Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι το Ιράν έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στην ανασυγκρότηση του πυρηνικού του προγράμματος, γεγονός που γεννά ερωτήματα για το χρονοδιάγραμμα και τα κίνητρα πίσω από ενδεχόμενα σχέδια νέων επιθέσεων.
Όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τον περασμένο Ιούνιο ότι ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε αεροπορικά πλήγματα στο Ιράν, δήλωσε ότι ο στόχος της επιχείρησης ήταν να σταματήσει οριστικά η απειλή απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Αν οι ηγέτες του Ιράν δεν «κάνουν ειρήνη», προειδοποίησε, «οι μελλοντικές επιθέσεις θα ήταν πολύ μεγαλύτερες και πολύ πιο εύκολες», επισημαίνεται σε πρόσφατο ρεπορτάζ των New York Times.
Aς θυμηθούμε στο πιο κάτω σύντομο βίντεο πόσο εύκολη ήταν η τελευταία αμερικανική επίθεση πέρυσι τον Ιούνιο:
Ο Τραμπ επανέλαβε αυτή την απειλή και αυτή την εβδομάδα και πλέον εξετάζει ένα νέο προληπτικό πολεμικό χτύπημα στο Ιράν — μια χώρα της οποίας το πυρηνικό πρόγραμμα, σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις, δεν συνιστά άμεση απειλή ούτε για τη Μέση Ανατολή ούτε για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τους τελευταίους έξι μήνες έχει συμβεί ελάχιστη πρόοδος που να δείχνει ότι το Ιράν έχει ανακτήσει σε σημαντικό βαθμό τη δυνατότητα εμπλουτισμού πυρηνικών καυσίμων και κατασκευής πυρηνικής κεφαλής, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, αλλά και ανεξάρτητους οργανισμούς που παρακολουθούν το ιρανικό πρόγραμμα.
Kρίσιμα ερωτήματα
Ως αποτέλεσμα, τίθενται σοβαρά ερωτήματα για το timing και τα κίνητρα της νέας ρητορικής έντασης από τον Τραμπ. Στοχεύουν οι απειλές αυτές στην επιστροφή του Ιράν σε πυρηνικές διαπραγματεύσεις;
Θα μπορούσε ένα στρατιωτικό πλήγμα να αποτελέσει πρόσχημα για την αποδυνάμωση ή ακόμη και την ανατροπή του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ;
Και γιατί οι λόγοι που επικαλείται ο Τραμπ για τη στόχευση του Ιράν μετατοπίστηκαν εκ νέου στο πυρηνικό πρόγραμμα, αφού αρχικά είχε δηλώσει ότι στόχος ήταν η υπεράσπιση των διαδηλωτών που αμφισβήτησαν πρόσκαιρα αλλά δυναμικά το καθεστώς;
Επιπλέον, εάν το πρόγραμμα εμπλουτισμού του Ιράν είχε, όπως δήλωσε ο ίδιος ο Τραμπ τον Ιούνιο, «πλήρως και ολοκληρωτικά εξαλειφθεί», ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι στόχοι μιας νέας επίθεσης;
Κίνδυνος αποσταθεροποίησης
Μια δεύτερη αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία στο Ιράν, ανάλογα με την έκταση και τους στόχους της, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο αποσταθεροποιητική από την πρώτη.
Ένας βασικός λόγος είναι η εκτίμηση εντός του Λευκού Οίκου ότι οι πρόσφατες διαδηλώσεις στο Ιράν, σε συνδυασμό με τις οικονομικές πιέσεις, έχουν αποδυναμώσει τόσο την κυβέρνηση ώστε μια αμερικανική ή ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια θα μπορούσε να επιταχύνει την κατάρρευσή της — με απρόβλεπτες συνέπειες.
Δεύτερος παράγοντας είναι η εκτίμηση των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών ότι ένα ιρανικό αντίποινο με βαλλιστικούς πυραύλους θα μπορούσε αυτή τη φορά να στοχεύσει μεγάλες πόλεις του Ισραήλ, σε αντίθεση με πέρυσι, όταν τα περισσότερα πλήγματα είχαν στρατιωτικούς και κυβερνητικούς στόχους.
Η στάση του Τραμπ παραμένει αμετακίνητη: «Ο υπ’ αριθμόν ένα κρατικός χορηγός της τρομοκρατίας στον κόσμο δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», δήλωσε συνεργάτιδά του, προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος «εννοεί απολύτως όσα λέει».
Το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln (CVN 72), κλάσης Nimitz © U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist, 3rd Class, Clint Davis
Ισχυρή αμερικανική παρουσία στην περιοχή
Το Πεντάγωνο έχει ενισχύσει τις απειλές αυτές με μια εκτεταμένη στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή, που περιλαμβάνει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και συνοδευτικά πλοία ικανά να εκτοξεύσουν πυραύλους Tomahawk.
