Ξεκαθαρίζει το τοπίο για τις συντάξεις χηρείας μετά την κατάθεση της τροπολογίας από πλευράς της υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, στις 20 Ιουλίου 2026.
Και αυτό γιατί προβλέπει την κατάργηση της προβλεπόμενης από τον νόμο Κατρούγκαλου περικοπής των συντάξεων χηρείας (από το 70% στο 35%) μετά την παρέλευση της τριετίας.
Παράλληλα, η ίδια τροπολογία περιλαμβάνει ρύθμιση με την οποία δεν προκύπτει καμία αναζήτηση αναδρομικών περικοπών.
Εξάλλου, προβλέπεται η διασφάλιση της καταβολής δύο εθνικών συντάξεων χηρείας, εφόσον προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα.
Τέλος, η εν λόγω τροπολογία φέρνει διπλασιασμό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν τα παιδιά που είναι ορφανά και από τους δύο γονείς.
Τα βασικά σημεία
Συγκεκριμένα, με την τροπολογία Κεραμέως έπονται οι ακόλουθες ρυθμίσεις:
1. Καταργείται η προβλεπόμενη από τον νόμο 4387/2016 (σ.σ. νόμο Κατρούγκαλου) περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την παρέλευση της τριετίας.
Θεσπίζεται η μόνιμη καταβολή της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου με βάση τα αρχικά ποσοστά δικαιώματος. Όσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση της σύνταξής τους από το 70% στο 35%, με την ψήφιση της διάταξης θα δουν άμεσα τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%, δηλαδή να διπλασιάζεται.
2. Δεν αναζητούνται αναδρομικά τα ποσά τα οποία προβλεπόταν να περικοπούν για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους χηρείας στους οποίους δεν είχαν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα οι παραπάνω περικοπές, που προβλέπονταν στον νόμο Κατρούγκαλου.
3. Διασφαλίζεται ότι, όταν ένας συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη από δικό του δικαίωμα και ταυτόχρονα σύνταξη λόγω θανάτου, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα, θα συνεχίσει να λαμβάνει και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα δικαιώματά του και δεν θα περικοπεί η μία από τις δύο που προέβλεπε ο νόμος Τσίπρα-Κατρούγκαλου. Περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016 και επιπλέον δεν θα αναζητηθεί κανένα ποσό αναδρομικά ούτε από αυτήν την αιτία.
4. Διασφαλίζεται ότι τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους και δικαιούνται συντάξεις λόγω θανάτου και από τους δύο, θα λαμβάνουν στο μέλλον το προβλεπόμενο ποσοστό από την εθνική σύνταξη του κάθε γονέα ξεχωριστά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, και πλέον θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη, αντί για το ήμισυ. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα παιδιά θα δουν να διπλασιάζεται το ποσό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν.
Αναλυτικά, βάσει όσων προβλέπει συγκεκριμένα η τροπολογία Κεραμέως, το νέο καθεστώς για τις συντάξεις χηρείας έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
Τι παύει να ισχύει
Οι περικοπές για κύριες συντάξεις λόγω θανάτου, βάσει του νόμου Κατρούγκαλου, που χορηγούνται από τον ΕΦΚΑ, παύουν να εφαρμόζονται.
Δηλαδή παύουν να εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
- Στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται ολόκληρη η σύνταξη για μία τριετία από την πρώτη του επομένου του θανάτου μήνα.
- Μετά την πάροδο της τριετίας, αν ο επιζών εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή, καταβάλλεται το 50% της σύνταξης.
- Εάν ο επιζών σύζυγος, κατά την ημερομηνία θανάτου, είναι ανάπηρος σωματικά ή πνευματικά σε ποσοστό 67% και άνω, λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη, για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η αναπηρία του, ανεξαρτήτως άλλων προϋποθέσεων.
Τι συνεχίζει να ισχύει
Ωστόσο, συνεχίζουν να ισχύουν τα ακόλουθα:
- Οι κύριες συντάξεις λόγω θανάτου εξακολουθούν να καταβάλλονται με τα ποσοστά που προβλέπει ο εν λόγω νόμος και συγκεκριμένα:
- Το ποσό της σύνταξης των ανωτέρω δικαιούχων υπολογίζεται επί του ποσού της σύνταξης που δικαιούται ή που έχει δικαιωθεί ο θανών σύζυγος και επιμερίζεται ως εξής:
- Για τον επιζώντα σύζυγο ποσοστό 50% της σύνταξης. Εάν ο γάμος έλαβε χώρα μετά την απονομή της σύνταξης γήρατος του θανόντος, αυτή περιορίζεται ως ακολούθως: Αν η διαφορά ηλικίας μεταξύ του αποβιώσαντος και του συζύγου του, αφαιρουμένου του διαστήματος του γάμου τους, είναι μεγαλύτερη από δέκα έτη, η σύνταξη του επιζώντος συζύγου υφίσταται, για κάθε πλήρες έτος διαφοράς, μείωση που καθορίζεται σε:
-1% για τα έτη από το 10ο έως και το 20ό έτος.
