Η Κομισιόν ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές βιομηχανικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών, επιχειρώντας να ανακόψει τη σταδιακή αποδυνάμωση της παραγωγικής της βάσης. Μέσω ενός νέου νομοθετικού πλαισίου με την ονομασία Industrial Accelerator Act, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φιλοδοξεί να ενισχύσει την εγχώρια βιομηχανία, θέτοντας αυστηρότερους όρους τόσο για τις επενδύσεις ξένων εταιρειών όσο και για τις δημόσιες προμήθειες των κρατών-μελών.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο έντονης πίεσης για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, η οποία δοκιμάζεται από υψηλό ενεργειακό κόστος, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη ραγδαία άνοδο της Κίνας σε κρίσιμους τομείς καθαρών τεχνολογιών.
Η Κομισιόν αλλάζει δόγμα στη βιομηχανική πολιτική
Σύμφωνα με προσχέδιο του Industrial Accelerator Act που έχει δει το Bloomberg News, η Ευρωπαϊκή Ένωση προτίθεται να εισαγάγει ένα σύνολο νέων προϋποθέσεων, με στόχο να διασφαλίσει ότι οι τοπικές επιχειρήσεις θα έχουν προτεραιότητα όταν λαμβάνονται επενδυτικές αποφάσεις εντός της Ένωσης. Η στροφή αυτή σηματοδοτεί ουσιαστικά μια απομάκρυνση από τη φιλοσοφία του ελεύθερου εμπορίου που καθόρισε την ευρωπαϊκή πολιτική επί δεκαετίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της Ένωσης, αναμένεται να παρουσιάσει εντός του μήνα νέους κανόνες που θα επιβάλλουν αυστηρούς όρους σε σημαντικές ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ, ιδίως σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς.
Ευρωπαϊκή Ένωση και έλεγχος ξένων επενδύσεων άνω των 100 εκατ. ευρώ
Βάσει της πρότασης, οι επενδύσεις αυτές θα υπόκεινται σε απαιτήσεις που αφορούν τη μεταφορά τεχνολογίας, την πρόσληψη τοπικού εργατικού δυναμικού και τη σύναψη κοινοπραξιών με ευρωπαϊκές εταιρείες. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η είσοδος ξένων κεφαλαίων θα ενισχύει ουσιαστικά την ευρωπαϊκή βιομηχανική ικανότητα και δεν θα οδηγεί απλώς σε εξαγορά τεχνογνωσίας ή μεταφορά παραγωγής εκτός Ευρώπης.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η βιομηχανική παραγωγή στην Ευρώπη επιβραδύνεται αισθητά. Οι πλέον ενεργοβόροι κλάδοι εξακολουθούν να πλήττονται από τις υψηλές τιμές ενέργειας που ακολούθησαν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους.
Η βιομηχανική πίεση και ο ανταγωνισμός από την Κίνα
Παράλληλα, η Κίνα ενισχύει σταθερά την κυριαρχία της σε νέους τομείς καθαρών τεχνολογιών, αφήνοντας πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πίσω στην παγκόσμια κούρσα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο προσχέδιο του νόμου, «ο συνδυασμός υψηλών τιμών ενέργειας, της ανάγκης για επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στην απανθρακοποίηση και του αθέμιτου παγκόσμιου ανταγωνισμού τοποθετεί τις ενεργοβόρες βιομηχανίες σε σαφές μειονέκτημα».
Το ίδιο κείμενο υπογραμμίζει ότι η οικονομική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προϋποθέτει την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων και τη διαφύλαξη της ενιαίας αγοράς και της βιομηχανικής δυναμικότητας.
Ωστόσο, το σχέδιο έχει προκαλέσει εσωτερικές αντιδράσεις στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες για τον κίνδυνο υπερβολικού προστατευτισμού, ενώ ανώτεροι διπλωμάτες από χώρες με παρόμοια οικονομική φιλοσοφία προειδοποιούν να μην «ξεφύγει» η προσπάθεια αναβίωσης της βιομηχανίας.
Χαρακτηριστική είναι η δήλωση αξιωματούχου της ΕΕ ότι συνάντησε λιγότερες αντιστάσεις σε παρόμοιες ιδέες στην Κίνα απ’ ό,τι σε ορισμένους κύκλους της ίδιας της Κομισιόν. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.
Πέραν των επενδύσεων, το σχέδιο νόμου εισάγει αυστηρούς κανόνες και στις δημόσιες προμήθειες των κρατών-μελών. Η χαμηλότερη τιμή δεν θα αποτελεί πλέον το μοναδικό κριτήριο, καθώς θα απαιτείται τα προϊόντα –όπως, για παράδειγμα, στόλοι νέων λεωφορείων– να περιέχουν ελάχιστο ποσοστό ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Προβλέπονται, πάντως, εξαιρέσεις για χώρες που έχουν συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ένωση.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη δημιουργία «κέντρων αποθεματοποίησης» για κρίσιμες πρώτες ύλες, ώστε να περιοριστεί η έκθεση σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς προσφοράς. Το πλαίσιο θα περιλαμβάνει επίσης ταχύτερες διαδικασίες έγκρισης νέων έργων και τη θέσπιση ειδικής «πράσινης ετικέτας» για τον ευρωπαϊκό χάλυβα, ενισχύοντας τη μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική βιομηχανία.
