Στο τραπέζι των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης τίθεται στις 16 Φεβρουαρίου, στο επόμενο Eurogroup, ένα φιλόδοξο σχέδιο για την αναβάθμιση της θέσης του ευρώ στη διεθνή σκακιέρα και την ενίσχυση της οικονομικής κυριαρχίας της Γηραιάς Ηπείρου.
Σύμφωνα με απόρρητο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που περιήλθε στην κατοχή του Reuters, η ΕΕ προσανατολίζεται στην υιοθέτηση σταθερών ψηφιακών νομισμάτων (stablecoins) σε ευρώ και στην επέκταση της έκδοσης κοινού ευρωπαϊκού χρέους.
Η κίνηση αυτή εκδηλώνεται σε μια συγκυρία όπου οι παγκόσμιες αγορές ταλανίζονται από εμπορικούς πολέμους, την αμφισβήτηση της παντοδυναμίας του δολαρίου και τον ραγδαίο ψηφιακό μετασχηματισμό των χρηματοπιστωτικών δικτύων.
«Σε μια εποχή όπου το διεθνές νομισματικό οικοδόμημα μετατρέπεται συστηματικά σε μέσο πίεσης και γεωπολιτικό εργαλείο, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δράσει αποφασιστικά για να περιφρουρήσει τη χρηματοοικονομική της ακεραιότητα και να προασπίσει τα στρατηγικά της συμφέροντα», υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά στο κείμενο της Κομισιόν.
Η πρόκληση του αποθεματικού νομίσματος
Το ευρώ, το κοινό νόμισμα που μοιράζονται πλέον 21 από τα 27 κράτη-μέλη, παραμένει ο δεύτερος ισχυρότερος πυλώνας του παγκόσμιου συστήματος μετά το δολάριο, κατέχοντας το 20% των διεθνών αποθεμάτων έναντι του 60% του αμερικανικού νομίσματος.
Η Επιτροπή τονίζει προς τους υπουργούς ότι η ενδυνάμωση του ευρώ δεν αποτελεί απλώς ζήτημα κύρους, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την παγκόσμια ευστάθεια. Μια ισχυρότερη διεθνής παρουσία του νομίσματος θα επέτρεπε στην ΕΕ να προωθεί τις αξίες της και να εφαρμόζει πιο αποτελεσματικά την πολιτική των κυρώσεων.
Παράλληλα, η κίνηση αυτή θα λειτουργούσε ως ασπίδα για την ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι σε εξωγενείς κραδασμούς, περιορίζοντας το κόστος δανεισμού και τις απώλειες από συναλλαγματικές ισοτιμίες για τις εγχώριες επιχειρήσεις.
Ψηφιακή αντεπίθεση και ευρωομόλογα
Μια από τις πιο ρηξικέλευθες προτάσεις της Επιτροπής αφορά την ενασχόληση με τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Προτείνεται η έκδοση τίτλων σε ευρώ, όπως τα tokenised deposits και τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικής τράπεζας (CBDC), προκειμένου να αναχαιτιστεί η κυριαρχία των σταθερών κρυπτονομισμάτων που συνδέονται με το δολάριο.
Επί του παρόντος, τα αντίστοιχα μέσα σε ευρώ καταλαμβάνουν λιγότερο από το 1% της αγοράς των stablecoins. Αυτή η ανισορροπία εγκυμονεί κινδύνους «διαρροής» κεφαλαίων προς την αμερικανική αγορά, τροφοδοτώντας τη ζήτηση για δολάρια εις βάρος των ευρωπαϊκών επενδυτικών επιλογών.
Η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής αγοράς χρέους αποτελεί ακόμη έναν κεντρικό στόχο. Το έγγραφο εισηγείται την «έκδοση ευρωομολόγων για τη συλλογική χρηματοδότηση πρωτοβουλιών με υψηλή προστιθέμενη αξία», ενώ παροτρύνει και τρίτες χώρες ή ξένους ομίλους να εκδίδουν χρέος σε ευρώ.
Παρά τη θετική στάση των αγορών απέναντι στα ομόλογα με αξιολόγηση «ΑΑΑ» της ΕΕ, η Γερμανία και οι βόρειοι εταίροι διατηρούν τις επιφυλάξεις τους. Η διαφορά μεγέθους είναι χαοτική: ενώ το κοινό χρέος της ΕΕ ανέρχεται σε 1 τρισ. ευρώ, το αντίστοιχο των ΗΠΑ αγγίζει τα 27 τρισ. δολάρια, καθιστώντας το αμερικανικό χρέος πολύ πιο ελκυστικό λόγω υψηλότερης ρευστότητας.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει την επέκταση των διμερών ρυθμίσεων ρευστότητας με χώρες εκτός ΕΕ, μια κίνηση που ήδη βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης. Η Κριστίν Λαγκάρντ επιβεβαίωσε ότι θα καταθέσει στους ηγέτες της ΕΕ μια δέσμη «κομβικών μεταρρυθμίσεων» που θα στοχεύουν στην «πραγματική απελευθέρωση των δυνατοτήτων και του ταλέντου της Ευρώπης».
Ανεξαρτησία στις πληρωμές και ομογενοποίηση
Στον τομέα του εμπορίου, η Κομισιόν ζητά η αναπτυξιακή βοήθεια και τα δάνεια προς τρίτες χώρες να εκφράζονται σε ευρώ. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκοί κολοσσοί στους κλάδους της ενέργειας, της άμυνας και των μεταφορών θα πρέπει να επιδιώκουν την τιμολόγηση των συναλλαγών τους στο κοινό νόμισμα.
Ζωτικής σημασίας θεωρείται επίσης η απεξάρτηση από τα αμερικανικά δίκτυα πληρωμών (Visa, Mastercard) μέσω της δημιουργίας ενός αυτόνομου ευρωπαϊκού συστήματος. Ταυτόχρονα, για να καταστεί η Ευρώπη επενδυτικός μαγνήτης, προτείνεται η άρση των εσωτερικών φραγμών και η μετάβαση προς ένα ενιαίο πλαίσιο φορολογικού, εργατικού και νομικού δικαίου.
Η ενοποίηση των κανόνων εποπτείας και επενδύσεων θα μπορούσε να «αποδεσμεύσει» περίπου 10 τρισ. ευρώ που λιμνάζουν σε ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, διοχετεύοντάς τα στην πραγματική οικονομία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων.
Τέλος, προτείνεται ο μετασχηματισμός του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) από διακυβερνητική εταιρεία σε επίσημο θεσμικό όργανο της ΕΕ, το οποίο θα αναλάβει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση όλων των εκδόσεων χρέους του μπλοκ.
