Με έναν νέο μηχανισμό θα υπολογίζονται οι αυξήσεις μισθών, συντάξεων και εισφορών μη μισθωτών από την 1η Ιανουαρίου 2028, με τα βασικά «υλικά» του, όμως, να έχουν αρχίσει ήδη να τον «τροφοδοτούν».
Στην «ατμομηχανή» αυτού του μηχανισμού θα βρίσκεται ο δείκτης μισθών, τον οποίο πρόκειται να διαμορφώσει η κυβέρνηση.
Αυτός ο δείκτης θα μετρά πόσο αυξήθηκαν οι μισθοί του ιδιωτικού ανά 12μηνο και θα καθορίζει εν μέρει την αύξηση του κατώτατου μισθού και των μισθών στον δημόσιο τομέα, και εξ ολοκλήρου την αύξηση των νέων κύριων συντάξεων, αλλά και των εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών, των αυταπασχολούμενων και των αγροτών.
Με διάταξη που έφερε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, στο νομοσχέδιο για τις πλατφόρμες, προτείνεται να μην αυξηθούν από το 2027 οι εισφορές των μη μισθωτών κατά τον δείκτη μισθών όπως προβλέπεται από τον ασφαλιστικό νόμο Βρούτση, αλλά από το 2028.
Σύμφωνα με την ανάλυση των συνεπειών αυτής της ρύθμισης, η οποία επισυνάπτεται στο νομοσχέδιο, η αξιολογούμενη ρύθμιση αποσκοπεί στον χρονικό συντονισμό της έναρξης εφαρμογής του συστήματος αναπροσαρμογής -βάσει του επερχόμενου δείκτη μισθών- τριών μεγεθών:
- των συντάξιμων αποδοχών,
- των ποσών των ασφαλιστικών κατηγοριών,
- της έναρξης εφαρμογής του νέου μηχανισμού υπολογισμού του κατώτατου νομοθετημένου μισθού, που θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Έτσι, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, διασφαλίζεται η συνέχεια και η προβλεψιμότητα του ισχύοντος συστήματος αναπροσαρμογής, χωρίς να αναστέλλεται η ετήσια προσαρμογή των σχετικών ασφαλιστικών μεγεθών, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση.
Με τον τρόπο αυτόν επιδιώκεται η αξιόπιστη και ενιαία εφαρμογή του νέου μηχανισμού αναπροσαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2028, με γνώμονα την ασφάλεια δικαίου, τη διοικητική αποτελεσματικότητα και την ορθή λειτουργία του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Αναλυτικά:
1. Αύξηση συντάξιμων αποδοχών
Με βάση τον δείκτη μισθών του ιδιωτικού τομέα (με τον οποίο θα συνυπολογιστεί η αύξηση του κατώτατου μισθού και των αποδοχών του Δημοσίου), θα υπολογιστούν οι ανταποδοτικές συντάξεις όσων αιτηθούν σύνταξη από την 1η Ιανουαρίου έως και 31η Δεκεμβρίου 2028.
Δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2028 τίθεται σε εφαρμογή νέο πλαίσιο, που αφορά αποκλειστικά τον τρόπο υπολογισμού των ανταποδοτικών συντάξεων για όσους υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης από την ημερομηνία αυτή και έπειτα.
Για τον προσδιορισμό των συντάξιμων αποδοχών του ασφαλισμένου θα λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές του για κάθε ημερολογιακό έτος ξεχωριστά. Αυτά τα ποσά θα προσαυξάνονται ανάλογα με τον δείκτη μισθών (και όχι τον δείκτη τιμών, όπως ισχύει έως και το 2027).
Η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις ετήσιες οριζόντιες αυξήσεις που χορηγούνται (ξεκινώντας από το 2023) στις συντάξεις. Συνεπώς, δεν επηρεάζει τις νέες συντάξεις (δηλαδή όσες αιτήθηκαν ασφαλισμένοι μετά τις 12/5/2016 και έως τις 31/12/2027).
Επίσης, δεν έχει καμία επίδραση στις επανυπολογισμένες συντάξεις (βάσει του νόμου Κατρούγκαλου) τις οποίες αιτήθηκαν ασφαλισμένοι πριν από τις 12/5/2016.
2. Αύξηση εισφορών μη μισθωτών
Με βάση τον δείκτη μισθών (με βάση τον οποίο θα συνυπολογιστεί η αύξηση του κατώτατου μισθού και οι εκάστοτε νέες συντάξεις) θα υπολογιστούν επίσης από 1η Ιανουαρίου 2028 και οι εισφορές των μη μισθωτών.
Συγκεκριμένα, κατά τον δείκτη μισθών, θα αναπροσαρμοστούν οι ακόλουθες κρατήσεις των ελεύθερων επαγγελματιών, των αυταπασχολούμενων και των αγροτών:
- Οι εισφορές κύριας ασφάλισης.
- Οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης (ΕΟΠΥΥ).
- Οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης.
- Οι εισφορές εφάπαξ.
3. Αύξηση κατώτατου μισθού και αποδοχών Δημοσίου
Υπενθυμίζεται πως, βάσει του νόμου Κεραμέως (2024), «ο νομοθετημένος κατώτατος μισθός και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο αναπροσαρμόζονται, έπειτα από διαβούλευση που διεξάγεται σύμφωνα με το παρόν, κατ’ έτος, βάσει συντελεστή που προκύπτει από το άθροισμα:
- του ετήσιου ποσοστού μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή μεταξύ της 1ης Ιουλίου του προηγούμενου έτους και της 30ής Ιουνίου του τρέχοντος έτους για το χαμηλότερο ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) της εισοδηματικής κατανομής των νοικοκυριών και
- του ημίσεος (σ.σ. του 50%) του ετήσιου ποσοστού μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του γενικού δείκτη μισθών κατά την ίδια χρονική περίοδο».
Με άλλα λόγια, ο δείκτης μισθών αποτελεί έναν εκ των δύο παραγόντων διαμόρφωσης του κατώτατου μισθού από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα εξετάζεται (όπως και ο γενικός δείκτης τιμών) από τις 30 Ιουνίου 2026 έως και τον Ιούλιο του 2027.
Έτσι, η περίοδος η οποία θα κρίνει το ύψος της αύξησης του δείκτη μισθών (όπως και του δείκτη τιμών) έχει ήδη ξεκινήσει.
Ωστόσο, βάσει του ίδιου νόμου, με τον παραπάνω τύπο δεν θα καθορίζεται μόνο το ποσοστό της αύξησης του κατώτατου μισθού, αλλά και των αποδοχών όλων των δημοσίων υπαλλήλων (σ.σ. κατά το ίδιο ακριβώς ποσό).
Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένα πως «οι βασικοί μισθοί των μισθολογικών κλιμακίων του προσωπικού του δημόσιου τομέα (…) προσαυξάνονται ισόποσα με την εκάστοτε ονομαστική αύξηση του κατώτατου μισθού (…) κατά τον χρόνο υλοποίησης αυτής».
