Η υποτιθέμενη συμφωνία που οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ να αποκλιμακώσει την ένταση γύρω από τη Γροιλανδία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ισχυρότερη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική και για την αποτροπή πιθανών απειλών από τη Ρωσία και την Κίνα, αναφέρει το Bloomberg.
Το «πλαίσιο» στο οποίο αναφέρθηκε ο Τραμπ μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, περιλαμβάνει –σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που έχει γνώση των συνομιλιών και μίλησε στο Bloomberg– την ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, την παραχώρηση δικαιωμάτων εξορύξεων με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων, καθώς και την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας της Συμμαχίας.
Η συμφωνία οριστικοποιήθηκε λίγο μετά την άφιξη του Τραμπ στο Νταβός την Τετάρτη και συνδέεται, σύμφωνα με την ίδια πηγή, και με τη δέσμευσή του να μην προχωρήσει σε επιβολή δασμών εις βάρος ευρωπαϊκών χωρών. Ο αξιωματούχος μίλησε ανώνυμα, καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται σε κλειστό κύκλο. Προς το παρόν, η συμφωνία φαίνεται να απομακρύνει τη σοβαρότερη δοκιμασία των διατλαντικών σχέσεων από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Αν μιλάμε για την προστασία της Αρκτικής, με επίκεντρο τη Γροιλανδία, απαιτείται περισσότερη προσπάθεια, χρόνος και συγκέντρωση, καθώς οι θαλάσσιες διαδρομές ανοίγουν», δήλωσε ο Ρούτε σε συνέντευξή του στον αρχισυντάκτη του Bloomberg News, Τζον Μίκλεθγουεϊτ, στο Νταβός.
Το ζήτημα της κυριαρχίας της Γροιλανδίας τέθηκε εκτός συζήτησης, κάτι που θεωρείται σαφής πρόοδος σε σύγκριση με τις προηγούμενες εβδομάδες, όταν ο Τραμπ είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες με δηλώσεις υψηλών τόνων για το νησί, το οποίο αποτελεί ημιαυτόνομη περιοχή της Δανίας, χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ.
«Δεν μπήκαμε καθόλου σε τέτοιες λεπτομέρειες», ανέφερε ο Ρούτε. Παράλληλα, δεν συζητήθηκε το ενδεχόμενο αύξησης της παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων, αν και η κυβέρνηση της Δανίας έχει δηλώσει ότι είναι «απολύτως ανοιχτή» σε αυτό το ενδεχόμενο.
Παρότι ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την προοπτική μιας συμφωνίας, οι ηγέτες διαθέτουν μέχρι στιγμής μόνο ένα γενικό περίγραμμα των όρων, ενώ απαιτείται ακόμη σημαντική δουλειά για την οριστικοποίησή της.
Το πλαίσιο που προωθεί ο Τραμπ για τη Γροιλανδία περιλαμβάνει:
- Τροποποιήσεις στη Συνθήκη του 1951, ώστε να καλυφθούν οι αμερικανικές απαιτήσεις για επέκταση στρατιωτικών βάσεων.
- Ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής και του ευρύτερου αρκτικού χώρου, με τη δημιουργία πολυεθνικής διοίκησης στη Γροιλανδία υπό αμερικανική ηγεσία.
- Οικονομικό σκέλος που θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης, συμπεριλαμβανομένων δικαιωμάτων εξορύξεων.
- Μέτρα για τον περιορισμό της ρωσικής και κινεζικής οικονομικής και στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.
- Τερματισμό των αμερικανικών απειλών για επιβολή δασμών στην Ευρώπη.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, ξεκαθάρισε σε συνεντεύξεις της σε δανικά μέσα ότι ο Ρούτε δεν έχει εξουσιοδότηση να διαπραγματεύεται για λογαριασμό της χώρας της και επανέλαβε ότι η παραχώρηση εδάφους στις ΗΠΑ δεν αποτελεί επιλογή.
«Πρέπει να βρεθεί μια λύση που να σέβεται το διεθνές δίκαιο και την εθνική κυριαρχία», δήλωσε στα δίκτυα DR και TV2.
Πέρα από τα βασικά ζητήματα ασφάλειας στην Αρκτική και άμυνας της Γροιλανδίας, παραμένει ασαφές τόσο το περιεχόμενο του πλαισίου όσο και το αν έχει επιτευχθεί κάποια ουσιαστική συμφωνία.
Ορισμένα στοιχεία των συζητήσεων στο Νταβός είχαν ήδη τεθεί στο τραπέζι νωρίτερα. Κάποια από αυτά είχαν συζητηθεί και την προηγούμενη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, κατά τη συνάντηση δανικής αντιπροσωπείας με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Εκεί συμφωνήθηκε η δημιουργία ομάδας εργασίας για την αντιμετώπιση των αμερικανικών ανησυχιών σε θέματα ασφάλειας.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι είχαν επίσης καταθέσει πρόταση για ενισχυμένη δραστηριότητα του ΝΑΤΟ στην Αρκτική με επίκεντρο τη Γροιλανδία. Παράλληλα, εξετάζεται η ανανέωση της συμφωνίας του 1951, η οποία δίνει στον αμερικανικό στρατό ευρείες αρμοδιότητες για την υπεράσπιση της Γροιλανδίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox Business ότι οι όροι παραμένουν υπό διαπραγμάτευση, υποστηρίζοντας ωστόσο πως «στην ουσία πρόκειται για πλήρη πρόσβαση».
«Δεν υπάρχει τέλος, δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός. Παίρνουμε όλα όσα θέλουμε χωρίς κόστος», είπε χαρακτηριστικά.
Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τελικά τη Γροιλανδία, απάντησε ότι «είναι πιθανό», προσθέτοντας όμως ότι στο μεταξύ εξασφαλίζουν «πλήρη ασφάλεια».
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη, έχει αποκτήσει κομβική σημασία για τα στρατηγικά συμφέροντα του ΝΑΤΟ, καθώς το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς στον ακραίο Βορρά, που θα μπορούσαν να προσφέρουν στους αντιπάλους της Συμμαχίας άμεση πρόσβαση στον Ατλαντικό. Ο Τραμπ έχει παρουσιάσει τις διεκδικήσεις του ως ζήτημα εθνικής άμυνας των ΗΠΑ, επιχείρημα που υιοθετούν και άλλοι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ.
Κατά την άφιξή του στο Νταβός, ο Τραμπ επανέλαβε δημόσια την απαίτησή του να παραχωρηθεί η Γροιλανδία από τη Δανία και αναζωπύρωσε τις απειλές για επιβολή κυρώσεων σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, ωστόσο, απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας και μίλησε για συνομιλίες με στόχο μια «εξαγορά».
Η ρητορική αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κατοίκους της Γροιλανδίας, ενισχύοντας την αντίδρασή τους απέναντι στις ΗΠΑ. Ο πρωθυπουργός της περιοχής, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, κάλεσε μάλιστα τους πολίτες να προετοιμαστούν ακόμη και για το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής, έστω κι αν αυτό θεωρείται απίθανο.
Η στάση αυτή ενδέχεται να δυσκολέψει τις προσπάθειες της Κοπεγχάγης να πείσει την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα ενισχύει περαιτέρω το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα, όπως επισήμανε ανώτερος Δανός βουλευτής.
