Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει της πολυαναμενόμενης ομιλίας του Ντόναλντ Τραμπ στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ του Νταβός. Για διπλωμάτες και αξιωματούχους, η φράση «ό,τι συμβεί στο Νταβός» έχει εξελιχθεί σε μόνιμη απάντηση σχεδόν σε κάθε ερώτημα, αποτυπώνοντας το βάρος που αποκτά φέτος η ελβετική σύνοδος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ και η συνοδεία του αναχώρησαν -για δεύτερη φορά- για το Νταβός σήμερα, αφού πρώτο αεροσκάφος χρειάστηκε να κάνει αναστροφή λόγω τεχνικών προβλημάτων, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναχώρησε από την αμερικανική αεροπορική βάση Άντριους, κοντά στην Ουάσιγκτον, με δεύτερο αεροσκάφος, καθώς το πρώτο υποχρεώθηκε να επιτρέψει έπειτα από περίπου 90 λεπτά πτήσης εξαιτίας «ήσσονος ηλεκτρικού προβλήματος», σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο.
Η δεύτερη απογείωση έγινε λίγο μετά τα μεσάνυχτα (σ.σ. 07:00 ώρα Ελλάδας), με άλλα λόγια η καθυστέρηση του ταξιδιού στην Ελβετία σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα είναι περίπου δυο ώρες.
Η στιγμή Τραμπ στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ
Η πρώτη εμφάνιση του Αμερικανού προέδρου στο φόρουμ από το 2020 αναμένεται να καθορίσει τόσο τον τόνο όσο και τη στάση της ΕΕ απέναντι στις νέες απειλές για δασμούς, αλλά και στο ακανθώδες ζήτημα της Γροιλανδίας, το οποίο έχει επισκιάσει σχεδόν κάθε άλλη διεθνή ατζέντα.
Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ έχει προγραμματιστεί για τις 2:30 το μεσημέρι (τοπική ώρα, 15:30 ώρα Ελλάδας) και αναμένεται να διαρκέσει περίπου 45 λεπτά, εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις λόγω πτήσεων, μεταδίδει το Politico. Πρόκειται για την πρώτη του παρουσία στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ εδώ και πέντε χρόνια και, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, το περιεχόμενό της θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αντίδραση.
Οι προσδοκίες είναι χαμηλές ως προς τον μετριοπαθή τόνο. Διπλωμάτες προετοιμάζονται για το γνώριμο μείγμα αυτοπεποίθησης, υπερβολικών χαρακτηρισμών και ευθύ κριτικής, με τον Τραμπ να επαναλαμβάνει ότι μόνο ο ίδιος μπορεί να «διορθώσει» τα μεγάλα διεθνή προβλήματα.
«Ο πρόεδρος Τραμπ θα παρουσιάσει πρωτοβουλίες για τη μείωση του κόστους στέγασης, θα προβάλει την οικονομική του ατζέντα χάρη στην οποία οι ΗΠΑ ηγούνται παγκοσμίως στην οικονομική ανάπτυξη και θα υπογραμμίσει ότι οι ΗΠΑ και η ΕΕ πρέπει να αφήσουν πίσω την οικονομική στασιμότητα και τις πολιτικές που την προκάλεσαν», ανέφερε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Στη διάρκεια της παραμονής του στο Νταβός ο Τραμπ θα έχει ξεχωριστές συναντήσεις με τους ηγέτες της Ελβετίας, της Πολωνίας και της Αιγύπτου, σημείωσε ο Λευκός Οκος. Την Πέμπτη, ο Ρεπουμπλικάνος θα προεδρεύσει τελετής για το Συμβούλιο Ειρήνης, μια πρωτοβουλία του που αρχικά είχε στόχο την ανοικοδόμηση της Γάζας μετά το τέλος του πολέμου μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ. Ωστόσο πλέον υπάρχει η ανησυχία ότι ο Τραμπ επιδιώκει το Συμβούλιο αυτό να εργάζεται για την επίλυση και άλλων κρίσεων, έναν ρόλο που παραδοσιακά έχει ο ΟΗΕ. Χθες ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι του αρέσει ο ΟΗΕ, αλλά «ποτέ δεν ανταποκρίθηκε στις δυνατότητές του».
