμμετάσχει σε κάποια συναλλαγή ενοικίασης κατοικίας.
