Η ελβετική κυβέρνηση σχεδιάζει μια προσωρινή αλλά σημαντική αύξηση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), με στόχο τη χρηματοδότηση ενός εκτεταμένου εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, σύμφωνα με το Bloomberg.
Το σχέδιο προβλέπει αύξηση του ΦΠΑ κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες για δέκα χρόνια, από το 2028 έως το 2037, ώστε να καλυφθεί ένα μεγάλο κενό στην αμυντική ικανότητα της Ελβετίας, το οποίο έχει δημιουργηθεί έπειτα από δεκαετίες περιορισμένων στρατιωτικών δαπανών.
Υστερεί ο ελβετικός στρατός
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, ο ελβετικός στρατός δεν είναι σήμερα επαρκώς εξοπλισμένος για να αντιμετωπίσει τις πιο πιθανές απειλές στο ολοένα και πιο ασταθές ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας.
Η επιδείνωση της κατάστασης στην Ευρώπη, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη σταδιακή απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον ρόλο του βασικού εγγυητή ασφάλειας στην ήπειρο, έχει αναγκάσει ακόμη και παραδοσιακά ουδέτερες χώρες, όπως η Ελβετία, να επανεξετάσουν σοβαρά τη στρατηγική τους.
Η ελβετική κυβέρνηση εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου 31 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα για να βελτιωθεί ουσιαστικά η αμυντική ετοιμότητα της χώρας. Τα κονδύλια αυτά θα κατευθυνθούν σε ειδικό ταμείο αποκλειστικά για στρατιωτικές αγορές, όπως νέα οπλικά συστήματα, αναβάθμιση αεροσκαφών, αντιαεροπορική άμυνα και σύγχρονα συστήματα επικοινωνιών.
Το ταμείο θα έχει τη δυνατότητα να δανειστεί, αλλά με αυστηρό όρο να μηδενίσει το χρέος του στο τέλος της δεκαετίας.
Μόλις το 0,7% του ΑΕΠ στην άμυνα
Η έμφαση στην άμυνα δεν είναι τυχαία. Η Ελβετία δαπανά σήμερα μόλις το 0,7% του ΑΕΠ της για στρατιωτικούς σκοπούς, ποσοστό που είναι λιγότερο από το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του εξοπλισμού να θεωρείται ξεπερασμένο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι καθυστερήσεις και οι υπερβάσεις κόστους σε μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα, που οδήγησαν ακόμη και στην παραίτηση του υπουργού Άμυνας στις αρχές του 2025. Παρά το γεγονός ότι έχουν εξασφαλιστεί χρήματα για αγορές, η υλοποίηση συχνά σκοντάφτει στη γραφειοκρατία και στις αυξημένες τιμές της διεθνούς αγοράς όπλων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει στόχο να αυξήσει τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες στο 1% του ΑΕΠ έως το 2032. Ωστόσο, όπως παραδέχεται, αυτό δεν αρκεί. Ο σύγχρονος στρατιωτικός εξοπλισμός έχει γίνει πολύ ακριβότερος λόγω πληθωρισμού, αυξημένης ζήτησης και υψηλών προκαταβολών που απαιτούνται από τους κατασκευαστές.
Τα έσοδα δεν επαρκούν πλέον
Με απλά λόγια, τα χρήματα που επαρκούσαν στο παρελθόν δεν φτάνουν πλέον για να αγοραστεί και να συντηρηθεί αξιόπιστη αμυντική τεχνολογία.
Η αύξηση του ΦΠΑ, αν και πολιτικά ευαίσθητη, θεωρείται από την κυβέρνηση η λιγότερο επιζήμια λύση για την οικονομία. Εξετάστηκαν εναλλακτικές, όπως φόρος χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, φόρος περιουσίας, αύξηση εταιρικών φόρων ή μεγαλύτερες κρατήσεις στους μισθούς, αλλά κρίθηκε ότι ο ΦΠΑ κατανέμει το βάρος πιο ομοιόμορφα.
Από τους χαμηλότερους ΦΠΑ στην Ευρώπη
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ στην Ελβετία είναι σήμερα 8,1%, από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη, γεγονός που αφήνει κάποιο περιθώριο αύξησης.
Το σχέδιο, ωστόσο, δεν είναι βέβαιο ότι θα περάσει εύκολα. Απαιτεί έγκριση από το κοινοβούλιο και, λόγω της άμεσης δημοκρατίας που χαρακτηρίζει τη χώρα, θα τεθεί σε εθνικό δημοψήφισμα. Παράλληλα, υπάρχουν και άλλες προτάσεις για αύξηση του ΦΠΑ, όπως εκείνη για τη χρηματοδότηση των συντάξεων, γεγονός που ενδέχεται να κουράσει τους ψηφοφόρους.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή για την Ελβετία. Η χώρα της ουδετερότητας αναγνωρίζει πλέον ανοιχτά ότι η άμυνα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη και ότι η ασφάλεια έχει κόστος, το οποίο η κοινωνία καλείται να μοιραστεί για τα επόμενα χρόνια.
