Σημαντική επιδείνωση κατέγραψε η καταναλωτική εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ τον Ιανουάριο, καθώς οι Αμερικανοί εμφανίζονται ολοένα και πιο ανήσυχοι για τις οικονομικές τους προοπτικές, την αγορά εργασίας και την πορεία του πληθωρισμού. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης του Conference Board υποχώρησε απότομα, φθάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας και κάτω ακόμη και από τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την κορύφωση της πανδημίας COVID-19.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ, η οποία στηρίζεται κυρίως στην ισχυρή καταναλωτική δαπάνη, αναδεικνύοντας ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ μακροοικονομικών επιδόσεων και της ψυχολογίας των νοικοκυριών.
Απότομη πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης τον Ιανουάριο
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ υποχώρησε απότομα τον Ιανουάριο, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο από το 2014, καθώς οι Αμερικανοί εμφανίζονται ολοένα και πιο απαισιόδοξοι για τις οικονομικές τους προοπτικές. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε την Τρίτη το Conference Board, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης κατρακύλησε κατά 9,7 μονάδες, φθάνοντας στις 84,5 μονάδες.
Η πτώση αυτή οδήγησε τον δείκτη σε επίπεδα χαμηλότερα ακόμη και από τα ιστορικά χαμηλά που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, γεγονός που υπογραμμίζει το βάθος της επιδείνωσης του κλίματος μεταξύ των καταναλωτών.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για την πορεία της αμερικανικής οικονομίας τους επόμενους μήνες, καθώς η καταναλωτική εμπιστοσύνη θεωρείται βασικός προπομπός της κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας.
Καταρρέουν οι προσδοκίες των νοικοκυριών
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που προκύπτει από τον δείκτη βραχυπρόθεσμων προσδοκιών των καταναλωτών, ο οποίος αποτυπώνει τις εκτιμήσεις για το εισόδημα, τις επιχειρηματικές συνθήκες και την αγορά εργασίας. Ο συγκεκριμένος δείκτης υποχώρησε κατά 9,5 μονάδες, στις 65,1 μονάδες, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το όριο των 80 μονάδων, το οποίο συχνά θεωρείται προειδοποιητικό σήμα για επερχόμενη ύφεση.
Αξιοσημείωτο είναι ότι πρόκειται για τον δωδέκατο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο ο δείκτης προσδοκιών διαμορφώνεται κάτω από το κρίσιμο αυτό όριο, ενισχύοντας τους φόβους για παρατεταμένη αδυναμία της καταναλωτικής ψυχολογίας.
Παράλληλα, οι εκτιμήσεις των καταναλωτών για την τρέχουσα οικονομική τους κατάσταση επιδεινώθηκαν αισθητά, με τον σχετικό δείκτη να υποχωρεί κατά 9,9 μονάδες, στις 113,7 μονάδες.
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη στο χαμηλότερο σημείο δεκαετίας
Όπως σημείωσε η επικεφαλής οικονομολόγος του Conference Board, Dana Peterson, η εικόνα του Ιανουαρίου είναι ιδιαίτερα αρνητική. «Η εμπιστοσύνη κατέρρευσε τον Ιανουάριο, καθώς οι ανησυχίες των καταναλωτών τόσο για την παρούσα κατάσταση όσο και για τις μελλοντικές προσδοκίες εντάθηκαν», δήλωσε.
Σύμφωνα με την ίδια, και τα πέντε επιμέρους συστατικά του δείκτη κατέγραψαν επιδείνωση, οδηγώντας τον συνολικό δείκτη στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2014, ξεπερνώντας ακόμη και τα χαμηλά της περιόδου της πανδημίας.
Η ευρύτητα της πτώσης υποδηλώνει ότι οι ανησυχίες των καταναλωτών δεν περιορίζονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά αντανακλούν ένα ευρύτερο κλίμα αβεβαιότητας για την πορεία της οικονομίας.
Πληθωρισμός, δασμοί και γεωπολιτική στο επίκεντρο
Οι αναφορές των ερωτηθέντων στον πληθωρισμό παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, με ιδιαίτερη έμφαση στις τιμές των καυσίμων και των τροφίμων. Παράλληλα, αυξήθηκαν οι αναφορές σε ζητήματα που αφορούν τους δασμούς και το εμπόριο, την πολιτική κατάσταση, καθώς και την αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η αύξηση των αναφορών σε θέματα όπως η υγειονομική ασφάλιση και οι πολεμικές συγκρούσεις, στοιχεία που υποδηλώνουν ότι οι καταναλωτές ενσωματώνουν στις οικονομικές τους ανησυχίες και ευρύτερους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Η συσσώρευση αυτών των παραγόντων φαίνεται να επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα, ενισχύοντας την αίσθηση αβεβαιότητας για το μέλλον.
Επιδείνωση στην αγορά εργασίας
Η εικόνα της αγοράς εργασίας επιδεινώθηκε επίσης τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την έρευνα του Conference Board. Το ποσοστό των καταναλωτών που θεωρούν ότι οι θέσεις εργασίας είναι «άφθονες» υποχώρησε στο 23,9%, από 27,5% τον Δεκέμβριο.
Την ίδια στιγμή, αυξήθηκε το ποσοστό όσων εκτιμούν ότι οι θέσεις εργασίας είναι «δύσκολο να βρεθούν», το οποίο ανήλθε στο 20,8%, από 19,1% τον προηγούμενο μήνα.
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η αγορά εργασίας των ΗΠΑ βρίσκεται σε μια κατάσταση «χαμηλών προσλήψεων και χαμηλών απολύσεων», καθώς οι επιχειρήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές λόγω της αβεβαιότητας που προκαλούν οι δασμολογικές πολιτικές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και οι παρατεταμένες επιπτώσεις των υψηλών επιτοκίων.
Ανάπτυξη χωρίς ισχυρή δημιουργία θέσεων εργασίας
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, τα κυβερνητικά στοιχεία έδειξαν ότι οι εργοδότες πρόσθεσαν μόλις 50.000 θέσεις εργασίας τον Δεκέμβριο, αριθμός σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με τις 56.000 θέσεις του Νοεμβρίου. Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώνεται στο 4,4%.
Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας παραμένει υποτονική καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ιδίως μετά την ανακοίνωση των δασμών της «ημέρας απελευθέρωσης» από τον Ντόναλντ Τραμπ τον Απρίλιο. Συνολικά, η αμερικανική οικονομία δημιούργησε μόλις 584.000 νέες θέσεις εργασίας το 2025, αριθμός σημαντικά χαμηλότερος από τα περισσότερα από 2 εκατομμύρια που είχαν προστεθεί το 2024.
Η επιβράδυνση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της κυβέρνησης, η αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων δύο ετών στο διάστημα Ιουλίου–Σεπτεμβρίου, χάρη κυρίως στη ισχυρή καταναλωτική δαπάνη.
Η αντίφαση αυτή μεταξύ ανάπτυξης και αποδυνάμωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά ερωτήματα για τις προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας τους επόμενους μήνες.
