Ανώτατοι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι συναντώνται στο Ομάν για συνομιλίες, καθώς η κρίση μεταξύ των δύο χωρών εντείνει τους φόβους για στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών, αναφέρει το BBC.
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται μετά την στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, σε αντίδραση στην αιματηρή καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που ξέσπασαν στο Ιράν τον προηγούμενο μήνα, και η οποία, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προκάλεσε χιλιάδες θανάτους.
Το εύρος των συνομιλιών παραμένει ασαφές, καθώς πιστεύεται ότι είναι έμμεσες και οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μεγάλες αποστάσεις στις θέσεις τους λόγω αμοιβαίας δυσπιστίας. Η ελπίδα είναι ότι, αν οι συνομιλίες είναι επιτυχείς, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα πλαίσιο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Οι ΗΠΑ, που ζητούν από το Ιράν να παγώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να παραδώσει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, είχαν δηλώσει ότι οι συνομιλίες στο Ομάν θα πρέπει να περιλαμβάνουν επίσης τα βαλλιστικά πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, τη στήριξη σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες και τη μεταχείριση των πολιτών του.
Το Ιράν, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι οι συνομιλίες θα περιοριστούν στο πυρηνικό του πρόγραμμα, και παραμένει ασαφές αν αυτές οι διαφορές έχουν επιλυθεί.
Το Ομάν ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών του είχε ξεχωριστές συνομιλίες την Παρασκευή με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Άμπας Αραγκί και τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και με τον γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ. Σύμφωνα με το Ομάν, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν «στην προετοιμασία των κατάλληλων συνθηκών για την επανέναρξη διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων».
O τελευταίος γύρος συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα είχε προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2025, αλλά κατέρρευσε μετά την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με βομβαρδισμό του Ιράν σε περίπτωση μη συμφωνίας. Οι ΗΠΑ έχουν στείλει χιλιάδες στρατιώτες και, όπως χαρακτήρισε ο Τραμπ, μια «αρμάδα» στη Μέση Ανατολή, περιλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου με συνοδευτικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη.
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει με δύναμη σε οποιαδήποτε επίθεση, απειλώντας να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ.
Για τους Ιρανούς ηγέτες, που βρίσκονται σε αδύναμη θέση, οι συνομιλίες αποτελούν ίσως την τελευταία ευκαιρία να αποφευχθεί στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω το καθεστώς τους, το οποίο, σύμφωνα με αναλυτές, βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Οι απειλές Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο που οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας καταστέλλουν βίαια μαζικές διαδηλώσεις που προκλήθηκαν από την οικονομική κρίση, με τους διαδηλωτές να ζητούν το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η Washington-based Human Rights Activists News Agency επιβεβαίωσε τουλάχιστον 6.883 θανάτους και προειδοποίησε ότι ο αριθμός μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος, ενώ πάνω από 50.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στο επίκεντρο
Η τρέχουσα κρίση επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιας διαμάχης με τη Δύση. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το κατηγορούν ότι αποσκοπεί στην ανάπτυξη όπλου.
Το Ιράν δηλώνει ότι έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο στην επικράτειά του και έχει απορρίψει το αίτημα να μεταφερθούν τα 400 κιλά αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα. Η δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου σταμάτησε μετά τις αμερικανικές επιθέσεις πέρυσι.
Αξιωματούχοι φέρονται ανοιχτοί σε παραχωρήσεις, όπως η δημιουργία περιφερειακού κοινού φορέα εμπλουτισμού ουρανίου, πρόταση που είχε καταρρεύσει μετά την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ πέρυσι.
Ταυτόχρονα, το Ιράν θεωρεί απαράδεκτες τις αμερικανικές απαιτήσεις για περιορισμό των βαλλιστικών του προγραμμάτων και διακοπή στήριξης σε περιφερειακές ομάδες, που η Τεχεράνη αποκαλεί «Άξονα Αντίστασης» και περιλαμβάνει τη Χαμάς στη Γάζα, ένοπλες ομάδες στο Ιράκ, τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη.
Την Τρίτη, ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσχκιάν δήλωσε ότι έχει δώσει οδηγίες στον Αραγκί να «διεξάγει δίκαιες και ισότιμες διαπραγματεύσεις» με τις ΗΠΑ, «εφόσον υπάρχει κατάλληλο περιβάλλον». Παράλληλα, το Ιράν αναμένεται να απαιτήσει άρση των κυρώσεων που έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομία του, ενώ οι επικριτές του καθεστώτος προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση θα δώσει ανάσα στους κληρικούς ηγέτες.
Για τις ΗΠΑ, τα αποτελέσματα των συνομιλιών μπορεί να αποτελέσουν μια «έξοδο κινδύνου» για τον Τραμπ από τις στρατιωτικές απειλές, αναφέρει το πρακτορείο. Χώρες της περιοχής εκφράζουν ανησυχία ότι μια επίθεση των ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη σύγκρουση ή μακροχρόνιο χάος στο Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί για να ανατρέψει την ηγεσία της χώρας.
Σε ερώτηση αν ο Ιρανός Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ πρέπει να ανησυχεί, ο Τραμπ δήλωσε στο NBC: «Θα έλεγα ότι πρέπει να ανησυχεί πολύ. Ναι, πρέπει».
Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι συνομιλίες πρέπει να υπερβούν το πυρηνικό ζήτημα για να υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα: «Δεν είμαι σίγουρος ότι μπορείς να κλείσεις συμφωνία με αυτούς, αλλά θα προσπαθήσουμε να δούμε τι μπορεί να γίνει».
Οι συνομιλίες, αρχικά προγραμματισμένες για την Κωνσταντινούπολη, γίνονται υπό την ηγεσία της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Κατάρ, με στόχο την αποκλιμάκωση των εντάσεων. Το Ιράν, όμως, ζήτησε την τελευταία στιγμή η συνάντηση να πραγματοποιηθεί στο Ομάν και να περιοριστεί σε Ιρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
