Οι μόνιμες περικοπές συντάξεων που προέβλεπε ο νόμος Κατρούγκαλου (4387/16) όσο βίαιες ήταν, τόσο βαθιές και ανθεκτικές αποδεικνύονται και ειδικά στις συντάξεις χηρείας.
Παρά τις όποιες υποσχέσεις και τις εξαγγελίες της κυβέρνησης η εικόνα είναι λίγο πιο σύνθετη.
Μόλις 8.500 συνταξιούχοι του δημοσίου, κυρίως γυναίκες, είδαν χθες βράδυ την βελτίωση (διπλασιασμό) των συντάξεων λόγω θανάτου. Το μέσο ποσό που έλαβαν παραπάνω ήταν γύρω στα 400 ευρώ για τον μήνα Σεπτέμβριο.
Παρά τις εξαγγελίες αποκλείονται των ευεργετημάτων περισσότερες/οι από 100.000, κυρίως παλαιοί (προ του 2016) συνταξιούχοι καθώς και οι αγρότισσες.
Ενώ για άλλες 80.000 δεν θα υπάρξει καμία μεταβολή, καθώς δεν έγιναν περικοπές από την ΕΦΚΑ μετά την 3ετία (μετάπτωση της σύνταξης από το 70% στο 35% όπως ρητά όριζε ο νόμος σε περίπτωση εργασίας ή συνταξιοδότησης εξ ιδίου δικαιώματος).
Και από αυτές τις περιπτώσεις, η διόρθωση δεν αφορά τον νόμο 4387/16, αλλά προηγούμενο νόμο (5078/23) της ΝΔ (Γεωργιάδη) που προέβλεπε κατάργηση των πέναλτι σε περίπτωση εργασίας του συνταξιούχου.
Από αυτή τη ρύθμιση είχαν εξαιρεθεί αυθαίρετα οι χήρες/οι που αναλάμβαναν εργασία προκειμένου να ζήσουν τα παιδιά τους, αλλά και οι ορφανοί φοιτητές που ελάμβαναν ένα μικρό τμήμα της σύνταξης του θανόντος γονέα.
Σύνταξη χηρείας – Παράδειγμα
Ενώ για τους συνταξιούχους γήρατος είχε καταργηθεί κάθε πέναλτι σε περίπτωση ανάληψης εργασίας (μείον 30% στη σύνταξη κ.λπ.), η σύνταξη χηρείας περικοπτόταν κατά 50%. Και αυτή η εξαίρεση (διατήρηση του πέναλτι) συνεχιζόταν μέχρι τώρα.
Για παράδειγμα: Συνταξιούχος έπαιρνε σύνταξη 1.200 ευρώ και στη χήρα κατέλειπε σύνταξη 840 ευρώ (70%). Μετά την 3ετία η σύνταξη λόγω θανάτου περιοριζόταν στο 35% σε περίπτωση ανάληψης εργασίας. Ουσιαστικά ο νομοθέτης όριζε ότι η χήρα μπορεί να μεγαλώσει την οικογένειά της με 840 ευρώ μεικτά. Αν αναλάμβανε κάποια εργασία, έστω και μερικής απασχόλησης, η σύνταξη έπεφτε αυτομάτως στα 420 ευρώ το μήνα.
Αυτή την αδικία, που η ιδία η κυβέρνηση προκάλεσε διόρθωσε τώρα, με καθυστέρηση.
Η επαναφορά του ποσοστού σύνταξης στο 70% των αποδοχών του θανόντος (σ.σ. της σύνταξης που ελάμβανε εν ζωή ή της σύνταξης που προέκυπτε με τον θάνατο) από το 35% (νόμος 4387/16) αφορά αποκλειστικά τις περιπτώσεις που ο θάνατος επήλθε μετά τις 12/5/2016 (ισχύς νόμου Κατρούγκαλου).
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά σε ένα πολύ μικρό αριθμό συνταξιούχων, κυρίως του δημόσιου τομέα, όπου οι υπηρεσίες του πρώην Γενικοί Λογιστηρίου του Κράτους περιέκοπταν στο ήμισυ τις παροχές μετά την 3ετία σε περίπτωση λήψης και σύναξης εξ ιδίου δικαιώματος.
