Χωρίς να έχει καθοριστεί ακόμη το χρονοδιάγραμμα υποβολής δεσμευτικών προσφορών παραμένει ο διαγωνισμός για την αξιοποίηση 24 ιστορικών κτιρίων στο πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου, παρά το ενδιαφέρον πέντε ισχυρών επιχειρηματικών σχημάτων. Η εκκρεμότητα εντοπίζεται στην ολοκλήρωση των συμβατικών εγγράφων, τα οποία θα προσδιορίσουν τις επενδυτικές υποχρεώσεις και τις δυνατότητες εκμετάλλευσης των ακινήτων. Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί ξεχωριστή σύμβαση 10 εκατ. ευρώ για τη συντήρηση των εγκαταστάσεων, ενόψει και της προγραμματισμένης για τον Δεκέμβριο επαναλειτουργίας του ιστορικού πυρήνα.
Στην οριστικοποίηση των όρων της παραχώρησης βρίσκεται πλέον το βάρος της προετοιμασίας για τη μεγάλη επένδυση στο Τατόι, καθώς οι πέντε ενδιαφερόμενοι όμιλοι εξακολουθούν να αναμένουν το σχέδιο σύμβασης που θα τους επιτρέψει να αξιολογήσουν το πλήρες οικονομικό και τεχνικό αντικείμενο του έργου. Σύμφωνα με πληροφορίες, παρότι η αξιολόγηση των αρχικών φακέλων εκδήλωσης ενδιαφέροντος έχει ολοκληρωθεί και όλοι οι υποψήφιοι έχουν προκριθεί, η διαδικασία δεν έχει προχωρήσει ακόμη στο στάδιο των δεσμευτικών οικονομικών προσφορών.
Το βασικό ζήτημα αφορά την εξειδίκευση των χρήσεων που θα επιτρέπονται στα παραχωρούμενα κτίρια, τις απαιτήσεις αποκατάστασης και τις υποχρεώσεις που θα αναλάβει ο ιδιώτης για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Οι παράμετροι αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πρόκειται για ένα επενδυτικό εγχείρημα που συνδυάζει την εμπορική αξιοποίηση ιστορικών ακινήτων με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος.
Την προετοιμασία του διαγωνισμού έχει αναλάβει για λογαριασμό του Υπουργείου Πολιτισμού η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (Project Preparation Facility – PPF) του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, πρώην Υπερταμείου, υπό τον αναπληρωτή διευθύνοντα σύμβουλο Παναγιώτη Σταμπουλίδη.
Το επόμενο βήμα είναι η αποστολή του σχεδίου σύμβασης στους ενδιαφερόμενους, ώστε να το μελετήσουν και να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους, πριν ακολουθήσει η πρόσκληση για την κατάθεση οικονομικών προσφορών. Μέχρι στιγμής δεν έχει γνωστοποιηθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας.
Οι πέντε διεκδικητές της παραχώρησης
Για τη μακροχρόνια αξιοποίηση του πρώην βασιλικού κτήματος έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον η ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις, η ΕΚΤΕΡ, η DIMAND, η ELIA Corporation του Γιάννη Μυτιληναίου και η REINA Hellenic Properties Capital Partners, στην οποία συμμετέχουν η Hellenic Properties του Ερρίκου Αρρώνες και η Ergon των αδελφών Δούζη.
Η παρουσία εταιρειών με δραστηριότητα στις κατασκευές, στην ανάπτυξη ακινήτων, στις παραχωρήσεις και στη φιλοξενία αποτυπώνει το εύρος των επιχειρηματικών δυνατοτήτων που προσφέρει το έργο. Ωστόσο, η συμμετοχή στον διαγωνισμό συνοδεύεται από ιδιαίτερες απαιτήσεις, καθώς ο ανάδοχος θα πρέπει να επενδύσει στην αποκατάσταση διατηρητέων εγκαταστάσεων και να αναπτύξει δραστηριότητες με περιορισμένα περιθώρια νέας δόμησης.
