Η Γροιλανδία, ένα στρατηγικά κρίσιμο και πλούσιο σε ορυκτούς πόρους νησί στην Αρκτική, βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο διεθνών γεωπολιτικών εντάσεων. Ευρωπαϊκές χώρες, σε συντονισμό με τη Δανία, ξεκινούν την αποστολή μικρών στρατιωτικών δυνάμεων και την προετοιμασία ασκήσεων, επιχειρώντας αφενός να ενισχύσουν την ασφάλεια του νησιού και αφετέρου να καθησυχάσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιμένει ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας είναι ζωτικής σημασίας για την αμερικανική ασφάλεια.
Παρά τις διπλωματικές επαφές, οι θεμελιώδεις διαφωνίες παραμένουν, αναδεικνύοντας τη Γροιλανδία σε κόμβο σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ συμμάχων, Ρωσίας και Κίνας.
Γροιλανδία: Ευρωπαϊκή στρατιωτική κινητοποίηση
Ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν την Πέμπτη να αποστέλλουν μικρό αριθμό στρατιωτικού προσωπικού στη Γροιλανδία, καθώς η Δανία και οι σύμμαχοί της προετοιμάζονται για στρατιωτικές ασκήσεις, μεταδίδει το Reuters. Στόχος είναι να διαβεβαιωθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η ασφάλεια του νησιού διασφαλίζεται επαρκώς, τη στιγμή που εκείνος εξακολουθεί να πιέζει για την απόκτησή του.
Οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις έστειλαν νωρίτερα 13 στρατιώτες στην Γροιλανδία, με στόχο τη “διερεύνηση του πλαισίου για την ασφάλεια της περιοχής” και κατόπιν πρόσκλησης της Δανίας, ανακοίνωσε πριν από λίγο το υπουργείο ‘Αμυνας. Οι 13 Γερμανοί στρατιώτες αναχώρησαν για το Νουούκ της Γροιλανδίας (9:20 ώρα Ελλάδος) με Airbus A400M από την αεροπορική βάση του Βούνστορφ στην Κάτω Σαξονία, με ενδιάμεσες στάσεις στο Βερολίνο και στο Καρούπ της Δανίας.
Σύμφωνα με το υπουργείο ‘Αμυνας, αποστολή τους είναι “να διερευνήσουν το πλαίσιο των συνθηκών για πιθανή στρατιωτική συνεισφορά στην υποστήριξη της Δανίας για την εγγύηση της ασφάλειας στην περιοχή”. Όπως επισημαίνεται μάλιστα σε ρεπορτάζ του πρώτου καναλιού της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, η Bundeswehr θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο στη θαλάσσια επιτήρηση.
Τόσο ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους έχουν πάντως απορρίψει τις αμερικανικές αξιώσεις σχετικά με την Γροιλανδία, τονίζοντας ότι η Γερμανία θέλει να διασφαλίσει την περιοχή της Αρκτικής από τη ρωσική απειλή, στο πλαίσιο όμως του ΝΑΤΟ, από κοινού με τις ΗΠΑ.
«Θεμελιώδης διαφωνία» για τη Γροιλανδία
Συνάντηση αξιωματούχων από τις ΗΠΑ, τη Δανία και τη Γροιλανδία, που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, απέφυγε το είδος της δημόσιας ταπείνωσης που είχε υποστεί πέρυσι ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ωστόσο δεν παρήγαγε κάποια άμεση λύση στη διαμάχη.
«Η αμερικανική φιλοδοξία να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας παραμένει άθικτη», δήλωσε την Πέμπτη σε γραπτό σχόλιό της προς το Reuters η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, κάνοντας λόγο για μια «θεμελιώδη διαφωνία».
«Αυτό είναι φυσικά σοβαρό και γι’ αυτό συνεχίζουμε τις προσπάθειές μας να αποτρέψουμε αυτό το σενάριο από το να γίνει πραγματικότητα», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας την αποφασιστικότητα της Κοπεγχάγης να διατηρήσει το ισχύον καθεστώς του νησιού.
Ο Τραμπ επικαλείται ρωσικά και κινεζικά συμφέροντα
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το στρατηγικά τοποθετημένο και πλούσιο σε ορυκτούς πόρους νησί είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ και ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να το κατέχει για να αποτρέψει την εγκατάσταση ή επιρροή της Ρωσίας ή της Κίνας. Έχει επίσης τονίσει ότι «όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι» για τη διασφάλιση του εδάφους, το οποίο αποτελεί αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας.
