Σε εκκρεμότητα παραμένει η επόμενη φάση του διαγωνισμού για την αξιοποίηση 24 ιστορικών κτιρίων στο πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου, καθώς, παρά την ολοκλήρωση της προεπιλογής των πέντε ενδιαφερόμενων επιχειρηματικών σχημάτων, δεν έχουν ακόμη εκδοθεί τα τεύχη δημοπράτησης, ούτε έχει προσδιοριστεί το χρονοδιάγραμμα υποβολής δεσμευτικών προσφορών. Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτήν την περίοδο οριστικοποιείται το θεσμικό και συμβατικό πλαίσιο που θα καθορίσει το τελικό σχέδιο αξιοποίησης, με τη διαδικασία να έχει ήδη παρουσιάσει καθυστερήσεις σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις των ιστορικών ακινήτων, οι όροι αποκατάστασής τους και οι επενδυτικές υποχρεώσεις που θα αναλάβει ο μελλοντικός παραχωρησιούχος. Πρόκειται για κρίσιμες παραμέτρους, καθώς από αυτές θα εξαρτηθούν τόσο το ύψος των απαιτούμενων κεφαλαίων όσο και η οικονομική βιωσιμότητα της επένδυσης, δεδομένων των αυστηρών περιορισμών που συνεπάγεται ο προστατευόμενος χαρακτήρας του κτήματος.
Την ωρίμανση και τη διαγωνιστική διαδικασία έχει αναλάβει, για λογαριασμό του υπουργείου Πολιτισμού, η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (Project Preparation Facility – PPF) του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, υπό τον αναπληρωτή διευθύνοντα σύμβουλο, Παναγιώτη Σταμπουλίδη. Μετά την ολοκλήρωση των σχετικών εγγράφων, το σχέδιο σύμβασης αναμένεται να τεθεί υπόψη των υποψηφίων, προκειμένου να εξεταστούν οι όροι της παραχώρησης και να ακολουθήσει η πρόσκληση για την κατάθεση οικονομικών προσφορών.
Η καθυστέρηση του επενδυτικού διαγωνισμού, πάντως, δεν επηρεάζει άμεσα τον ξεχωριστό σχεδιασμό του υπουργείου Πολιτισμού για την επαναλειτουργία του ιστορικού πυρήνα τον Δεκέμβριο. Παράλληλα, προωθείται αυτοτελής σύμβαση ύψους 10 εκατ. ευρώ για τη συντήρηση των εγκαταστάσεων, η οποία δεν συνδέεται με την παραχώρηση των 24 κτιρίων σε ιδιώτη επενδυτή. Έτσι, ενώ το δημόσιο σκέλος της αποκατάστασης και της λειτουργικής επανενεργοποίησης του Τατοΐου προχωράει, το επενδυτικό εγχείρημα εξακολουθεί να βρίσκεται στη φάση της συμβατικής προετοιμασίας, χωρίς σαφή ορίζοντα ολοκλήρωσης του διαγωνισμού.
Οι πέντε διεκδικητές της παραχώρησης
Για τη μακροχρόνια αξιοποίηση του πρώην βασιλικού κτήματος έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον η ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις, η ΕΚΤΕΡ, η DIMAND, η ELIA Corporation του Γιάννη Μυτιληναίου και η REINA Hellenic Properties Capital Partners, στην οποία συμμετέχουν η Hellenic Properties του Ερρίκου Αρρώνες και η Ergon των αδελφών Δούζη.
Η παρουσία εταιρειών με δραστηριότητα στις κατασκευές, στην ανάπτυξη ακινήτων, στις παραχωρήσεις και στη φιλοξενία αποτυπώνει το εύρος των επιχειρηματικών δυνατοτήτων που προσφέρει το έργο. Ωστόσο, η συμμετοχή στον διαγωνισμό συνοδεύεται από ιδιαίτερες απαιτήσεις, καθώς ο ανάδοχος θα πρέπει να επενδύσει στην αποκατάσταση διατηρητέων εγκαταστάσεων και να αναπτύξει δραστηριότητες με περιορισμένα περιθώρια νέας δόμησης.