Η διάρκεια της παραχώρησης, η οποία προβλέπεται να είναι τουλάχιστον 65 έτη, προσφέρει τον χρονικό ορίζοντα που απαιτείται για την απόσβεση μιας επένδυσης με υψηλές αρχικές δαπάνες. Το τελικό ύψος των κεφαλαίων που θα απαιτηθούν, ωστόσο, θα προσδιοριστεί από το περιεχόμενο της σύμβασης και τα επιχειρηματικά σχέδια των ενδιαφερομένων.
Το σχέδιο για τα 24 ιστορικά κτίρια και τις αγροτικές εκτάσεις
Το αντικείμενο της παραχώρησης περιλαμβάνει 24 ιστορικά κτίρια συνολικής υφιστάμενης δόμησης περίπου 6.400 τετραγωνικών μέτρων, με επιφάνειες από 30 έως 930 τ.μ., καθώς και τους περιβάλλοντες χώρους τους. Τα ακίνητα αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κτιριακού συνόλου περίπου 40 εγκαταστάσεων, συνολικής δόμησης 15.000 τ.μ., στο οποίο περιλαμβάνεται και η πρώην βασιλική κατοικία, που προορίζεται για μουσειακή χρήση και δεν εντάσσεται στην ιδιωτική παραχώρηση.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός πολυλειτουργικού προορισμού, με μικρές ξενοδοχειακές μονάδες, ξενώνες, εστιατόρια, χώρους εκδηλώσεων και επισκέψιμες παραγωγικές εγκαταστάσεις. Σημαντικό μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου στηρίζεται στην αναβίωση της αγροτικής δραστηριότητας, η οποία αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό του ιστορικού κτήματος.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η επαναλειτουργία του οινοποιείου και του ελαιουργείου, η ανάπτυξη θερμοκηπίου και η δυνατότητα παραγωγής και διάθεσης αγροτικών προϊόντων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα περίπου 1.200 στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων στον ιστορικό πυρήνα, τα οποία μπορούν να στηρίξουν την αναβίωση του αμπελώνα και του ελαιώνα.
Η επιδίωξη είναι οι διαφορετικές δραστηριότητες να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, δημιουργώντας έναν προορισμό που θα συνδυάζει τη διαμονή, τη γαστρονομία, την αγροτική παραγωγή και την ιστορική εμπειρία. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να προσελκύει επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αξιοποιώντας και την εγγύτητα του Τατοΐου στην Αθήνα.
Για τον μελλοντικό παραχωρησιούχο, πάντως, το οικονομικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την ισορροπία ανάμεσα στις δαπάνες αποκατάστασης και στις δυνατότητες δημιουργίας εσόδων, καθώς η προστασία των ιστορικών κτιρίων περιορίζει τις επεμβάσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν.
Η πρόκληση της λειτουργίας ενός κτήματος 42.000 στρεμμάτων
Η μεγάλη έκταση του Τατοΐου και η συνύπαρξη διαφορετικών χρήσεων δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες οργάνωσης. Το πρώην βασιλικό κτήμα εκτείνεται σε περίπου 42.000 στρέμματα, ενώ ο ιστορικός πυρήνας των 1.600 στρεμμάτων συγκεντρώνει τις σημαντικότερες πολιτιστικές εγκαταστάσεις, τα κτίρια που προορίζονται για ιδιωτική αξιοποίηση και τις βασικές υποδομές εξυπηρέτησης.
