Για δεκαετίες η Ρωσία κάλυπτε τα κενά στην αγορά εργασίας με μετανάστες από την Κεντρική Ασία και τη Σιβηρία.
Σήμερα, όμως, η δημογραφική κατάρρευση και ο πόλεμος στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει τη σοβαρότερη έλλειψη εργατικών χεριών των τελευταίων δεκαετιών, αναγκάζοντας τη Μόσχα να αναζητήσει προσωπικό σε ορισμένες από τις πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, σημειώνει το Bloomberg.
Έλλειμμα 11 εκατ. εργαζομένων
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ρωσικής κυβέρνησης, η οικονομία θα χρειαστεί έως το τέλος της δεκαετίας περίπου 11 εκατομμύρια επιπλέον εργαζομένους. Το ζήτημα βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα κατά την επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Νέο Δελχί τον Δεκέμβριο, όπου υπογράφηκε συμφωνία για την απλοποίηση των διαδικασιών προσωρινής εργατικής μετανάστευσης.
Ακόμη και πριν από τη συμφωνία, ο αριθμός των αδειών εργασίας που εκδόθηκαν για Ινδούς εκτοξεύθηκε σε περισσότερες από 56.000 πέρυσι, από περίπου 5.000 το 2021. Το σύνολο των αδειών εργασίας για αλλοδαπούς ξεπέρασε τις 240.000 το 2025, το υψηλότερο επίπεδο τουλάχιστον από το 2017.
Αν και αυξήθηκαν οι άδειες και για πολίτες του Τουρκμενιστάν, το μεγαλύτερο μέρος της ανόδου προέρχεται από πιο μακρινές χώρες, όπως η Ινία, το Μπανγκλαντές, η Σρι Λάνκα και η Κίνα.
Το τελευταίο διάστημα, εργαζόμενοι από την Ινδία και άλλες χώρες της Νότιας Ασίας απασχολούνται ακόμη και σε δημοτικές εργασίες, όπως ο καθαρισμός χιονιού στις μεγάλες ρωσικές πόλεις. Παράλληλα, βρίσκουν δουλειά σε εργοτάξια, εστιατόρια και άλλες υπηρεσίες.
«Τεκτονικές» μετατοπίσεις
«Βλέπουμε μια πραγματική τεκτονική μετατόπιση στη ρωσική αγορά εργασίας», δηλώνει η Έλενα Βελιαέβα, διευθύντρια λειτουργιών του πρακτορείου προσλήψεων Intrud με έδρα τη Μόσχα. Το γραφείο ιδρύθηκε μόλις πριν από δύο χρόνια με στόχο την εισαγωγή εργαζομένων από το εξωτερικό και ήδη αναζητά υποψήφιους στη Σρι Λάνκα και τη Μιανμάρ, με σχέδια περαιτέρω επέκτασης.
Την ώρα που οι ΗΠΑ και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες περιορίζουν τη μετανάστευση, η Ρωσία αντιμετωπίζει οξύ δημογραφικό πρόβλημα, καθώς περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού βρίσκεται σε ηλικία συνταξιοδότησης.
Με την ανεργία κοντά στο 2%, από τα χαμηλότερα ποσοστά παγκοσμίως, η οικονομία χρειάζεται επειγόντως εργαζομένους από το εξωτερικό για να αποφύγει περαιτέρω επιβράδυνση.
Οι ρωσικές επιχειρήσεις προτιμούν πλέον εργαζομένους που δεσμεύονται με βίζες και συμβόλαια, καθώς όσοι προέρχονται από χώρες χωρίς υποχρέωση βίζας αλλάζουν συχνότερα εργοδότη. Στο πλαίσιο αυτό, το Intrud συνεργάστηκε με τη Ρωσική Ένωση Συγκολλητών για τη δημιουργία κέντρου εκπαίδευσης στο Τσεννάι της νότιας Ινδίας, όπου οι υποψήφιοι καταρτίζονται και αξιολογούνται πριν προσληφθούν.