Κατά τον ίδιο, η Δανία δεν είναι σε θέση να αναχαιτίσει τη ρωσική και κινεζική επιρροή στην Αρκτική. Η Ρωσία, από την πλευρά της, απέρριψε τους ισχυρισμούς του ΝΑΤΟ περί απειλής από τη Μόσχα και το Πεκίνο για τη Γροιλανδία, χαρακτηρίζοντάς τους μύθο που αποσκοπεί στην καλλιέργεια υστερίας, και προειδοποίησε για τους κινδύνους κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης στην περιοχή.
Παράλληλα, εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αγνόησης των ρωσικών συμφερόντων στην Αρκτική δεν θα μείνει αναπάντητη. Ωστόσο, μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να δείχνουν έντονη παρουσία κινεζικών ή ρωσικών πλοίων κοντά στις ακτές της Γροιλανδίας.
Η θέση της Γροιλανδίας και η ευρωπαϊκή στήριξη
Η Γροιλανδία και η Δανία επιμένουν ότι το νησί δεν πωλείται, ότι οι απειλές χρήσης βίας είναι απερίσκεπτες και ότι τα ζητήματα ασφάλειας πρέπει να επιλύονται μεταξύ συμμάχων. Σημαντικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ταχθεί στο πλευρό της Δανίας, προειδοποιώντας ότι μια αμερικανική στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας θα μπορούσε στην πράξη να σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ.
Ενόψει της συνάντησης της Τετάρτης στις ΗΠΑ, η Γροιλανδία και η Δανία ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν την ενίσχυση της στρατιωτικής τους παρουσίας εντός και γύρω από το νησί, σε συνεργασία με συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Γροιλανδία: Περιορισμένη αρχική ανάπτυξη, σαφή μηνύματα
Η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Νορβηγία και η Ολλανδία δήλωσαν ότι αποστέλλουν στρατιωτικό προσωπικό για την προετοιμασία μεγαλύτερων ασκήσεων αργότερα μέσα στο έτος. Το υπουργείο Άμυνας της Δανίας ανέφερε ότι «οι ένοπλες δυνάμεις της Δανίας, μαζί με μια σειρά αρκτικών και ευρωπαϊκών συμμάχων, θα εξετάσουν τις επόμενες εβδομάδες πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη μια αυξημένη παρουσία και δραστηριότητα ασκήσεων στην Αρκτική».
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν δήλωσε ότι περίπου 200 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν ήδη στη Γροιλανδία, η οποία έχει πληθυσμό περίπου 57.000 κατοίκων. Η κλίμακα της ευρωπαϊκής ενίσχυσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ωστόσο οι αρχικές αναπτύξεις φαίνονται περιορισμένες: η Γερμανία αποστέλλει 13μελή ομάδα αναγνώρισης, η Σουηδία τρεις αξιωματικούς, η Νορβηγία δύο, ενώ η Γαλλία περίπου 15 ειδικούς ορεινού πολέμου.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι «μια πρώτη ομάδα Γάλλων στρατιωτικών βρίσκεται ήδη επί τόπου και θα ενισχυθεί τις επόμενες ημέρες με χερσαία, εναέρια και ναυτικά μέσα», προσθέτοντας ότι η Γαλλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν να είναι «αμετακίνητες στην υπεράσπιση της εδαφικής κυριαρχίας».
Ο Μακρόν ζήτησε πρόσθετες στρατιωτικές δαπάνες για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων παγκόσμιων απειλών, μολονότι η αβεβαιότητα παραμένει σχετικά με τον προϋπολογισμό της Γαλλίας. Ζητεί πρόσθετους πόρους 36 δισ. ευρώ για να χρηματοδοτήσει μια «αλλαγή κλίμακας» στον γαλλικό στρατό έως το 2030, όπως δήλωσε σε ετήσια ομιλία του προς τις ένοπλες δυνάμεις.
Μιλώντας από μια αεροπορική βάση στην Ιστρ, στη Νότια Γαλλία, είπε ότι για φέτος έχουν προβλεφθεί 3,5 δισ. ευρώ. «Για να παραμείνει κανείς ελεύθερος, πρέπει να τον φοβούνται — για να τον φοβούνται, πρέπει να είναι ισχυρός», είπε ο Μακρόν. «Και για να είναι ισχυρός σε αυτόν τον βάναυσο κόσμο, πρέπει να κινείται πιο γρήγορα και πιο δυναμικά».