Μαχητικά αεροσκάφη, δυνατότητες ανεφοδιασμού και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας έχουν επίσης μεταφερθεί στην περιοχή. Ωστόσο, ακόμη και ανώτατοι σύμβουλοι του προέδρου παραδέχονται ότι δεν έχουν σαφή εικόνα για το πού μπορεί να οδηγήσει μια περαιτέρω κλιμάκωση.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καταθέτοντας στη Γερουσία, ρωτήθηκε τι θα συνέβαινε αν κατέρρεε η ιρανική κυβέρνηση. «Αυτό είναι ένα ανοιχτό ερώτημα», απάντησε, σημειώνοντας ότι η εξουσία στο Ιράν μοιράζεται μεταξύ του Αγιατολάχ Χαμενεΐ και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. «Δεν νομίζω ότι κανείς μπορεί να δώσει μια απλή απάντηση για το τι ακολουθεί», είπε.
Ο Τραμπ δεσμεύθηκε με ανάρτησή του ότι ο αμερικανικός στρατός θα ενεργήσει «με ταχύτητα και βία» αν το Ιράν δεν αποδεχθεί «μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία» για την εξάλειψη του πυρηνικού του προγράμματος.
Ο Ρούμπιο, πάντως, σημειώνεται στους New York Times, χαρακτήρισε τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή κυρίως αμυντική, επισημαίνοντας ότι 30.000 έως 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται εντός εμβέλειας ιρανικών drones και πυραύλων.
Η αντίδραση των Δημοκρατικών
Η προοπτική νέων αμερικανικών πληγμάτων στο Ιράν έχει μέχρι στιγμής προκαλέσει περιορισμένες αντιδράσεις από τους Δημοκρατικούς, αν και ορισμένοι επικρίνουν τη στρατηγική των απειλών ως μέσο επίτευξης πυρηνικής διπλωματίας. «Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν βλέπει πρόβλημα που να μη θέλει να το λύσει με βομβαρδισμούς», σχολίασε ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέισον Κρόου.
Οι αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν θέσει ως προτεραιότητα τη συλλογή στοιχείων για το πώς το Ιράν ανακάμπτει από τα περσινά πλήγματα, εξετάζοντας δορυφορικές εικόνες, υποκλοπές επικοινωνιών και ανθρώπινες πηγές.
Τα στοιχεία παραμένουν ασαφή. Το εμπλουτισμένο ουράνιο που θάφτηκε σε τρεις εγκαταστάσεις που επλήγησαν τον Ιούνιο φαίνεται να παραμένει εκεί, χωρίς να έχει ανακτηθεί, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την κατασκευή ακόμη και πρόχειρων όπλων.
Το Ιράν σκάβει βαθύτερα
Το Ιράν εργάζεται στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις, σκάβοντας βαθύτερα, πέρα από την εμβέλεια των ισχυρότερων συμβατικών αμερικανικών βομβών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει ξεκινήσει εμπλουτισμός σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικό όπλο ή κατασκευή κεφαλής.
Παράλληλα, δεν έχουν εντοπιστεί νέες πυρηνικές εγκαταστάσεις, αν και δραστηριότητα έχει καταγραφεί σε δύο ημιτελείς τοποθεσίες κοντά στη Νατάνζ και το Ισφαχάν.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών για τον αντίκτυπο των πληγμάτων αποκλίνουν από τους ισχυρισμούς του Τραμπ. Ενώ ο ίδιος μίλησε για «ολοκληρωτική καταστροφή», επίσημα στρατηγικά έγγραφα αναφέρουν ότι το πρόγραμμα «υπέστη σημαντική υποβάθμιση».
Οι φυγοκεντρητές στη Φορντό παραμένουν ανενεργοί, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν εξετάζει τη δυνατότητα αντικατάστασής τους.
Το δίλημμα των Ιρανών
Ακόμη και αν το Ιράν κατάφερνε να ανακτήσει το πυρηνικό του καύσιμο και να επαναλειτουργήσει τις εγκαταστάσεις, θα χρειαζόταν περίπου δύο μήνες για να επανεκκινήσει τον εμπλουτισμό και αρκετούς ακόμη για την κατασκευή όπλου. Ωστόσο, οι ιρανικές αρχές φαίνεται να διστάζουν, φοβούμενες ότι οποιαδήποτε κίνηση θα εντοπιστεί άμεσα και θα προκαλέσει νέο προληπτικό χτύπημα.
Οι ισραηλινές υπηρεσίες εκτιμούν ότι τα περσινά πλήγματα καθυστέρησαν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα κατά έξι μήνες έως έναν χρόνο, αλλά ανησυχούν περισσότερο για την ενίσχυση του ιρανικού οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων και drones, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε ενδεχόμενη νέα σύγκρουση.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ για το Ιράν παραμένουν αινιγματικές, αλλά υποδηλώνουν ότι θεωρεί πως η Τεχεράνη δεν αποτράπηκε από τα περσινά πλήγματα.
«Ξέρουμε ακριβώς πού πηγαίνουν και τι κάνουν», είπε, προσθέτοντας ότι ελπίζει να μην προχωρήσουν περαιτέρω, «γιατί δεν θέλουμε να σπαταλήσουμε τα καύσιμα ενός B-2 για ένα ταξίδι 37 ωρών πήγαινε-έλα».
B-2 © (U.S. Air Force photo/Jack Rodgers)
