Η Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων 2026 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα Τετάρτη, καταδεικνύει ότι οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις αναδεικνύονται κορυφαίος κίνδυνος για τη φετινή χρονιά, ενώ ακολουθούν οι διακρατικές συγκρούσεις, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η κοινωνική πόλωση, καθώς και η παραπληροφόρηση και διασπορά ψευδών ειδήσεων.
Οι εκτιμήσεις ηγετών και ειδικών του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρου εκφράζουν στην έκθεσή τους έντονη ανησυχία. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα προβλέπουν ένα ταραχώδες ή θυελλώδες διεθνές περιβάλλον τα επόμενα δύο χρόνια, ποσοστό αυξημένο κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με πέρυσι. Ένα επιπλέον 40% θεωρεί ότι η διετία που ακολουθεί θα είναι το λιγότερο ασταθής, ενώ μόλις το 9% αναμένει σταθερότητα και το 1% ηρεμία. Όσον αφορά την προοπτική της επόμενης δεκαετίας, το 57% βλέπει ταραχώδες ή θυελλώδες διεθνές τοπίο, το 32% εκτιμά ότι η κατάσταση θα παραμείνει ασταθής, το 10% προβλέπει σταθερότητα και μόλις το 1% βλέπει ηρεμία.
«Μια νέα ανταγωνιστική τάξη διαμορφώνεται, καθώς οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν να διασφαλίσουν τις σφαίρες επιρροής τους. Αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, όπου η συνεργασία διαφέρει σημαντικά από ό,τι στο παρελθόν, αντανακλά μια ρεαλιστική πραγματικότητα: οι συνεργατικές προσεγγίσεις και το πνεύμα διαλόγου παραμένουν απαραίτητα», δήλωσε ο Μπόργκ Μπρέντε, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. «Η ετήσια συνάντησή μας στο Νταβός θα αποτελέσει μια κρίσιμη πλατφόρμα κατανόησης των κινδύνων και των ευκαιριών, καθώς και οικοδόμησης των γεφυρών που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους» συμπλήρωσε ο ίδιος.
«Η Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων λειτουργεί ως ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς η εποχή του ανταγωνισμού εντείνει τους παγκόσμιους κινδύνους -από τη γεωοικονομική αντιπαράθεση έως την ανεξέλεγκτη τεχνολογία και την αύξηση του χρέους- και μεταβάλλει τη συλλογική μας ικανότητα να τους αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους κινδύνους δεν είναι προδιαγεγραμμένος», ανέφερε η Σαάντια Ζαχίντι, διευθύντρια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. «Οι προκλήσεις που αναδεικνύει η έκθεση υπογραμμίζουν τόσο το μέγεθος των πιθανών απειλών όσο και τη συλλογική μας ευθύνη να διαμορφώσουμε το μέλλον» υπογράμμισε.
Η έκθεση αναλύει τους κινδύνους σε τρία χρονικά επίπεδα: άμεσο (2026), βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο (επόμενα δύο έτη) και μακροπρόθεσμο (επόμενα δέκα έτη). Στο άμεσο μέλλον, η ένοπλη σύγκρουση, η εργαλειοποίηση των οικονομικών μέσων και ο κοινωνικός κατακερματισμός αλληλοσυγκρούονται. Καθώς αυτοί οι κίνδυνοι εντείνονται, μακροπρόθεσμες προκλήσεις, όπως η επιτάχυνση της τεχνολογίας και η περιβαλλοντική υποβάθμιση, προκαλούν αλυσιδωτές επιπτώσεις.
Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: Εντείνονται οι γεωπολιτικοί, οικονομικοί και γεωοικονομικοί κίνδυνοι
Η γεωοικονομική αντιπαράθεση καταλαμβάνει την πρώτη θέση στους άμεσους κινδύνους, με το 18% των ερωτηθέντων να τη θεωρούν τον πιο πιθανό παράγοντα πρόκλησης παγκόσμιας κρίσης το 2026, ενώ κατατάσσεται και πρώτη σε σοβαρότητα για την επόμενη διετία, ανεβαίνοντας οκτώ θέσεις σε σχέση με πέρυσι. Οι διακρατικές ένοπλες συγκρούσεις ακολουθούν στη δεύτερη θέση για το 2026, αλλά υποχωρούν στην πέμπτη θέση στο διετές ορίζοντα.