Στις αντίστοιχες περιπτώσεις του ιδιωτικού τομέα ο ΕΦΚΑ αυθαίρετα δεν προχωρούσε σε νέο υπολογισμό των συντάξεων όπως ο νόμος όριζε και, εν τέλει, δεν μειώνονταν οι συντάξεις.
Οι επικουρικές
Των αυξήσεων/βελτιώσεων εξαιρούνται:
1.Οι επικουρικές συντάξεις οι όποιες εξακολουθούν να βυθίζονται στο 35% σε περίπτωση απασχόλησης και σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος.
2.Όλες οι χήρες/οι που έλαβαν την παροχή πριν τον Μάιο του 2016 (παλαιοί συνταξιούχοι).
3.Οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ, καθώς η «βασική σύνταξη», που επέχει θέσης «εθνικής σύνταξης», δεν αναγνωρίζεται σε αυτή τη ρύθμιση. Μόνο οι αγρότες χάνουν τη δεύτερη εθνική σύνταξη!
4.Οι δικαιούχες/οι της σύνταξης οι οποίες/οι δεν είχαν μείωση της σύνταξης μετά την 3ετία (σε περίπτωση συνταξιοδότησης εξ ιδίου δικαιώματος) από… αμέλεια του ΕΦΚΑ.
Οι αγρότες
5.Σε πιο δεινή θέση βρίσκονται, ωστόσο, οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ, κυρίως οι χήρες, των όποιων η παροχή λόγω θανάτου περικόπτεται εντελώς με την συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας (αφορά σε συνταξιοδότηση άμεσα ασφαλισμένου προ της 13ης Μαϊμού 2016).
Επισημαίνεται ότι, με νομοθετική διάταξη που κατατέθηκε από την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως τον περασμένο Ιούλιο στη Βουλή, αποκαθίσταται μία αδικία δέκα ετών και καταργούνται οι περικοπές που προβλέπονταν στις κύριες συντάξεις χηρείας μετά την τριετία, αναγνωρίζεται η αυτοτέλεια των ασφαλιστικών δικαιωμάτων και εξαλείφονται οικονομικά βάρη του παρελθόντος.
Υπενθυμίζεται ότι, με τις νομοθετικές διατάξεις που υπερψηφίστηκαν τον Ιούλιο:
1. Καταργήθηκε η προβλεπόμενη από τον νόμο 4387/2016 περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την παρέλευση της τριετίας και θεσπίστηκε η μόνιμη καταβολή της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου με βάση τα αρχικά ποσοστά δικαιώματος.
Περισσότεροι από 8.500 που είχαν ήδη υποστεί τη περικοπή θα δουν τη σύνταξη χηρείας τους να επανέρχεται στα επίπεδα προ της περικοπής αυτής.
2. Για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους χηρείας στους οποίους δεν είχαν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα οι παραπάνω περικοπές, που προβλέπονταν στο νόμο 4387/2016 Τσίπρα-Κατρούγκαλου, οι περικοπές αυτές δεν θα εφαρμοστούν καθότι καταργήθηκαν με τις νέες διατάξεις και το Δημόσιο παραιτείται οριστικά από κάθε αναζήτηση αναδρομικών ποσών. Έτσι, χιλιάδες νοικοκυριά απαλλάχθηκαν ήδη από το άγχος πιθανών καταλογισμών για ποσά που δεν οφείλονταν σε δική τους υπαιτιότητα.
3. Διασφαλίστηκε ότι, όταν ένας συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη από δικό του δικαίωμα και ταυτόχρονα σύνταξη λόγω θανάτου, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα, θα συνεχίσει να λαμβάνει και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα δικαιώματά του και δεν θα περικοπεί η μία από τις δύο που προέβλεπε ο νόμος Τσίπρα-Κατρούγκαλου. Περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016 και επιπλέον δεν θα αναζητηθεί κανένα ποσό αναδρομικά ούτε από αυτή την αιτία.
4. Διασφαλίστηκε ότι τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους και δικαιούνται συντάξεις λόγω θανάτου και από τους δύο, θα λαμβάνουν εφεξής το προβλεπόμενο ποσοστό από την εθνική σύνταξη του κάθε γονέα ξεχωριστά σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, και πλέον θα λαμβάνουν μια εθνική σύνταξη αντί για το ήμισυ. Συνεπώς, στις πληρωμές του επόμενου μήνα θα δουν να διπλασιάζεται το ποσό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν.