Πολιτικά μηνύματα και επόμενα βήματα
Η ευρωπαϊκή στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία στέλνει δύο μηνύματα προς την αμερικανική διοίκηση, σύμφωνα με τον Μαρκ Γιάκομπσεν, αναπληρωτή καθηγητή στη Βασιλική Σχολή Άμυνας της Δανίας. «Το πρώτο είναι αποτρεπτικό: να δείξει ότι “αν αποφασίσετε να κάνετε κάτι στρατιωτικά, είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τη Γροιλανδία”», ανέφερε στο Reuters. «Το δεύτερο είναι ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την κριτική σας, αυξάνουμε την παρουσία μας, φροντίζουμε την κυριαρχία μας και βελτιώνουμε την επιτήρηση της Γροιλανδίας».
Μετά τη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο Ράσμουσεν και η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελντ, ανακοίνωσαν τη δημιουργία ομάδας εργασίας ΗΠΑ–Δανίας για τη συζήτηση των ανησυχιών σχετικά με το νησί.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, επανέλαβε μέσω Facebook ότι το νησί δεν επιθυμεί να κυβερνηθεί ή να ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι θα παραμείνει μέρος της Δανίας και της συμμαχίας του ΝΑΤΟ.
«Τώρα δεν είναι η ώρα για εσωτερικές συζητήσεις. Είναι η ώρα για ενότητα, ψυχραιμία και υπευθυνότητα», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και στέκεται στο πλευρό των πολιτών για την προστασία της Γροιλανδίας.
Ρωσία: Η Δύση να σταματήσει να πιστεύει ότι Μόσχα και Πεκίνο απειλούν τη Γροιλανδία
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα σχολιάσε τις ενέργειες της Δύσης στη Γροιλανδία. Δήλωσε ότι είναι απαράδεκτο η Δύση να συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι η Ρωσία και η Κίνα απειλούν την Γροιλανδία και ότι η κρίση σχετικά με το έδαφος της έδειξε την ασυνέπεια της Δύσης ως προς την εφαρμογή της λεγόμενης τάξης που «βασίζεται σε κανόνες».
«Αρχικά σκέφτηκαν ότι υπήρξαν εκεί κάποιοι επιτιθέμενοι και μετά ότι είναι έτοιμοι να προστατεύσουν κάποιον από αυτούς τους επιτιθέμενους », δήλωσε. Η τρέχουσα κατάσταση, είπε, «καταδεικνύει με ιδιαίτερη οξύτητα την ασυνέπεια της λεγόμενης «παγκόσμιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες» που οικοδομεί η Δύση».
Δήλωσε επίσης ότι η Μόσχα θεωρεί απαράδεκτο οι δυτικές δυνάμεις να αναπτύσσουν δυνάμεις στο πλαίσιο μιας πιθανής μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία και οποιοιδήποτε τέτοιοι στρατιώτες θα θεωρηθούν από τη Μόσχα νόμιμοι στόχοι.
«Γνωρίζοντας καλά την απαράδεκτη φύση ενός τέτοιου σεναρίου για τη Ρωσία, οι Βρετανοί το χρησιμοποιούν ως ένα ακόμη εργαλείο για να υπονομεύσουν την ειρηνευτική διαδικασία», είπε η Ζαχάροβα σε δημοσιογράφους. «Οποιαδήποτε ξένα στρατεύματα στην Ουκρανία θα θεωρούνται νόμιμοι στόχοι για τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις. Η βρετανική παρουσία δεν θα αποτελέσει εξαίρεση».
Η Ζαχάροβα δήλωσε επίσης ότι η χρήση της γλώσσας του εκβιασμού και των απειλών κατά της Κούβας είναι απαράδεκτη, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είπε στην Αβάνα να κάνει μια συμφωνία πριν να είναι πολύ αργά.
«Είμαστε πεπεισμένοι ότι η γλώσσα του εκβιασμού και των απειλών είναι απλώς απαράδεκτη, ειδικά σε σχέση με το νησί της ελευθερίας, τον λαό και την κυβέρνησή του, που βιώνουν εδώ και δεκαετίες την πλήρη φρίκη των παράνομων και αθέμιτων κυρώσεων».