Η διάρκεια της παραχώρησης, η οποία προβλέπεται να είναι τουλάχιστον 65 έτη, προσφέρει τον χρονικό ορίζοντα που απαιτείται για την απόσβεση μιας επένδυσης με υψηλές αρχικές δαπάνες. Το τελικό ύψος των κεφαλαίων που θα απαιτηθούν, ωστόσο, θα προσδιοριστεί από το περιεχόμενο της σύμβασης και τα επιχειρηματικά σχέδια των ενδιαφερομένων.
Το σχέδιο για τα 24 ιστορικά κτίρια και τις αγροτικές εκτάσεις
Το αντικείμενο της παραχώρησης περιλαμβάνει 24 ιστορικά κτίρια συνολικής υφιστάμενης δόμησης περίπου 6.400 τετραγωνικών μέτρων, με επιφάνειες από 30 έως 930 τ.μ., καθώς και τους περιβάλλοντες χώρους τους. Τα ακίνητα αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κτιριακού συνόλου περίπου 40 εγκαταστάσεων, συνολικής δόμησης 15.000 τ.μ., στο οποίο περιλαμβάνεται και η πρώην βασιλική κατοικία, που προορίζεται για μουσειακή χρήση και δεν εντάσσεται στην ιδιωτική παραχώρηση.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός πολυλειτουργικού προορισμού, με μικρές ξενοδοχειακές μονάδες, ξενώνες, εστιατόρια, χώρους εκδηλώσεων και επισκέψιμες παραγωγικές εγκαταστάσεις. Σημαντικό μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου στηρίζεται στην αναβίωση της αγροτικής δραστηριότητας, η οποία αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό του ιστορικού κτήματος.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η επαναλειτουργία του οινοποιείου και του ελαιουργείου, η ανάπτυξη θερμοκηπίου και η δυνατότητα παραγωγής και διάθεσης αγροτικών προϊόντων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα περίπου 1.200 στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων στον ιστορικό πυρήνα, τα οποία μπορούν να στηρίξουν την αναβίωση του αμπελώνα και του ελαιώνα.
Η επιδίωξη είναι οι διαφορετικές δραστηριότητες να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, δημιουργώντας έναν προορισμό που θα συνδυάζει τη διαμονή, τη γαστρονομία, την αγροτική παραγωγή και την ιστορική εμπειρία. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να προσελκύει επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αξιοποιώντας και την εγγύτητα του Τατοΐου στην Αθήνα.
Για τον μελλοντικό παραχωρησιούχο, πάντως, το οικονομικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την ισορροπία ανάμεσα στις δαπάνες αποκατάστασης και στις δυνατότητες δημιουργίας εσόδων, καθώς η προστασία των ιστορικών κτιρίων περιορίζει τις επεμβάσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν.
Η πρόκληση της λειτουργίας ενός κτήματος 42.000 στρεμμάτων
Η μεγάλη έκταση του Τατοΐου και η συνύπαρξη διαφορετικών χρήσεων δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες οργάνωσης. Το πρώην βασιλικό κτήμα εκτείνεται σε περίπου 42.000 στρέμματα, ενώ ο ιστορικός πυρήνας των 1.600 στρεμμάτων συγκεντρώνει τις σημαντικότερες πολιτιστικές εγκαταστάσεις, τα κτίρια που προορίζονται για ιδιωτική αξιοποίηση και τις βασικές υποδομές εξυπηρέτησης.