Άλλα πρακτορεία οργανώνουν εντατικά μαθήματα ρωσικών για μελλοντικούς εργαζόμενους σε ξενοδοχεία και θέσεις όπου απαιτείται γνώση της γλώσσας. Σε κλάδους όπως οι κατασκευές, η επικοινωνία γίνεται συχνά μέσω προϊσταμένων που μιλούν τόσο ρωσικά όσο και τη μητρική γλώσσα των εργατών.
Ινδοί εργαζόμενοι
«Η Ρωσία είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στη λίστα των χωρών που απασχολούν Ινδούς εργαζομένους», λέει ο Αμίτ Σαξένα, διευθυντής της Ambe International στη Βομβάη. «Αντιμετωπίζει έλλειψη εργατικού δυναμικού, οπότε η συνεργασία είναι σχεδόν αυτονόητη».
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση. Εκτός από όσους στρατολογήθηκαν, η πολεμική οικονομία απορρόφησε εργαζομένους από πολιτικούς τομείς, ενώ εκτιμάται ότι 500.000 έως 800.000 Ρώσοι σε παραγωγική ηλικία εγκατέλειψαν τη χώρα για να αποφύγουν την επιστράτευση ή για πολιτικούς λόγους.
Παράλληλα, μετά την επίθεση στο Crocus City Hall το 2024, η Ρωσία αυστηροποίησε τους κανόνες για τη μετανάστευση χωρίς βίζα. Στις αρχές του έτους, ο αριθμός των αλλοδαπών στη χώρα είχε μειωθεί σε 5,7 εκατομμύρια, περίπου 10% λιγότερο από έναν χρόνο πριν.
Ελλείψεις σε πολλές μεγάλες ρωσικές επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις ήδη πιέζονται. Η μεγαλύτερη μεταλλευτική εταιρεία της χώρας, η Norilsk Nickel, έχει έλλειμμα περίπου 10.000 εργαζομένων στη Σιβηρία, σχεδόν το 10% του προσωπικού της, ενώ εξακολουθεί να αναζητά αρκετές χιλιάδες ακόμη.
Αντίστοιχα, ναυπηγική εταιρεία που κατασκευάζει πολιτικά και στρατιωτικά πλοία δηλώνει ότι υπολείπεται 1.500 έως 2.000 εργαζομένων και λειτουργεί περίπου στο μισό της δυναμικότητας.
Η πρόσληψη εργαζομένων από την Ασία είναι συχνά και φθηνότερη. Ένας ειδικευμένος Ινδός ηλεκτρολόγος μπορεί να αμείβεται έως και 25% λιγότερο από έναν Ρώσο για αντίστοιχη θέση.
Βοήθεια και από τη Β. Κορέα
Η Μόσχα εξετάζει ακόμη και τη συμβολή της Βόρειας Κορέας. Οι αφίξεις από τη χώρα αυξάνονται μετά το 2022, κυρίως μέσω φοιτητικών θεωρήσεων, ενώ εκτιμάται ότι έως το τέλος του 2025 περίπου 50.000 Βορειοκορεάτες θα εργάζονται μόνο σε ρωσικά εργοτάξια.
Όσο για την Κίνα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι απασχολούνται σε κινεζικές επιχειρήσεις στη Ρωσία, κυρίως σε μικρές και μεσαίες δραστηριότητες όπως εστιατόρια, logistics και χονδρικό εμπόριο.
Οι προοπτικές δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. «Ο πληθυσμός της Ρωσίας θα συνεχίσει να γερνά και το ποσοστό των νέων θα μειώνεται», σημειώνει ο ανεξάρτητος δημογράφος Ιγκόρ Εφρέμοφ.
«Δεν πρόκειται για προσωρινή κρίση, αλλά για μια μακροχρόνια κανονικότητα στην οποία η οικονομία θα πρέπει να προσαρμοστεί», τονίζει.
