Το 2025 τελειώνει με μια αίσθηση που μέχρι πρόσφατα θα φαινόταν αδιανόητη: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον η αδιαμφισβήτητη οικονομική ατμομηχανή του κόσμου.
Παρά τις θετικές επιδόσεις της Wall Street σε απόλυτους αριθμούς, η μεγάλη εικόνα αποκαλύπτει μια χώρα που χάνει έδαφος, επιρροή και αξιοπιστία, καθώς ο υπόλοιπος κόσμος κινείται ταχύτερα.
Με μια πρώτη ματιά, όλα μοιάζουν ικανοποιητικά. Ο δείκτης MSCI USA κατέγραψε άνοδο 16,3% μέσα στη χρονιά, επίδοση που υπό κανονικές συνθήκες θα θεωρούνταν εξαιρετική.
Προφανής υστέρηση της αμερικανικής αγοράς
Όμως η σύγκριση είναι αμείλικτη: ο δείκτης MSCI All Country World, αλλά εξαιρουμένων των ΗΠΑ, εκτινάχθηκε κατά 29,2%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη υστέρηση της αμερικανικής αγοράς έναντι του υπόλοιπου κόσμου από το 2009, όταν η παγκόσμια οικονομία έβγαινε από τη χρηματοπιστωτική κρίση.
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται στις μετοχές. Τα αμερικανικά ομόλογα και το δολάριο είχαν επίσης χειρότερη απόδοση σε σχέση με τα διεθνή αντίστοιχά τους. Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: η οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.
Οι προβλέψεις επιβεβαιώνουν την τάση. Ο ΟΟΣΑ έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για την αμερικανική ανάπτυξη, προβλέποντας 2% για το 2025 και μόλις 1,7% για το 2026, όσο δηλαδή και ο μέσος όρος των ανεπτυγμένων οικονομιών. Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός, αντί να αποκλιμακώνεται, εκτιμάται ότι θα κινηθεί ανοδικά προς το 3% την επόμενη χρονιά.
Το πλεονέκτημα της αμερικανικής οικονομίας έχει εξανεμιστεί
Η πολιτική αβεβαιότητα αποτελεί βασικό λόγο αυτής της μεταστροφής. Οι συνεχείς παρεμβάσεις, οι απρόβλεπτες αποφάσεις και η έμφαση σε πολιτικές σύγκρουσης, από τους δασμούς έως την εξωτερική πολιτική, έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να σχεδιάσουν το μέλλον τους.
Η οικονομική στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ, βασισμένη σε προστατευτισμό και εσωτερική κατανάλωση, δείχνει πλέον τα όριά της.
Ακόμη και τα ισχυρά μακροοικονομικά στοιχεία κρύβουν ανησυχητικές λεπτομέρειες. Το ΑΕΠ αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 4,3% το τρίτο τρίμηνο, όμως η ανάπτυξη αυτή στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην κατανάλωση.
Στάσιμα τα εισοδήματα και οι μισθοί
Τα εισοδήματα και οι μισθοί, αντίθετα, έμειναν στάσιμα. Αυτό σημαίνει ότι τα αμερικανικά νοικοκυριά καλύπτουν τις ανάγκες τους αντλώντας από τις αποταμιεύσεις τους, οι οποίες έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2022.
Η εικόνα στον επιχειρηματικό τομέα είναι εξίσου ανησυχητική. Σύμφωνα με έρευνες της Federal Reserve, η επιχειρηματική εμπιστοσύνη βρίσκεται σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της πανδημίας.
Οι μικρές επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της απασχόλησης, προχώρησαν σε μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, με τη μεγαλύτερη μηνιαία μείωση από το 2020. Ταυτόχρονα, οι πτωχεύσεις εταιρειών έφτασαν στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων 15 ετών.
Προβλήματα στα ομόλογα
Στις αγορές ομολόγων, οι επενδυτές ζητούν πλέον υψηλότερη ανταμοιβή για να δανείσουν το αμερικανικό Δημόσιο. Το ασφάλιστρο κινδύνου στα δεκαετή ομόλογα έχει αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές μειώνουν σταθερά την έκθεσή τους στο αμερικανικό χρέος.
Το ποσοστό των αμερικανικών ομολόγων που κατέχουν ξένες κεντρικές τράπεζες έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.
Το δολάριο αποτελεί ίσως τον πιο καθαρό καθρέφτη της αλλαγής κλίματος. Το 2025 κατέγραψε τη χειρότερη επίδοσή του από το 2017, υποχωρώντας έναντι όλων των βασικών νομισμάτων. Η αποδυνάμωσή του ευνοεί τις εξαγωγές, αλλά ταυτόχρονα εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω ακριβότερων εισαγωγών.
Τέλος Εποχής;
Στο τέλος της χρονιάς, η εικόνα είναι ξεκάθαρη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατέρρευσαν, αλλά έχασαν το πλεονέκτημα που τις ξεχώριζε. Οι αγορές δεν βλέπουν πλέον μια οικονομία που υπερέχει, αλλά μια χώρα παγιδευμένη σε πολιτική αστάθεια, αβέβαιη στρατηγική και φθίνουσα εμπιστοσύνη.
Αν το 2025 είχε έναν τίτλο, αυτός θα μπορούσε να είναι ακριβώς αυτός: η χρονιά που η αμερικανική υπεροχή έπαψε να θεωρείται δεδομένη.
