Το ιστορικό εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας, ύψους 1,2 τρισ. δολαρίων, δεν κατέληξε αυτή τη φορά στα θησαυροφυλάκια της κεντρικής τράπεζας, αλλά διαχέεται σιωπηλά στις διεθνείς αγορές μέσω ιδιωτικών επενδύσεων, εξαγορών και χρηματοδότησης επιχειρηματικής επέκτασης στο εξωτερικό.
Πρόκειται για μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, διοχετεύει αθόρυβα τον πλούτο που παράγει, με συνέπειες που ξεπερνούν τα σύνορά της.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Bloomberg, περίπου τα δύο τρίτα των ξένων περιουσιακών στοιχείων, που δημιουργήθηκαν από το παγκόσμιο εμπόριο, κατέληξαν σε εταιρείες, ιδιώτες και κρατικούς δανειστές, αντί να συγκεντρωθούν στην κεντρική τράπεζα.
Οι επενδυτές του λεγόμενου «μη επίσημου» τομέα της Κίνας αύξησαν τις τοποθετήσεις τους στο εξωτερικό κατά περισσότερα από 1 τρισ. δολάρια στους πρώτους εννέα μήνες του προηγούμενου έτους, υπερδιπλασιάζοντας τον μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης της τελευταίας δεκαετίας.
Tεράστια άνοδος κινεζικών επενδύσεων
Μόνο μέσα στο 2025, οι κινεζικές ιδιωτικές αγορές ξένων τίτλων, όπως αμερικανικές μετοχές, ευρωπαϊκά ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια, αυξήθηκαν κατά 535 δισ. δολάρια. Το ποσό αυτό ξεπερνά κάθε ετήσια επίδοση των τελευταίων είκοσι ετών και ήταν σαφώς μεγαλύτερο από τις άμεσες επενδύσεις για εργοστάσια, αποθήκες ή προσλήψεις στο εξωτερικό.
Η μετατόπιση αυτή σηματοδοτεί το τέλος ενός αυστηρά κεντρικοποιημένου μοντέλου διαχείρισης του συναλλαγματικού πλούτου της Κίνας. Ταυτόχρονα, ενισχύει την εξάρτηση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος από τη ρευστότητα που προέρχεται από την κινεζική οικονομία, σε μια περίοδο που οι εμπορικές ανισορροπίες ήδη προκαλούν ανησυχία.
Οι κίνδυνοι, ωστόσο, είναι διπλοί. Η αυξανόμενη κατοχή ξένων περιουσιακών στοιχείων από τον ιδιωτικό τομέα καθιστά τις διεθνείς αγορές πιο ευάλωτες σε μια απότομη αντιστροφή κεφαλαίων, ειδικά αν το γουάν ενισχυθεί ταχέως.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η μαζική επαναπατρισμός κεφαλαίων θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στα νομίσματα, απότομη απόσυρση ρευστότητας και αύξηση του κόστους δανεισμού παγκοσμίως.
Οι μεγαλύτερες εισροές κεφαλαίων στην ιστορία της Κίνας
Ήδη καταγράφονται ενδείξεις αυτής της δυναμικής. Τον Δεκέμβριο, η Κίνα σημείωσε τις μεγαλύτερες εισροές κεφαλαίων στην ιστορία της, καθώς οι επιχειρήσεις μετέτρεψαν μαζικά ξένο συνάλλαγμα σε γουάν.
Παράλληλα, τα ξένα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει ο μη επίσημος τομέας ξεπέρασαν για πρώτη φορά το σύνολο του εξωτερικού χρέους της χώρας, μετατρέποντας ουσιαστικά την Κίνα σε καθαρό πιστωτή μέσω του ιδιωτικού της τομέα.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί καρπό μιας στρατηγικής που ωρίμαζε επί δύο δεκαετίες και επιταχύνθηκε μετά το πάγωμα ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων από τις χώρες της G7.
Το Πεκίνο επέλεξε σταδιακά να «αποθηκεύει το συνάλλαγμα στον λαό», επιτρέποντας σε εξαγωγείς και τράπεζες να διατηρούν ή να επενδύουν τα έσοδά τους στο εξωτερικό, παρακάμπτοντας τον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας.
Η Κίνα ξεπέρασε την Ιαπωνία σε ξένα περιουσιακά
Στο τέλος του τρίτου τριμήνου, οι Κινέζοι ιδιώτες επενδυτές κατείχαν ξένα περιουσιακά στοιχεία αξίας 7,8 τρισ. δολαρίων, ποσό που αυξανόταν σχεδόν πέντε φορές ταχύτερα από τα επίσημα αποθέματα. Συνολικά, τα κινεζικά ξένα περιουσιακά στοιχεία ξεπερνούν πλέον εκείνα της Ιαπωνίας, της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ασίας.
Για τις διεθνείς αγορές, η νέα αυτή πραγματικότητα σημαίνει μεγαλύτερη παρουσία κινεζικών κεφαλαίων σε μετοχές, ομόλογα και αγορές βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης, κυρίως σε δολάρια. Όμως, σε αντίθεση με τα επίσημα αποθέματα, τα ιδιωτικά κεφάλαια κινούνται πιο γρήγορα και καθοδηγούνται από το κλίμα της αγοράς.
Αν η ισοτιμία του γουάν ή τα εγχώρια επιτόκια αλλάξουν απότομα, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα κύμα επιστροφής κεφαλαίων στην Κίνα, προκαλώντας σοβαρούς κραδασμούς.
Όσο το εμπορικό πλεόνασμα της χώρας παραμένει υψηλό, τόσο αυξάνεται και αυτός ο κίνδυνος, μετατρέποντας τον κινεζικό πλούτο σε έναν από τους πιο καθοριστικούς, αλλά και απρόβλεπτους, παράγοντες του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