-2% για τα έτη από το 21ο έως και το 25ο έτος.
-3% για τα έτη από το 26ο έως και το 30ό έτος.
-4% για τα έτη από το 31ο έως και το 35ο έτος.
-5% για τα έτη από το 36ο και άνω.
- Για τον διαζευγμένο, εφόσον ο γάμος είχε διαρκέσει δέκα έτη έως τη λύση του με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, το ποσό σύνταξης που δικαιούται ο χήρος επιζών σύζυγος επιμερίζεται κατά 75% για χήρο και 25% για διαζευγμένο.
- Για κάθε έτος εγγάμου βίου πέραν του 10ου και μέχρι το 35ο έτος διάρκειας του γάμου, το ποσοστό σύνταξης που δικαιούται ο χήρος μειώνεται κατά 1% στον χήρο και αυξάνεται αντίστοιχα κατά 1% στον διαζευγμένο.
- Προκειμένου περί έγγαμου βίου που διήρκεσε πλέον των 35 ετών έως τη λύση του κατά τα ανωτέρω, το ποσό σύνταξης που δικαιούται ο χήρος επιμερίζεται κατά 50% στον χήρο και 50% στον διαζευγμένο.
- Εάν ο θανών δεν καταλείπει χήρο, ο διαζευγμένος δικαιούται το ίδιο ποσοστό του διαζευγμένου, κατά τα ως άνω, της σύνταξης που θα εδικαιούτο ο χήρος.
- Σε περίπτωση περισσοτέρων του ενός δικαιούχων διαζευγμένων το αναλογούν για τον διαζευγμένο κατά τα ως άνω ποσοστά ποσό σύνταξης κύριας και επικουρικής επιμερίζεται εξίσου μεταξύ αυτών.
- Για κάθε παιδί ποσοστό 25% της σύνταξης. Αν πρόκειται για παιδί ορφανό και από τους δύο γονείς, το παραπάνω ποσοστό διπλασιάζεται, εκτός αν το ορφανό παιδί δικαιούται σύνταξη και από τους δύο γονείς, οπότε το ποσοστό της δικαιούμενης σύνταξης δεν διπλασιάζεται.
- Το συνολικό ποσό της κατά μεταβίβαση σύνταξης του επιζώντος συζύγου και των τέκνων σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό της σύνταξης του θανόντος.
- Σε περίπτωση που το άθροισμα των ποσοστών των δικαιούχων υπερβαίνει το ποσό της σύνταξης του θανόντος, περιορίζεται ισόποσα το ποσοστό των τέκνων.
Εάν ο θανών καταλείπει τέκνα και η σύνταξη καταβάλλεται στον επιζώντα σύζυγο μειωμένη, το ποσό της σύνταξης που περικόπτεται επιμερίζεται στα τέκνα. Σε περίπτωση που εκλείψουν οι προϋποθέσεις για χορήγηση ποσοστού σύνταξης λόγω θανάτου στα τέκνα, το ποσό της σύνταξης που περικόπτεται δεν καταβάλλεται στον επιζώντα σύζυγο.
Κατά τον υπολογισμό των εθνικών συντάξεων που χορηγούνται από τον ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τον νόμο Κατρούγκαλου, στην περίπτωση που το ίδιο φυσικό πρόσωπο είναι δικαιούχος σωρευτικά:
- μιας ή περισσοτέρων κυρίων συντάξεων εξ ιδίου δικαιώματος και
- μιας ή περισσοτέρων κύριων συντάξεων λόγω θανάτου,
καταβάλλεται σε αυτό μία εθνική σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος και μια εθνική σύνταξη λόγω θανάτου, στο ποσό που σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την καθεμία από τις εν λόγω συντάξεις αντιστοιχεί σε καθεμία από αυτές.
- Κατά τον υπολογισμό των εθνικών συντάξεων που χορηγούνται από τον ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τον νόμο Κατρούγκαλου, στην περίπτωση που και από τις δύο πλευρές ορφανού τέκνου, το οποίο λαμβάνει μία ή περισσότερες κύριες συντάξεις λόγω θανάτου από κάθε γονέα του, καταβάλλεται το ποσό που σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τις εν λόγω συντάξεις αντιστοιχεί σε μία εθνική σύνταξη για κάθε γονέα.
- Οι οφειλές από ποσά κύριων συντάξεων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως έως την έναρξη της τροπολογίας Κεραμέως σε συνταξιούχους λόγω θανάτου του ΕΦΚΑ, παρά όσα ορίζονται στον νόμο Κατρούγκαλου, καθώς και στις σχετικές με την παράλληλη ή διπλή ασφάλιση διαγράφονται και δεν αναζητούνται.
Η παραπάνω ρύθμιση δεν εφαρμόζεται σε περιπτώσεις εκ προθέσεως παραπλάνησης συνταξιοδοτικής διοίκησης με τέλεση αξιόποινων πράξεων.
