Η απόφαση του Καναδά να προχωρήσει σε εμπορική συμφωνία με την Κίνα σηματοδοτεί μια βαθιά γεωπολιτική και οικονομική στροφή, η οποία διευρύνει το χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια περίοδο έντονων εμπορικών εντάσεων.
Ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, μιλώντας από το Πεκίνο, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα αναπροσανατολισμού, χαρακτηρίζοντας πλέον την Κίνα πιο προβλέψιμο εμπορικό εταίρο από τις ΗΠΑ, καθώς, όπως είπε, διαμορφώνεται μια νέα παγκόσμια τάξη (Α Νew World Order), τονίζοντας μάλιστα μία-μία αυτές τις λέξεις και με παύση ανάμεσά τους.
Η δήλωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη το παρελθόν του Κάρνεϊ, ο οποίος ως πρώην κεντρικός τραπεζίτης δεν φημίζεται για υπερβολές ή ιδεολογικές εξάρσεις.
Ανοίγει για την Κίνα η μεγάλη αγορά του Καναδά
Η συμφωνία με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ ανοίγει τον δρόμο για την είσοδο κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων στον Καναδά, αλλά και για επενδύσεις κινεζικών αυτοκινητοβιομηχανιών μέσω κοινοπραξιών, κάτι που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν αδιανόητο, ιδίως πριν από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Για δεκαετίες, ο Καναδάς ευθυγραμμιζόταν στενά με τις ΗΠΑ στην πολιτική του απέναντι στην Κίνα, ακόμη και σε περιόδους έντονης διπλωματικής κρίσης. Ωστόσο, αυτή η σταθερή γραμμή άρχισε να ραγίζει.
Πριν από λιγότερο από δύο χρόνια, η Οτάβα είχε ακολουθήσει την Ουάσινγκτον επιβάλλοντας δασμούς 100% στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, προκαλώντας αντίμετρα από το Πεκίνο.
Η αλλαγή ήρθε όταν η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε βαρείς δασμούς σε καναδικά προϊόντα και καθολικούς φόρους σε αυτοκίνητα, χάλυβα και αλουμίνιο, πλήττοντας ιδιαίτερα τον Καναδά, του οποίου οι εφοδιαστικές αλυσίδες είναι άρρηκτα δεμένες με τις ΗΠΑ.
Ο Καναδάς ήταν ως τώρα εξαρτημένος από τις ΗΠΑ
Η καναδική οικονομία είναι περισσότερο εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες από οποιαδήποτε άλλη χώρα της G7, με περίπου το 70% των εξαγωγών να κατευθύνεται εκεί.
Ο Κάρνεϊ έχει δηλώσει ότι ο στόχος της κυβέρνησής του είναι ο διπλασιασμός των εξαγωγών εκτός ΗΠΑ μέσα σε δέκα χρόνια, ένας στόχος που, σύμφωνα με αναλυτές, είναι σχεδόν αδύνατος χωρίς ουσιαστική συμφωνία με την Κίνα.
Η νέα συμφωνία προβλέπει ετήσια ποσόστωση περίπου 49.000 κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων που θα μπορούν να εισάγονται στον Καναδά με χαμηλούς δασμούς.
Ακόμη πιο αμφιλεγόμενο είναι το άνοιγμα της καναδικής αγοράς σε επενδύσεις κοινοπραξιών με κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες, σε έναν κλάδο που αλλάζει ραγδαία, καθώς κινεζικές εταιρείες έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες που επί δεκαετίες κυριαρχούσαν οι ΗΠΑ και η Γερμανία.
Αντιδράσεις από ΗΠΑ
Η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον, με αξιωματούχους και βουλευτές να τη χαρακτηρίζουν προβληματική. Ο ίδιος ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίστηκε αρχικά ήπιος, δηλώνοντας ότι ο Καναδάς κάνει αυτό που πρέπει για το συμφέρον του. Παρ’ όλα αυτά, η απρόβλεπτη στάση του Αμερικανού προέδρου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εντάσεων, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν.
Στην ουσία, η συμφωνία δεν ανατρέπει μονομιάς την παγκόσμια τάξη. Πρόκειται κυρίως για μη δεσμευτικά μνημόνια και προθέσεις που επαναφέρουν τη σχέση Καναδά-Κίνας σε ένα πιο λειτουργικό επίπεδο, μετά το βαθύ ρήγμα που είχε προκληθεί τα προηγούμενα χρόνια. Πολλοί αναλυτές τη χαρακτηρίζουν μια προσεκτική, τραπεζική κίνηση, ένα είδος ασφαλιστικής δικλείδας που κρατά ανοιχτές τις επιλογές της χώρας.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή προκαλεί και ανησυχίες. Καναδοί αγρότες συνεχίζουν να πλήττονται από κινεζικούς δασμούς, ενώ επικριτές φοβούνται ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί την οικονομική του ισχύ για να επιβάλει τους όρους του.
Ο προβλέψιμος κόσμος άλλαξε ή μάλλον… τελείωσε
Άλλοι βλέπουν στον Κάρνεϊ έναν ηγέτη που αναγνωρίζει ρεαλιστικά ότι ο κόσμος της ελεύθερης και προβλέψιμης παγκόσμιας αγοράς έχει αλλάξει ριζικά και απαιτείται διαφορετική στρατηγική.
Η επίσκεψη του Κάρνεϊ στην Κίνα αντανακλά το οικονομικό βάρος της εντολής που έλαβε από τους Καναδούς ψηφοφόρους. Ο προστατευτισμός των ΗΠΑ και η έντονη έως προσβλητική ρητορική του Τραμπ, ακόμη και για «προσάρτηση του Καναδά στις ΗΠΑ», ενίσχυσαν την ανάγκη για διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη κυβέρνηση, που έδινε έμφαση σε μια εξωτερική πολιτική βασισμένη σε αξίες, η σημερινή ηγεσία φαίνεται να θέτει ξεκάθαρα την ανάπτυξη και το εμπόριο στην κορυφή της ατζέντας.
Το εμπόριο προηγείται της ιδεολογίας
Για τους υποστηρικτές αυτής της στροφής, το μήνυμα είναι σαφές: το εμπόριο προηγείται πλέον της ιδεολογίας.
Για τους επικριτές, όμως, η προσέγγιση με την Κίνα ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία αυτή αποτελεί μια πραγματικότητα και σηματοδοτεί μια νέα φάση στις σχέσεις Καναδά, Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών, με συνέπειες που μένει να φανούν τα επόμενα χρόνια.
