«Είναι ισχυρός. Είναι αποφασιστικός. Είναι ευφυής», είχε πει ο Ντόναλντ Τραμπ στην πρώτη προεδρική θητεία του για τον Τζερόμ Πάουελ όταν τον είχε παρουσιάσει ως υποψήφιο για επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed). Ήταν Νοέμβριος του 2017. Η άποψη του Τραμπ άλλαξε προς το χειρότερο από τότε που ο Πάουελ ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντά του μέσα στο 2018.
Έκτοτε ο Πάουελ είναι επικεφαλής της Fed, με τη θητεία του λήγει τον Μάιο του 2026. Διαμεσολάβησε μια τετραετία με τον Τζο Μπάιντεν στην προεδρία των ΗΠΑ για να βρεθεί, ωστόσο, ο Πάουελ ξανά στη δυσάρεστη θέση να δέχεται τα πυρά του Τραμπ. Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του προ ενός έτους, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επιδιώκει ανοιχτά την απομάκρυνση του κεντρικού τραπεζίτη των ΗΠΑ μαζί με άλλα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, όπως η Λίζα Κουκ. Ο λόγος είναι επειδή η Fed δεν μειώνει τα επιτόκια.
Αφού ο Τραμπ είχε δηλώσει πως επιθυμούσε ως διάδοχο του Πάουελ τον στενό συνεργάτη του και επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, Κέβιν Χάσετ, τελικά ανακοίνωσε πως επιλογή του είναι ο 55χρόνος Κεβιν Γουόρς, ο οποίος θεωρείται πιο αποδεκτός από τη Wall Street. Καθώς η κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων βρίσκεται στο στόχαστρο μετά τη δολοφονία δυο Αμερικανικών πολιτών από οπλισμένα και μασκοφορεμένα στελέχη της ελεγκτικής υπηρεσίας μεταναστών ICΕ ενώ το δολάριο έκλεισε τον Ιανουάριο με πτώση, ενισχύθηκαν οι φόβοι για παρατεταμένη αστάθεια στην ισχυρότερη οικονομία του κόσμου.
Ο Γουόρς έχει κερδίσει την αποδοχή της Ουάσιγκτον και του αμερικανικού επενδυτικού κόσμου από τους χειρισμούς του εν μέσω της χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008. Τότε είχε μόλις διοριστεί μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed και έτσι ενήργησε ως πολύτιμος μεσάζων μεταξύ της Wall Street και της Ουάσιγκτον, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ των δυο πλευρών όταν οι λανθασμένες δανειοδοτικές πρακτικές των τραπεζών ευθύνονταν για την άβυσσο της αμερικανικής οικονομίας. Τη σημερινή επιλογή του Γουόρτς από τον Τραμπ επιδοκίμασε, επίσης, ο Καναδός πρωθυπουργός και πρώην διοικητής της Fed, Μαρκ Κάρνεϊ. «Είναι μια φανταστική επιλογή για να καθοδηγήσει τη Fed σε μια τόσο κομβική περίοδο» έγραψε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Χ.
Η ποινική δίωξη του Πάουελ και οι φόβοι για την πολιτική χειραγώγηση της νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ
Η αντιπαράθεση του Πάουελ με την δεύτερη κυβέρνηση του Τραμπ κλιμακώθηκε τον Ιανουάριο με την ποινική δίωξη που ασκήθηκε από το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, το οποίο κατηγορεί τον κεντρικό τραπεζίτη για το κόστος ανακοίνωσης των κεντρικών κτιρίων της Fed. Ο Πάουελ χαρακτήρισε την κίνηση αυτή προσχηματική ενώ αναλυτές τονίζουν πως ο Τραμπ αναζητά έναν αποδιοπομπαίο τράγο ώστε να επιρρίψει ευθύνες για το υψηλό κόστος διαβίωσης αλλά και να εκφοβίσει τα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας στην παγκόσμια οικονομία.
Αν και η θητεία του Πάουελ ως επικεφαλής της Fed λήγει τον Μάιο, έχει δικαίωμα να κρατήσει τη θέση του στο διοικητικό συμβούλιο της Fed. Όπως μετρηθεί από τη γερμανική FAZ και την αμερικανική New York Times, είναι έξι οι θετικές απόψεις που έχει εκφράσει δημόσια ο Τραμπ για τον Πάουελ ενώ οι αρνητικές φτάνουν τις 73, τουλάχιστον, μέχρι το περσινό καλοκαίρι. Ένας από τους συχνότερους χαρακτηρισμούς του Αμερικανού προέδρου είναι ο «Κύριος Πολύ Αργά», θεωρώντας πως ο Πάουελ μειώνει τα επιτόκια πάντα με καθυστέρηση.
