Η πρόταση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης» φιλοδοξεί να αλλάξει τους κανόνες της παγκόσμιας διακυβέρνησης, όμως ήδη προκαλεί σοβαρές αντιδράσεις και βαθιά αμηχανία στους παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε το βράδυ της Δευτέρας πως προσκάλεσε τον ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν να γίνει μέλος του «Συμβουλίου Ειρήνης» του, πρωτοβουλίας με σκοπό την επίλυση διεθνών συγκρούσεων. «Έχει προσκληθεί», είπε ο κ. Τραμπ σε δημοσιογράφους.
Ενώ ο Τραμπ επιδιώκει να σφραγίσει τη συμφωνία στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, παρουσιάζοντάς την ως εργαλείο επίλυσης συγκρούσεων με αφετηρία τη μεταπολεμική Γάζα, αρκετές ευρωπαϊκές δημοκρατίες αποστασιοποιούνται, με τη Γαλλία να απορρίπτει ανοιχτά την πρόσκληση.
Η συγκέντρωση εξουσιών στον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο, το υψηλό οικονομικό τίμημα συμμετοχής και η παρουσία αυταρχικών ηγετών στο εγχείρημα εντείνουν τους φόβους ότι το σχέδιο Τραμπ υπερβαίνει κατά πολύ την ειρηνευτική ρητορική.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ και οι πρώτες αντιδράσεις
Το προτεινόμενο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ «Συμβούλιο Ειρήνης» ξεκίνησε με ιδιαίτερα δύσκολους οιωνούς: αμφισβητείται από την Ευρώπη, επικρίνεται από το Ισραήλ και αντιμετωπίζεται με ενθουσιασμό από φίλους του Κρεμλίνου. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απέρριψε άμεσα την πρόσκληση, η οποία είχε απευθυνθεί και σε ηγέτες αυταρχικών καθεστώτων, όπως ο πρόεδρος της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο.
Πολλές φιλελεύθερες δημοκρατίες εμφανίστηκαν αμήχανες, αβέβαιες για το πώς θα έπρεπε να αντιδράσουν, επιδιώκοντας ταυτόχρονα να μην προσβάλουν τον Τραμπ – μια ανησυχία που, όπως αποδείχθηκε, δεν ήταν αβάσιμη.
Ο Τραμπ, ο Μακρόν και η απειλή για τη σαμπάνια
Ενοχλημένος από την άρνηση του Γάλλου προέδρου, ο Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμούς 200% στη γαλλική σαμπάνια. «Κανείς δεν τον θέλει, γιατί πολύ σύντομα θα είναι εκτός αξιώματος», δήλωσε τη Δευτέρα σε δημοσιογράφους. «Θα βάλω δασμό 200% στα κρασιά και τις σαμπάνιες του και τότε θα συμμετάσχει».
Σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το ζήτημα, ο Τραμπ επιθυμεί την υπογραφή του πλήρους καταστατικού και των αρμοδιοτήτων του συμβουλίου στο Νταβός την Πέμπτη. Ωστόσο, λεπτομέρειες των όρων έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε αρκετούς από τους προσκεκλημένους.
Ο χρόνος για αποφάσεις είναι περιορισμένος. Η Βρετανία, η Σουηδία, η Ολλανδία, η Γερμανία και ο Καναδάς αναμένεται να ακολουθήσουν τη Γαλλία και να μην συμμετάσχουν στην τελετή, σύμφωνα με πηγές. Ο Τραμπ απαιτεί από τα κράτη να καταβάλουν 1 δισ. δολάρια για μόνιμη συμμετοχή στο συμβούλιο, όρος που επιβεβαιώθηκε από τον Λευκό Οίκο και αιφνιδίασε πολλούς ηγέτες.
