Σημείο χωρίς επιστροφή φαίνεται ότι άγγιξαν οι διατλαντικές σχέσεις, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επανεξετάζουν τους δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έκτακτη σύνοδο κορυφής την Πέμπτη, αφότου η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών ή ακόμη και για στρατιωτική δράση με στόχο την απόκτηση της Γροιλανδίας κλόνισε σοβαρά την εμπιστοσύνη στην αμερικανική χώρα, ανέφεραν διπλωματικές πηγές στο Reuters.
Ο Τραμπ υπαναχώρησε αιφνιδιαστικά την Τετάρτη από την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκά κράτη, απέκλεισε τη χρήση βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας και άφησε να εννοηθεί ότι επίκειται συμφωνία για τον τερματισμό της διαμάχης. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, χαιρετίζοντας αυτή την αλλαγή στάσης του Αμερικανού, κάλεσε τους Ευρωπαίους να μην είναι διαγράψουν βιαστικά τη διατλαντική εταιρική σχέση.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις της ΕΕ παραμένουν επιφυλακτικές, καθώς θεωρούν πιθανή μια νέα αλλαγή γνώμης από έναν απρόβλεπτο πρόεδρο, ο οποίος θεωρείται ολοένα και περισσότερο νταής απέναντι στον οποίο η Ευρώπη θα πρέπει να αντισταθεί. Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι επικεντρώνονται στην κατάρτιση ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου για το πώς θα διαχειριστούν τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τη σημερινή κυβέρνηση, αλλά και πιθανώς υπό τις επόμενες.
«Ο Τραμπ πέρασε τον Ρουβίκωνα. Μπορεί να το ξανακάνει. Δεν υπάρχει επιστροφή σε αυτό που ίσχυε παλαιότερα. Και οι ηγέτες θα το συζητήσουν», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ που επικαλείται το Reuters, προσθέτοντας ότι η Ένωση πρέπει να απομακρυνθεί από τη μεγάλη εξάρτησή της από τις ΗΠΑ σε πολλούς τομείς. «Πρέπει να προσπαθήσουμε να τον κρατήσουμε (τον Τραμπ) κοντά μας, ενώ ταυτόχρονα να εργαστούμε για να γίνουμε πιο ανεξάρτητοι από τις ΗΠΑ. Είναι μια διαδικασία, πιθανότατα μακρά», είπε ο διπλωμάτης.
Η εξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ
Ύστερα από δεκαετίες εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνα, στο πλαίσιο της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, η ΕΕ στερείται των αναγκαίων δυνατοτήτων σε τομείς όπως οι μυστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές, η αντιπυραυλική άμυνα και η παραγωγή, προκειμένου να αμυνθεί απέναντι σε μια πιθανή ρωσική επίθεση. Αυτό προσδίδει στις ΗΠΑ σημαντική διαπραγματευτική ισχύ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά την ΕΕ ευάλωτη στις πολιτικές του Τραμπ για επιβολή δασμών με στόχο τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος της Ουάσιγκτον στα αγαθά και, όπως στην περίπτωση της Γροιλανδίας, για την επίτευξη άλλων στόχων.
«Πρέπει να συζητήσουμε πού βρίσκονται οι κόκκινες γραμμές, πώς αντιμετωπίζουμε αυτόν τον νταή πέρα από τον Ατλαντικό, και ποια είναι τα δυνατά μας σημεία», δήλωσε δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ που μίλησε στο πρακτορείο. «Ο Τραμπ λέει σήμερα όχι δασμοί, αλλά σημαίνει αυτό και όχι δασμοί αύριο ή θα αλλάξει και πάλι γρήγορα γνώμη; Πρέπει να συζητήσουμε τι κάνουμε τότε», πρόσθεσε.
Η ΕΕ είχε εξετάσει ένα πακέτο ανταποδοτικών δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ (108,74 δισ. δολάρια) σε εισαγωγές από τις ΗΠΑ ή τη λήψη μέτρων κατά του εξαναγκασμού, εάν ο Τραμπ προχωρούσε στην επιβολή των δικών του δασμών, γνωρίζοντας ωστόσο ότι μια τέτοια κίνηση θα έβλαπτε τόσο την ευρωπαϊκή όσο και την αμερικανική οικονομία.
Ποια είναι η συμφωνία για τη Γροιλανδία;
Αρκετοί διπλωμάτες σημειώνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν λίγες λεπτομέρειες σχετικά με το νέο σχέδιο για τη Γροιλανδία, το οποίο συμφωνήθηκε μεταξύ του Τραμπ και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε αργά το βράδυ της Τετάρτης, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας.
«Δεν άλλαξαν πολλά. Εξακολουθούμε να μην έχουμε δει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας για τη Γροιλανδία. Έχουμε κουραστεί λίγο από όλο αυτόν τον εκφοβισμό. Και πρέπει να δράσουμε σε ορισμένα ζητήματα. Περισσότερη ανθεκτικότητα, ενότητα, να τακτοποιήσουμε τα του εσωτερικού μας: την ενιαία αγορά, την ανταγωνιστικότητα. Και να μην αποδεχόμαστε πλέον τον εκφοβισμό μέσω δασμών», δήλωσε τρίτος διπλωμάτης.
Ο Ρούτε δήλωσε στο Reuters, σε συνέντευξή του στο Νταβός την Πέμπτη, ότι στο πλαίσιο της συμφωνίας-πλαισίου που κατέληξε με τον Τραμπ, οι δυτικοί σύμμαχοι θα πρέπει να ενισχύσουν την παρουσία τους στην Αρκτική. Πρόσθεσε επίσης ότι οι συνομιλίες μεταξύ της Δανίας, της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών θα συνεχιστούν για συγκεκριμένα ζητήματα.
Διπλωμάτες τόνισαν ότι, παρότι οι έκτακτες συνομιλίες της ΕΕ την Πέμπτη στις Βρυξέλλες θα χάσουν πλέον μέρος του επείγοντος χαρακτήρα τους, το μακροπρόθεσμο ζήτημα του τρόπου διαχείρισης της σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει.
«Η προσέγγιση ενός ενιαίου μετώπου, σε πνεύμα αλληλεγγύης προς τη Δανία και τη Γροιλανδία, με ταυτόχρονη εστίαση στην αποκλιμάκωση και στην αναζήτηση μιας διεξόδου, έχει αποδώσει», δήλωσε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Ταυτόχρονα, θα ήταν καλό να αναλογιστούμε την κατάσταση της σχέσης και το πώς θέλουμε να τη διαμορφώσουμε από εδώ και πέρα, λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες της περασμένης εβδομάδας (και του περασμένου έτους)», πρόσθεσε ο ίδιος.