Άνοδος του δολαρίου μετά την αναγγελία του Γουρτς ως αντικαταστάτη του Πάουελ αν και χρειάζεται η έγκριση του Κογκρέσου
Πάντως, οι αγορές κρίνουν πως ο Γουόρς δεν θα δεχτεί πιέσεις από τον Τραμπ για δραστική μείωση των επιτοκίων εάν δεν το επιτρέπει ο πληθωρισμός. Δεν είναι τυχαίο που η ισοτιμία του δολαρίου έναντι ενός καλαθιού νομισμάτων ενισχύθηκε την Παρασκευή μετά τη δραματική πτώση των προηγούμενων ημερών που οδήγησε το ισχυρό νόμισμα στο χαμηλό τετραετίας. Από τον Σεπτέμβριο, η Fed έχει μειώσει τα επιτόκια τρεις φορές στο υφιστάμενο φάσμα του 3,5%-3,75% αλλά διστάζει να προχωρήσει σε μεγαλύτερη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής επειδή ο πληθωρισμός εξακολουθεί να απέχει από τον στόχο του 2%. Σε πρόσφατο άρθρο των Financial Times συγκρίνεται η «καταδίωξη» του Πάουελ από τον Λευκό Οίκο με την τακτική του προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι αλλαγές των κεντρικών τραπεζιτών από τον Ερντογάν, πρόεδρο της Τουρκίας
Από το 2016 μέχρι σήμερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει αλλάξει έξι κεντρικούς τραπεζίτες, γεγονός που αντανακλά την ασφυκτική πίεση που δέχεται η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας (TCMB) στη χάραξη νομισματικής πολιτικής. Οι συνεχείς αλλαγές έχουν πλήξει την αξιοπιστία της Κεντρικής Τράπεζας, καθώς οι διεθνείς αγορές θεωρούν ότι ο θεσμός δεν είναι πλέον ανεξάρτητος αλλά λειτουργεί ως «υποχείριο» της πολιτικής ηγεσίας. Από το 2023 και μετά, παρατηρείται μια προσπάθεια επιστροφής στην οικονομική λογική, ωστόσο παραμένει η σκιά των προηγούμενων απολύσεων. Όμως, όπως αναφέρουν οι αρθρογράφοι της βρετανικής εφημερίδας, ούτε καν ο Ερντογάν δεν επιχείρησε να κινήσει ποινική δίωξη σε έναν από τους κεντρικούς τραπεζίτες του.
Στις ΗΠΑ, ωστόσο, η ανεξαρτησία της Fed είναι πολύτιμη. Η ποινική δίωξη του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εις βάρος του Πάουελ προκάλεσε αντιδράσεις από κεντρικούς τραπεζίτες, πρώην υπουργούς Οικονομικών και κορυφαία στελέχη της Wall Street. Όλοι εξέφρασαν τη συμπαράσταση τους στον επικεφαλής της Fed.
Η υποστήριξη της ακεραιότητας του Πάουελ είναι συνυφασμένη με την ανεξαρτησία της Fed. Από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Λευκός Οίκος και η Fed συγκαταλέγονται στους ισχυρότερους παράγοντες της παγκόσμιας οικονομίας. Η αντιπαράθεση μεταξύ των δυο πλευρών στέλνει ένα ανησυχητικό μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο σχετικά με το κύρος των ΗΠΑ ως κορυφαία δύναμη στην παγκόσμια οικονομία.
Οικονομολόγοι της FAZ τονίζουν πως η Fed βρέθηκε σε αυτήν τη θέση, εν μέρει, με δική της υπαιτιότητα. Οι τεράστιες παρεμβάσεις στις αγορές ομολόγων στο πλαίσιο των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης εν μέσω της κρίσης της πανδημίας έδωσαν στη Fed έναν ρόλο που ξεπερνούσε τα δεδομένα μέχρι τότε. Οι κεντρικοί τραπεζίτες, ωστόσο, και όχι μόνο η Fed επισημαίνουν ότι οι οικονομικές κρίσεις της τελευταίας 20ετίας απαιτούσαν μη συμβατικά μέσα. Βέβαια, οι παρεμβάσεις του Τραμπ πηγάζουν από την επιθυμία του να αντισταθμίσει τις οικονομικές επιπτώσεις των πολιτικών του με ένα ευνοϊκό καθεστώς δανεισμού.