Στον ίδιο χώρο θα λειτουργούν μουσεία, εγκαταστάσεις φιλοξενίας και εστίασης, υπαίθριες διαδρομές, χώροι αναψυχής και αγροτικές δραστηριότητες. Η διαχείρισή τους απαιτεί ενιαίους κανόνες για την πρόσβαση, την κυκλοφορία, τη συντήρηση, την καθαριότητα, την πυροπροστασία και τη διοργάνωση εκδηλώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατανομή των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στους δημόσιους φορείς και στον ιδιώτη, καθώς πολλές από τις δραστηριότητες θα εξυπηρετούνται από κοινές υποδομές. Ο κανονισμός λειτουργίας θα πρέπει να διασφαλίζει ότι η ανάπτυξη εμπορικών χρήσεων δεν θα επηρεάζει την πρόσβαση του κοινού στους πολιτιστικούς χώρους και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Προχωρά ο διαγωνισμός των 10 εκατ. ευρώ για τη συντήρηση
Σε διαφορετική τροχιά κινείται ο διαγωνισμός που προωθεί το Υπουργείο Πολιτισμού για την τεχνική διαχείριση και συντήρηση των εγκαταστάσεων του Τατοΐου, με συνολικό προϋπολογισμό 10 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Πρόκειται για τριετή συμφωνία-πλαίσιο παροχής υπηρεσιών Facility Management, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων συμμετοχής τη 13η Νοεμβρίου 2026. Το αντικείμενο περιλαμβάνει την προληπτική και διορθωτική συντήρηση των κτιριακών και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, την τεχνική υποστήριξη, την καθαριότητα, την αντιμετώπιση βλαβών και τη λειτουργική παρακολούθηση των υποδομών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε εμβληματικά κτίρια, όπως το Θερινό Ανάκτορο, το Νέο Βουστάσιο και το Παλαιό Βουστάσιο, καθώς και στα δίκτυα και στις εγκαταστάσεις που υποστηρίζουν τη λειτουργία των μουσειακών χώρων. Από τη σύμβαση εξαιρούνται οι υπηρεσίες φύλαξης, αστυνόμευσης και ελέγχου εισόδου, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο χωριστής διαδικασίας.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει στόχο να διασφαλίσει τη συστηματική συντήρηση των εγκαταστάσεων που αποκαθίστανται και αποδίδονται σταδιακά στο κοινό. Με τον τρόπο αυτό, η μετάβαση από τη φάση των κατασκευαστικών έργων στην καθημερινή λειτουργία θα υποστηρίζεται από έναν οργανωμένο μηχανισμό τεχνικής διαχείρισης, ανεξάρτητα από την εξέλιξη της ιδιωτικής παραχώρησης.
Τον Δεκέμβριο τα εγκαίνια – Πιθανή παρουσία της ισπανικής βασιλικής οικογένειας
Σημαντικό ορόσημο για την αναβίωση του Τατοΐου αποτελεί η προγραμματισμένη για τον Δεκέμβριο επαναλειτουργία του ανακαινισμένου πρώην βασιλικού ανακτόρου ως μουσείου, μαζί με τον ιστορικό πυρήνα του κτήματος.
Τα εγκαίνια ενδέχεται να αποκτήσουν και διεθνή διάσταση, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του ισπανικού μέσου Vanitatis, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε προσωπική πρόσκληση στον βασιλιά της Ισπανίας Φελίπε ΣΤ΄ κατά την επίσκεψή του στο παλάτι Θαρθουέλα τον περασμένο Ιανουάριο. Η πρόσκληση φέρεται να αφορά και τη μητέρα του, Σοφία, η οποία διατηρεί στενούς οικογενειακούς δεσμούς με την Ελλάδα και την ιστορία του πρώην βασιλικού κτήματος. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα η παρουσία τους στην εκδήλωση.
Η προγραμματισμένη επαναλειτουργία του ιστορικού πυρήνα και η προώθηση της σύμβασης συντήρησης σηματοδοτούν την πρόοδο στο δημόσιο σκέλος της αποκατάστασης του Τατοΐου. Για την ιδιωτική αξιοποίηση, αντίθετα, το ενδιαφέρον παραμένει στραμμένο στην αποστολή του σχεδίου σύμβασης στους πέντε υποψηφίους, η οποία θα επιτρέψει να προχωρήσει η διαγωνιστική διαδικασία προς τις δεσμευτικές προσφορές και την ανάδειξη του παραχωρησιούχου.
