Οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν μέσα στις επόμενες εβδομάδες σε μια αρχική πληρωμή έναντι των δισεκατομμυρίων δολαρίων που οφείλουν στον ΟΗΕ, δήλωσε την Παρασκευή στο Reuters ο Αμερικανός πρέσβης στα Ηνωμένα Έθνη, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις στον οργανισμό.
Ο Μάικ Γουόλτζ έκανε τις δηλώσεις αυτές σε τηλεφωνική συνέντευξη, δύο εβδομάδες αφότου ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τα οικονομικά του οργανισμού, προειδοποιώντας ότι ο ΟΗΕ, στον οποίο συμμετέχουν 193 κράτη, κινδυνεύει με «επικείμενη οικονομική κατάρρευση» λόγω απλήρωτων εισφορών, η πλειονότητα των οποίων οφείλεται από την Ουάσιγκτον.
«Θα δείτε σίγουρα μια αρχική δόση χρημάτων πολύ σύντομα», δήλωσε ο Γουόλτζ. «Θα πρόκειται για μια σημαντική προκαταβολή έναντι των ετήσιων συνδρομών μας (…) Δεν πιστεύω ότι έχει καθοριστεί ακόμη το τελικό ποσό, αλλά αυτό θα γίνει μέσα σε λίγες εβδομάδες».
Σύμφωνα με αξιωματούχους του ΟΗΕ, πάνω από το 95% των οφειλών προς τον τακτικό προϋπολογισμό του οργανισμού βαραίνει τις ΗΠΑ — ποσό που ανερχόταν στα 2,19 δισ. δολάρια στις αρχές Φεβρουαρίου. Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν 2,4 δισ. δολάρια για τρέχουσες και παλαιότερες ειρηνευτικές αποστολές, καθώς και 43,6 εκατ. δολάρια για τα δικαστήρια του ΟΗΕ.
Στις 30 Δεκεμβρίου, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε προϋπολογισμό ύψους 3,45 δισ. δολαρίων για το 2026, έπειτα από πολυήμερες διαπραγματεύσεις. Το ποσό καλύπτει τα λειτουργικά έξοδα των γραφείων του ΟΗΕ παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων της έδρας στη Νέα Υόρκη, των μισθών του προσωπικού, των συνεδριάσεων, καθώς και δράσεων ανάπτυξης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η οικονομική κρίση του ΟΗΕ εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, απομακρύνονται από την πολυμερή συνεργασία σε πολλά επίπεδα. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των ΗΠΑ προς τον ΟΗΕ αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, αν και η πρακτική καθυστερημένων πληρωμών από την Ουάσιγκτον έχει ιστορικό δεκαετιών.
Αξιωματούχοι του ΟΗΕ αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ δεν κατέβαλαν εισφορά στον τακτικό προϋπολογισμό το περασμένο έτος, με αποτέλεσμα να οφείλουν 827 εκατ. δολάρια για το 2025, καθώς και 767 εκατ. δολάρια για το 2026.
ΗΠΑ: Νέο νομοσχέδιο για τις δαπάνες
Την Τρίτη, ο Τραμπ υπέγραψε νόμο περί δαπανών που προβλέπει 3,1 δισ. δολάρια για την κάλυψη των αμερικανικών υποχρεώσεων προς τον ΟΗΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Ερωτηθείς αν τα χρήματα που ανέφερε θα κατευθυνθούν στις οφειλές του προηγούμενου έτους, σε εκείνες του 2026 ή και στα δύο, ο Γουόλτζ απάντησε ότι θα διατεθούν γενικά για την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών, λαμβάνοντας υπόψη και ορισμένες μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί.
Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, οι ΗΠΑ όχι μόνο αρνήθηκαν να καταβάλουν τις υποχρεωτικές εισφορές για τον τακτικό και τον προϋπολογισμό ειρηνευτικών αποστολών του ΟΗΕ, αλλά περιόρισαν δραστικά και τις εθελοντικές χρηματοδοτήσεις προς οργανισμούς του ΟΗΕ με αυτόνομους προϋπολογισμούς, ενώ αποχώρησαν και από διεθνείς οργανισμούς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Ο Γουόλτζ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν σθεναρά την πρωτοβουλία μεταρρυθμίσεων UN80 του Γκουτέρες, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα που πρέπει να συνεχιστεί.
«Δεν προχωρά αρκετά, αλλά αποτελεί ένα ουσιαστικό ξεκίνημα. Θα προτιμούσα ο γενικός γραμματέας να είχε προχωρήσει σε αυτές τις αλλαγές από τον πρώτο ή τον δεύτερο χρόνο της θητείας του, και όχι στον ένατο», ανέφερε.
«Εστιάζουμε έντονα στην επιστροφή στα βασικά — στην ειρήνη και την ασφάλεια. Και ο πρόεδρος εύλογα θέτει το ερώτημα: πώς μπορεί ο ΟΗΕ να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του;»
Σύμφωνα με τον Γουόλτζ, οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και αναμένονται επιπλέον μεταρρυθμίσεις.
Οι ΗΠΑ μιλούν για «σκληρή αγάπη»
«Πρόκειται για μια μορφή “σκληρής αγάπης”. Το υφιστάμενο μοντέλο δεν είναι βιώσιμο για πολλές χώρες και στόχος μας είναι να επαναφέρουμε τον ΟΗΕ σε λειτουργική κατάσταση, με σαφή προσανατολισμό και χωρίς να προσπαθεί να κάνει τα πάντα για όλους», τόνισε.
Όπως είπε, βασικός στόχος είναι η μείωση της αλληλοεπικάλυψης αρμοδιοτήτων, αναφέροντας ως παράδειγμα ότι υπάρχουν επτά υπηρεσίες του ΟΗΕ που έχουν ως κύρια αποστολή την κλιματική αλλαγή. «Ανεξάρτητα από τη συζήτηση για το κλίμα, δεν χρειάζονται επτά», σχολίασε, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν και τη συγχώνευση διοικητικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών σε ανθρωπιστικούς οργανισμούς.
«Η γραφειοκρατία του ΟΗΕ έχει διογκωθεί υπερβολικά και χρειάζεται να γίνει πολύ πιο αποτελεσματική και αποδοτική», ανέφερε.
Ο Γκουτέρες παρουσίασε τις μεταρρυθμίσεις UN80 πέρυσι, με στόχο τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Ο εγκεκριμένος τακτικός προϋπολογισμός για το 2026 είναι περίπου 200 εκατ. δολάρια υψηλότερος από την πρότασή του, αλλά κατά περίπου 7% χαμηλότερος από τον προϋπολογισμό του 2025.
Τον περασμένο μήνα, ο γενικός γραμματέας προειδοποίησε ότι ο ΟΗΕ ενδέχεται να ξεμείνει από ρευστό έως τον Ιούλιο, κάνοντας λόγο για μια «καφκική» απαίτηση να επιστρέφει κάθε χρόνο στα κράτη εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από αδιάθετες εισφορές, ακόμη και όταν τα ποσά αυτά δεν έχουν ποτέ καταβληθεί.
Ο Γουόλτζ δήλωσε ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να αλλάξουν αυτόν τον κανόνα.
Τέλος, ανέφερε ότι οι αμερικανικές οφειλές για τις ειρηνευτικές αποστολές οφείλονται εν μέρει σε μια «νομική ασυμβατότητα» μεταξύ των ποσών που υπολογίζει ο ΟΗΕ και εκείνων που επιτρέπει να καταβάλει η αμερικανική νομοθεσία, σημειώνοντας ότι το ζήτημα αναμένεται να αντιμετωπιστεί στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων για τις εισφορές, πιθανότατα το επόμενο έτος.