Δασμοί, Γροιλανδία και στρατηγική πρόκλησης
Ακόμη πριν ανέβει στο βήμα, ο Τραμπ έχει ήδη κυριαρχήσει στην ατζέντα του Νταβός. Οι αλλεπάλληλες αναρτήσεις του στο Truth Social, με νέες απειλές για δασμούς – συμπεριλαμβανομένων αυτών στο γαλλικό κρασί – άλλαξαν αισθητά το κλίμα στη σύνοδο. Η στρατηγική μοιάζει ξεκάθαρη: πρόκληση πρώτα και αναμονή της ευρωπαϊκής αντίδρασης αργότερα.
Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να δώσει σαφείς απαντήσεις για το μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει προκειμένου να αποκτήσει τη Γροιλανδία. Όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο στρατιωτικής βίας, προτίμησε να αναφερθεί στους δασμούς, χαρακτηρίζοντάς τους «το ισχυρότερο» και «το λιγότερο περίπλοκο» εργαλείο.
Ανησυχία στη Γροιλανδία και ευρωπαϊκός προβληματισμός
Οι δηλώσεις Τραμπ δεν καθησύχασαν τη Γροιλανδία. Ο πρωθυπουργός της, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ότι το ενδεχόμενο χρήσης βίας από τις ΗΠΑ δεν μπορεί να αποκλειστεί. «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι αυτή είναι η υπεύθυνη στάση, ακόμη κι αν δεν θεωρεί το σενάριο πιθανό.
Την ίδια στιγμή, Ευρωπαίοι ηγέτες κινούνται διακριτικά αλλά νευρικά στο Νταβός. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα να συναντήσει τον Τραμπ, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αποχώρησε χωρίς κατ’ ιδίαν συνάντηση, παρά την πρόσκληση που του είχε απευθύνει για το Παρίσι, αναφέρει το Politico.
Τις τελευταίες ημέρες ο Τραμπ επιμένει να επαναλαμβάνει ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται τη Γροιλανδία». Ενθαρρυμένος από την ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και την ανάκτηση από τις ΗΠΑ του ελέγχου του πετρελαίου της χώρας, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει ότι θα αναλάβει δράση κατά της Κούβας, της Κολομβίας αλλά και του Ιράν. Δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει βία για να καταλάβει τη Γροιλανδία.
Χώρες μέλη του ΝΑΤΟ έχουν προειδοποιήσει από την πλευρά τους ότι η στρατηγική του Τραμπ αναφορικά με τη Γροιλανδία απειλεί τη Συμμαχία.
«Το τέλος του ΝΑΤΟ»
Ο Ρεπουμπλικάνος, σπάζοντας το πρωτόκολλο, έδωσε χθες στη δημοσιότητα ιδιωτικό μήνυμα που του έστειλε ο Γάλλος πρόεδρος, στο οποίο ο Εμανουέλ Μακρόν τον καλεί να συμμετάσχει σε σύνοδο της G7 στο Παρίσι, μετά το Νταβός, κάτι που ο Τραμπ απέρριψε. «Δεν κατανοώ τι κάνεις με τη Γροιλανδία», έγραφε στο μήνυμά του ο Μακρόν.
Χθες από το Νταβός ο Γάλλος πρόεδρος προειδοποίησε κατά των αμερικανικών προσπαθειών «να υποτάξουν την Ευρώπη» και χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις απειλές του Τραμπ, ο οποίος προανήγγειλε επιπλέον δασμούς εις βάρος Ευρωπαϊκών χωρών μέχρι να του επιτραπεί να αγοράσει τη Γροιλανδία.
Ο Μακρόν δεσμεύθηκε εξάλλου να αντιταχθεί στους «νταήδες». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από την πλευρά της προειδοποίησε ότι ο Τραμπ κινδυνεύει να παρασύρει τις σχέσεις ΕΕ- ΗΠΑ σε αρνητικό σπιράλ.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, που προσπαθεί να περιορίσει την εξάρτηση της χώρας του από την Ουάσινγκτον αφότου ο Τραμπ απείλησε να κάνει τον Καναδά την 51η πολιτεία των ΗΠΑ, δέχθηκε θερμό χειροκρότημα στο Νταβός όταν δήλωσε: «Ο Καναδάς στηρίζει ένθερμα τη Γροιλανδία και τη Δανία».
«Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να ενεργήσουν από κοινού, διότι δεν βρισκόμαστε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, είμαστε στην ατζέντα», πρόσθεσε.
Ο Λιθουανός πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε ενέργεια των ΗΠΑ για την απόκτηση της Γροιλανδίας «θα σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ».
Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τομ Τίλις, μέλος διακομματικής αποστολής του Κογκρέσου που επισκέφθηκε την Κοπεγχάγη και το Νταβός, διαβεβαίωσε ότι «η κατάσταση θα ηρεμήσει με τον καιρό».
Οι ηγέτες της Δανίας και της Γροιλανδίας έχουν προτείνει διάφορους τρόπους προκειμένου οι ΗΠΑ να ενισχύσουν την παρουσία τους στο αρκτικό νησί, όπου ήδη υπάρχει μια αμερικανική στρατιωτική βάση, αλλά δεν έχουν ικανοποιήσει τον Τραμπ, ο οποίος χθες ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φωτογραφία φτιαγμένη μέσω της τεχνητής νοημοσύνης που τον δείχνει να τοποθετεί την αμερικανική σημαία στη Γροιλανδία.
Ο Γροιλανδός πρωθυπουργός Γενς- Φρέντερικ Νίλσεν ζήτησε χθες από του
Η στάση της ΕΕ και το παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ ως τεστ ισχύος
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται αποφασισμένη να μη δείξει αδυναμία. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η ευρωπαϊκή απάντηση θα είναι «αταλάντευτη, ενιαία και αναλογική». Ωστόσο, στο εσωτερικό της Ένωσης παραμένουν οι διαφωνίες. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Κομισιόν θα προετοιμάσει τη χρήση του ισχυρότερου εμπορικού της όπλου, του Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού.
Γαλλία και Γερμανία φαίνεται να συμφωνούν τουλάχιστον στη διατήρηση του εργαλείου «στο τραπέζι», ενώ η Ιταλία αντιδρά, επιμένοντας ότι πρέπει να προηγηθεί ο διάλογος. Η Γερμανία, παραδοσιακά επιφυλακτική απέναντι σε ανοιχτή σύγκρουση με την Ουάσινγκτον, εμφανίζεται πλέον πιο πρόθυμη να εξετάσει σκληρότερες επιλογές.
Αγορές, Ουκρανία και παράπλευρες απώλειες
Οι αγορές αντέδρασαν αρνητικά στις νέες απειλές Τραμπ, με τις αμερικανικές μετοχές να υποχωρούν στα χαμηλότερα επίπεδα της εβδομάδας. Στο Νταβός, πάντως, αξιωματούχοι των ΗΠΑ προσπάθησαν να καθησυχάσουν τα πνεύματα, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να καλεί τους επενδυτές να «πάρουν μια βαθιά ανάσα».
Στο μεταξύ, η υπόθεση της Γροιλανδίας έχει επισκιάσει σχεδόν πλήρως το ουκρανικό ζήτημα. Όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι συζητήσεις για εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα, ενώ ακόμη και ένα φιλόδοξο σχέδιο ευημερίας ύψους 800 δισ. δολαρίων έχει «παγώσει».
Όλα κρέμονται από μια ομιλία
Στους διαδρόμους, στα πάνελ και στις ιδιωτικές εκδηλώσεις του Νταβός, οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα αποφύγει τις «βόμβες», εστιάζοντας σε εσωτερικά θέματα. Άλλοι προεξοφλούν πολιτικά πυροτεχνήματα. Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο Άντονι Σκαραμούτσι, «αν περιμένεις να σου επιτεθεί, μπορεί τελικά να σου φερθεί φιλικά».
Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι βέβαιο: στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ του Νταβός, όλα – από τις ευρωαμερικανικές σχέσεις έως τις εμπορικές ισορροπίες και τη γεωπολιτική σταθερότητα – εξαρτώνται από το τι θα ειπωθεί μέσα σε λιγότερο από μία ώρα.
