Η περίοδος χαλαρότητας γύρω από τα φοιτητικά δάνεια στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει πλέον λήξει οριστικά.
Με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση περνά σε σκληρή γραμμή απέναντι σε εκατομμύρια δανειολήπτες, σηματοδοτώντας μια απότομη στροφή μετά από χρόνια αναστολών, παρατάσεων και ειδικών ρυθμίσεων που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την πανδημία.
Κατά την περίοδο της Covid-19, οι υποχρεωτικές πληρωμές στα ομοσπονδιακά φοιτητικά δάνεια «πάγωσαν» ώστε να προστατευθούν τα νοικοκυριά από τις οικονομικές συνέπειες της κρίσης.
Το πάγωμα αυτό παρατάθηκε επανειλημμένα και, ακόμη και μετά την επανεκκίνηση της οικονομίας, συνοδεύτηκε από ένα άτυπο καθεστώς επιείκειας: οι καθυστερήσεις δεν οδηγούσαν σε καταγγελία δανείων, δεν επηρέαζαν την πιστοληπτική ικανότητα και δεν ενεργοποιούσαν εισπρακτικούς μηχανισμούς.
Η νέα κυβέρνηση Τραμπ έβαλε τέλος σε αυτή την πρακτική. Οι εισπράξεις από δανειολήπτες που βρίσκονται σε αθέτηση υποχρεώσεων έχουν ξεκινήσει εκ νέου, ενώ πλέον προβλέπονται περικοπές μισθών και επιστροφών φόρου.
Παράλληλα, τα χρέη που δεν εξυπηρετούνται επηρεάζουν ξανά αρνητικά τον πιστοληπτικό φάκελλο του δανειολήπτη, εξέλιξη με σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των πολιτών.
Τρισεκατομμύρια το δανειακό πρόβλημα στις ΗΠΑ
Το υπόβαθρο του προβλήματος είναι τεράστιο. Σχεδόν 43 εκατομμύρια Αμερικανοί, περίπου ένας στους έξι ενήλικες, έχουν ομοσπονδιακό φοιτητικό δάνειο, με το συνολικό ύψος να φτάνει τα 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Το ποσό αυτό έχει διπλασιαστεί από το 2010, καθώς το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης αυξάνεται σταθερά. Το μέσο ετήσιο κόστος για προπτυχιακές σπουδές πλησιάζει πλέον τις 28.000 δολάρια, όταν στις αρχές της χιλιετίας ήταν κοντά στις 10.000.
Οι πληρωμές επανεκκίνησαν τυπικά το φθινόπωρο του 2023, αλλά με μια μεταβατική περίοδο χάριτος που προστάτευε τους δανειολήπτες από τις πιο βαριές συνέπειες. Αυτή έληξε τον Σεπτέμβριο του 2024. Από τις αρχές του 2025, εκατομμύρια δανειολήπτες είδαν τα πιστωτικά τους σκορ να καταρρέουν, σε αρκετές περιπτώσεις κατά περισσότερες από 100 μονάδες μέσα σε λίγους μήνες.
Ιδιαίτερα καθοριστική θεωρείται η κατάργηση του προγράμματος SAVE, του πιο ευνοϊκού σχήματος αποπληρωμής με βάση το εισόδημα, το οποίο επέτρεπε σε ορισμένους δανειολήπτες να πληρώνουν μηδενικές μηνιαίες δόσεις.
Περίπου 7 εκατομμύρια άτομα που ήταν ενταγμένα σε αυτό το καθεστώς θα μεταφερθούν σε αυστηρότερα προγράμματα αποπληρωμής.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ έχει παγώσει τη λειτουργία της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή στον Χρηματοπιστωτικό Τομέα, ενός βασικού θεσμού εποπτείας των εταιρειών που διαχειρίζονται και αναχρηματοδοτούν φοιτητικά δάνεια.
Φόβοι για καταχρηστικές πρακτικές
Η αποδυνάμωση αυτής της «ασπίδας» αυξάνει τους φόβους για καταχρηστικές πρακτικές εις βάρος των δανειοληπτών.
Οι οικονομικές συνέπειες αναμένεται να είναι ευρύτερες. Μελέτες δείχνουν ότι η επανεκκίνηση των πληρωμών οδηγεί τα νοικοκυριά σε μείωση της κατανάλωσης, πλήττοντας έναν βασικό πυλώνα της αμερικανικής οικονομίας.
Παράλληλα, η αμαύρωση της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών δυσχεραίνει την πρόσβαση σε στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού.
Σε διεθνή σύγκριση, το αμερικανικό μοντέλο ξεχωρίζει για τη σκληρότητά του.
Σε πολλές χώρες τα δίδακτρα είναι χαμηλότερα ή ανύπαρκτα, ενώ οι αποπληρωμές συνδέονται στενά με το εισόδημα.
Στις ΗΠΑ, όμως, το μήνυμα της νέας πολιτικής ηγεσίας είναι σαφές: η εποχή της ανοχής τελείωσε και το βάρος του φοιτητικού χρέους επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.
