Κρυφή έμμεση μείωση θα υποστούν οι «παλιές» κύριες συντάξεις από την επικείμενη πλήρη κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Και αυτό γιατί μαζί με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς θα καταργηθεί ντε φάκτο και η ευνοϊκή ρύθμιση βάσει της οποίας οι εισφορές υγείας και αλληλεγγύης υπολογίζονται βάσει της επανϋπολογισθείσας (βάσει νόμου Κατρούγκαλου) και όχι της καταβαλλομένης σύνταξης.
Δεδομένου ότι η καταβαλλομένη σύνταξη είναι υψηλότερη από την επανϋπολογισθείσα (εξού διαμορφώθηκε και η προσωπική διαφορά), οι εισφορές υγείας και αλληλεγγύης (για όσους έχουν σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ συν την αύξηση που θα δοθεί από 1.1.2027) θα αποσπάσουν μεγαλύτερο μέρος της σύνταξης σε σχέση με εκείνο που αποσπούν έως και την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Έτσι, κοντά 670.000 κύριες συντάξεις, οι οποίες θα απαλλαγούν από την προσωπική διαφορά, θα υποστούν «από την πίσω πόρτα» μία περικοπή λόγω της επιβάρυνσης την οποία υποστούν από την αύξηση της βάσης υπολογισμού των εισφορών υπέρ υγείας (ΕΟΠΥΥ) και αλληλεγγύης (υπέρ του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενενών – ΑΚΑΓΕ).
Ωστόσο, ο τελικός απολογισμός για τους παλιούς συνταξιούχους, δηλαδή όσους βγήκαν στη σύνταξη πριν τις 12.05.2026 (οπότε τέθηκε σε ισχύ ο νόμος Κατρούγκαλου) θα είναι για κάποιους άμεσα και για κάποιους άλλους μεσοπρόθεσμα θετικός, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα μπορούν να εισπράττουν ολόκληρη την αύξηση που θα αποφασίζει η κυβέρνηση με βάση τον πληθωρισμό και το ΑΕΠ της προηγούμενης χρονιάς. Εξάλλου, από φέτος, άπαντες οι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών θα εισπράττουν ένα μόνιμο επίδομα ύψους 400 ευρώ.
Το «σιωπηρό» τέλος της ρύθμισης – κλειδί του 2018
Ο υπολογισμός των εισφορών υγείας και των εισφορών αλληλεγγύης συνταξιούχων βάσει της επανϋπολογισθείσας και όχι της καταβαλλομένης σύνταξης των «παλιών» συνταξιούχων θεσπίστηκε στα τέλη Δεκεμβρίου του 2019 από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να μετριαστούν οι απώλειες τις οποίες θα είχαν υποστεί οι εν λόγω ασφαλισμένοι καθώς μέχρι τότε οι εισφορές υπέρ ΕΟΠΥΥ και ΑΚΑΓΕ υπολογιζόνταν με βάση τις καταβαλλόμενες συντάξεις.
Συγκεκριμένα, η εν λόγω διάταξη (άρθρο 27 του νόμου 4585/2018, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τις 24.12.26) προέβλεπε τα εξής δύο κρίσιμα σημεία:
- «Από 1.1.2019 η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (…) υπολογίζεται στο ποσό της κύριας σύνταξης, όπως αυτό διαμορφώνεται σύμφωνα» με τις διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016).
- «Οι διαφορές που προκύπτουν μεταξύ των ποσών της εισφοράς» αλληλεγγύης «και της εισφοράς υγειονομικής περίθαλψης σε σχέση με τα αντίστοιχα ποσά που παρακρατούνταν έως 31.12.2018 καλύπτονται από τις εκάστοτε εγγεγραμμένες πιστώσεις του Κρατικού Προϋπολογισμού και αποδίδονται από τον ΕΦΚΑ στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ) και στον ΕΟΠΥΥ, αντίστοιχα, έως την πλήρη απόσβεσή τους».
Υπενθυμίζεται πως από την 12.5.2016, οπότε τέθηκε σε ισχύ ο νόμος Κατρούγκαλου, μειώθηκαν οι συντάξεις για όσους βγήκαν στη σύνταξη μετά την προαναφερθείσα σύνταξη, καθώς υπολογίστηκαν με βάση τα νέα μειωμένα ποσοστά αναπλήρωσης.
Παράλληλα, όμως, επαναϋπολογίστηκαν και οι προ της 12.5.2016 κύριες συντάξεις με τα νέα μειωμένα ποσοστά αναπλήρωσης, οδηγώντας σε «λογιστική» μόνο μείωση τους, καθώς διατηρήθηκε το παλιό (προ νόμου Κατρούγκαλου) καταβαλλόμενο ύψος, μέσω της περιβόητης προσωπικής διαφοράς.
Εκείνο που προέβλεψε το πρώτος σκέλος της παραπάνω ρύθμισης ήταν ο -από 1ης Ιανουαρίου 2019- υπολογισμός των εισφορών υπέρ ΑΚΑΓΕ και ΕΟΠΥΥ με βάση την (χαμηλότερη) επανϋπολογισθείσα και όχι την (υψηλότερη) καταβαλλομένη σύνταξη, οδηγώντας σε χαμηλότερη απώλεια εισοδήματος τους συνταξιούχους.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της ρύθμισης, προβλέπει πως το κράτος θα καλύψει την απώλεια εσόδων από εισφορές τις οποίες θα υποστούν αφενός ο ΑΚΑΓΕ και αφετέρου ο ΕΟΠΥΥ.
Πώς οι αυξημένες εισφορές υγείας και αλληλεγγύης «χρηματοδοτούν» μέρος της αύξησης του 2027
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ για το 2026, οι απώλειες αυτές για τον ΑΚΑΓΕ και τον ΕΟΠΥΥ διόλου… ευκαταφρόνητες δεν είναι.
Συγκεκριμένα, ο ΑΚΑΓΕ χάνει φέτος (δηλαδή την τελευταία χρόνια πριν καταργηθεί πλήρως η προσωπική διαφορά) έσοδα ύψους 320 εκατ. ευρώ, ενώ ο ΕΟΠΥΥ χάνει 117 εκατ. ευρώ.
Αυτονόητα, από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς θα πάψει να υπάρχει η προσωπική διαφορά, οι εισφορές θα υπολογιστούν επί των καταβαλλομένων συντάξεων (και όχι των επανϋπολογισθεισών), οι απώλειες αυτές για τον ΑΚΑΓΕ και τον ΕΟΠΥΥ, συνολικού ύψους 437 εκατ. ευρώ (oι οποίες καλύπτονταν από τον κρατικό προϋπολογισμό) θα «μεταφερθούν» από τον προϋπολογισμό του κράτους στον προϋπολογισμό των συνταξιούχων. Κοινώς, μέρος του κόστους της κατάργησης της προσωπικής διαφοράς θα πληρωθεί από τους ίδιους τους συνταξιούχους.
Για να γίνει αντιληπτό το ύψος του οφέλους για τον κρατικό προϋπολογισμό από τη «μεταβίβαση» αυτή, αρκεί να διαβάσει κανείς το κόστος των αυξήσεων οι οποίες θα δοθούν σε όλους τους συνταξιούχους από την 1η Ιανουαρίου 2027 και αυτό ανέρχεται σε 750 εκατ. ευρώ. Μ΄ άλλα λόγια σχεδόν το 60% του κόστους της αύξησης στις συντάξεις το 2027 θα χρηματοδοτηθεί από το έμμεσο κέρδος που θα έχει το κράτος από την αύξηση της βάσης υπολογισμού των εισφορών υγείας και αλληλεγγύης.