Σε έναν κόσμο αυξανόμενων ανταγωνισμών και παρατεταμένων συγκρούσεων, η αντιπαράθεση απειλεί τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη συνολική σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς και τη δυνατότητα διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση οικονομικών κραδασμών. Στο γεωπολιτικό πεδίο, το 68% των συμμετεχόντων αναμένει μια «πολυπολική ή κατακερματισμένη διεθνή τάξη» την επόμενη δεκαετία, ποσοστό αυξημένο κατά τέσσερις μονάδες σε σχέση με πέρυσι.
Οι οικονομικοί κίνδυνοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συλλογική άνοδο στη διετή προοπτική. Ο κίνδυνος οικονομικής ύφεσης και ο πληθωρισμός ανέβηκαν αμφότεροι κατά οκτώ θέσεις, στην 11η και 21η θέση αντίστοιχα, ενώ ο κίνδυνος «σπασίματος» φούσκας περιουσιακών στοιχείων ανέβηκε επτά θέσεις, φτάνοντας τη 18η. Η αυξανόμενη ανησυχία για το χρέος και οι πιθανές φούσκες περιουσιακών στοιχείων, σε συνθήκες γεωοικονομικών εντάσεων, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια νέα περίοδο μεταβλητότητας.
Τεχνολογία, κοινωνία και περιβάλλον
Η παραπληροφόρηση και η διασπορά ψευδών ειδήσεων κατατάσσονται στη 2η θέση της διετούς προοπτικής, ενώ η κυβερνοανασφάλεια στην 6η. Οι αρνητικές συνέπειες της τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ανοδική πορεία, ανεβαίνοντας από την 30ή θέση στη διετή περίοδο στην 5η θέση στη δεκαετή προοπτική, αντανακλώντας την αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, την κοινωνία και την ασφάλεια.
Η κοινωνική πόλωση κατατάσσεται 4η το 2026 και 3η έως το 2028, ενώ η ανισότητα βρίσκεται στην 7η θέση τόσο στη διετή όσο και στη δεκαετή προοπτική. Η ανισότητα επιλέχθηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ως ο πλέον αλληλένδετος κίνδυνος, καθώς η κοινωνική κινητικότητα υποχωρεί, τροφοδοτώντας και άλλους κινδύνους. Η οικονομική ύφεση κατατάσσεται ως ο δεύτερος πιο διασυνδεδεμένος κίνδυνος. Στη βάση αυτών των διασυνδέσεων βρίσκονται οι πιέσεις στο κόστος ζωής και η παγίωση «Κ-σχηματισμένων» οικονομιών.
Καθώς οι βραχυπρόθεσμες ανησυχίες υπερισχύουν των μακροπρόθεσμων στόχων, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι υποχώρησαν στην κατάταξη της διετούς προοπτικής. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έπεσαν από τη 2η στην 4η θέση, η ρύπανση από την 6η στην 9η, ενώ οι κρίσιμες μεταβολές στα γήινα συστήματα και η απώλεια βιοποικιλότητας υποχώρησαν κατά επτά και πέντε θέσεις αντίστοιχα. Όλοι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι κατέγραψαν μείωση στη βαθμολογία σοβαρότητας, γεγονός που συνιστά απόλυτη και όχι απλώς σχετική μεταβολή. Ωστόσο, σε βάθος δεκαετίας παραμένουν οι πιο σοβαροί κίνδυνοι, με τα ακραία καιρικά φαινόμενα, την απώλεια βιοποικιλότητας και τις κρίσιμες αλλαγές στα γήινα συστήματα να καταλαμβάνουν τις τρεις πρώτες θέσεις. Τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων αναμένουν μια ταραχώδη ή θυελλώδη περιβαλλοντική προοπτική, την πιο αρνητική από κάθε άλλη κατηγορία.