Το καταστατικό του συμβουλίου, το οποίο έχει δει το Bloomberg, φαίνεται να αποδίδει την τελική εξουσία λήψης αποφάσεων στον ίδιο τον Τραμπ, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα, μεταξύ άλλων για το πού θα κατευθύνονται οι πληρωμές των κρατών-μελών.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στον Τραμπ
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι προσπαθούν να τροποποιήσουν τους όρους και να συντονίσουν κοινή απάντηση, ενώ επιδιώκουν να πείσουν και αραβικές χώρες να πιέσουν τον Τραμπ για αλλαγές. Η στάση αυτή συνοψίζει σε μεγάλο βαθμό τη στρατηγική της Ευρώπης στη δεύτερη θητεία Τραμπ: κερδίζει χρόνο, δείχνει διάθεση εμπλοκής και προσπαθεί να τον αποτρέψει από ακραίες επιλογές.
Οι συζητήσεις διεξάγονται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, εν μέσω διαπραγματεύσεων για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και με τον Τραμπ να απειλεί ακόμη και με την κατάληψη της Γροιλανδίας.
Διεθνείς αντιδράσεις και ο φόβος ενός «αντί-ΟΗΕ»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ήταν ο πρώτος που αντέδρασε δημόσια, δηλώνοντας ότι, παρότι στηρίζει την ιδέα του συμβουλίου, η σύνθεση επιτροπής για τη Γάζα «δεν συντονίστηκε με το Ισραήλ και αντιβαίνει στην πολιτική του». Άλλοι ηγέτες, όπως ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής «επί της αρχής», ξεκαθαρίζοντας όμως ότι οι όροι πρέπει να επαναδιαπραγματευθούν.
Ιδιωτικά, ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι ιδιαίτερα επικριτικοί, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο ως προσπάθεια του Τραμπ να δημιουργήσει έναν ανταγωνιστικό ή ακόμη και υποκατάστατο οργανισμό του ΟΗΕ. Υποστηρίζουν ότι το συμβούλιο δεν αφορά μόνο τη Γάζα, αλλά φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο διαχείρισης διεθνών κρίσεων και ελέγχου των παγκόσμιων εξελίξεων.
Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ουγγαρία και το Μαρόκο έχουν αποδεχθεί την πρόσκληση, ενώ η Ρωσία επιβεβαίωσε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν προσκλήθηκε να συμμετάσχει. Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος χαρακτήρισε την κίνηση «φάρσα», προειδοποιώντας ότι αποτυπώνει το κεντρικό δίλημμα της Ευρώπης: να ακολουθήσει τον Τραμπ ή να ρισκάρει περαιτέρω διάρρηξη της διατλαντικής συμμαχίας.
Ο Τραμπ στο Νταβός θα έχει διάφορες συναντήσεις για τη Γροιλανδία
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα συναντηθεί με αρκετά κόμματα σχετικά με τη φιλοδοξία του να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας κατά τη διάρκεια του επερχόμενου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Ο Τραμπ δήλωσε σε μια ανάρτηση στο Truth Social νωρίς το πρωί της Τρίτης ότι είχε μια «πολύ καλή τηλεφωνική συνομιλία» με τον Μαρκ Ρούτε, τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, σχετικά με το δανικό έδαφος.
«Συμφώνησα σε μια συνάντηση των διαφόρων κομμάτων στο Νταβός της Ελβετίας», είπε ο Τραμπ, χωρίς να διευκρινίσει ποιος. «Όπως εξέφρασα σε όλους, πολύ ξεκάθαρα, η Γροιλανδία είναι επιτακτική ανάγκη για την Εθνική και Παγκόσμια Ασφάλεια».
Τα σχόλια έγιναν λίγο αφότου επανέλαβε την επιθυμία του να αναλάβει τη Γροιλανδία, η οποία έχει τρομάξει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και έχει προκαλέσει έντονη αντίθεση από τους ηγέτες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
«Πρέπει να το αποκτήσουμε», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους αργά το βράδυ της Δευτέρας, αναφερόμενος στη Γροιλανδία. Ερωτηθείς για την αντίθεση των Ευρωπαίων ηγετών στα σχέδιά του, είπε: «Δεν νομίζω ότι θα πιέσουν πολύ».