Στον ίδιο χώρο θα λειτουργούν μουσεία, εγκαταστάσεις φιλοξενίας και εστίασης, υπαίθριες διαδρομές, χώροι αναψυχής και αγροτικές δραστηριότητες. Η διαχείρισή τους απαιτεί ενιαίους κανόνες για την πρόσβαση, την κυκλοφορία, τη συντήρηση, την καθαριότητα, την πυροπροστασία και τη διοργάνωση εκδηλώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατανομή των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στους δημόσιους φορείς και στον ιδιώτη, καθώς πολλές από τις δραστηριότητες θα εξυπηρετούνται από κοινές υποδομές. Ο κανονισμός λειτουργίας θα πρέπει να διασφαλίζει ότι η ανάπτυξη εμπορικών χρήσεων δεν θα επηρεάζει την πρόσβαση του κοινού στους πολιτιστικούς χώρους και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Προχωρεί ο διαγωνισμός των 10 εκατ. ευρώ για τη συντήρηση
Σε διαφορετική τροχιά κινείται ο διαγωνισμός που προωθεί το υπουργείο Πολιτισμού για την τεχνική διαχείριση και συντήρηση των εγκαταστάσεων του Τατοΐου, με συνολικό προϋπολογισμό 10 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Πρόκειται για τριετή συμφωνία-πλαίσιο παροχής υπηρεσιών Facility Management, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων συμμετοχής τη 13η Νοεμβρίου 2026. Το αντικείμενο περιλαμβάνει την προληπτική και διορθωτική συντήρηση των κτιριακών και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, την τεχνική υποστήριξη, την καθαριότητα, την αντιμετώπιση βλαβών και τη λειτουργική παρακολούθηση των υποδομών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε εμβληματικά κτίρια, όπως το Θερινό Ανάκτορο, το Νέο Βουστάσιο και το Παλαιό Βουστάσιο, καθώς και στα δίκτυα και στις εγκαταστάσεις που υποστηρίζουν τη λειτουργία των μουσειακών χώρων. Από τη σύμβαση εξαιρούνται οι υπηρεσίες φύλαξης, αστυνόμευσης και ελέγχου εισόδου, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο χωριστής διαδικασίας.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει στόχο να διασφαλίσει τη συστηματική συντήρηση των εγκαταστάσεων που αποκαθίστανται και αποδίδονται σταδιακά στο κοινό. Με τον τρόπο αυτόν, η μετάβαση από τη φάση των κατασκευαστικών έργων στην καθημερινή λειτουργία θα υποστηρίζεται από έναν οργανωμένο μηχανισμό τεχνικής διαχείρισης, ανεξάρτητα από την εξέλιξη της ιδιωτικής παραχώρησης.
Τον Δεκέμβριο τα εγκαίνια – Πιθανή παρουσία της ισπανικής βασιλικής οικογένειας
Σημαντικό ορόσημο για την αναβίωση του Τατοΐου αποτελεί η προγραμματισμένη για τον Δεκέμβριο επαναλειτουργία του ανακαινισμένου πρώην βασιλικού ανακτόρου ως μουσείου, μαζί με τον ιστορικό πυρήνα του κτήματος.
Τα εγκαίνια ενδέχεται να αποκτήσουν και διεθνή διάσταση, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του ισπανικού μέσου Vanitatis, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε προσωπική πρόσκληση στον βασιλιά της Ισπανίας Φελίπε ΣΤ΄ κατά την επίσκεψή του στο παλάτι Θαρθουέλα τον περασμένο Ιανουάριο. Η πρόσκληση φέρεται να αφορά και τη μητέρα του, Σοφία, η οποία διατηρεί στενούς οικογενειακούς δεσμούς με την Ελλάδα και την ιστορία του πρώην βασιλικού κτήματος. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα η παρουσία τους στην εκδήλωση.
Η προγραμματισμένη επαναλειτουργία του ιστορικού πυρήνα και η προώθηση της σύμβασης συντήρησης σηματοδοτούν την πρόοδο στο δημόσιο σκέλος της αποκατάστασης του Τατοΐου. Για την ιδιωτική αξιοποίηση, αντίθετα, το ενδιαφέρον παραμένει στραμμένο στην αποστολή του σχεδίου σύμβασης στους πέντε υποψηφίους, η οποία θα επιτρέψει να προχωρήσει η διαγωνιστική διαδικασία προς τις δεσμευτικές προσφορές και την ανάδειξη του παραχωρησιούχου.
