Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προχωρήσει σε μια συνολική και φιλόδοξη αναμόρφωση του οικονομικού της μοντέλου έως το τέλος του 2026, σύμφωνα με έγγραφο θέσεων που κατατέθηκε ενόψει της άτυπης συνόδου των ηγετών της ΕΕ, το οποίο στοχεύει να αποτελέσει τη βάση μιας νέας ευρωπαϊκής ατζέντας ανταγωνιστικότητας.
Όπως γράφει το Politico, το κείμενο, το οποίο υποστηρίζεται από κράτη-μέλη με ισχυρό οικονομικό βάρος (Γερμανία, Ιταλία, Βέλγιο), προτείνει ένα συνεκτικό πλαίσιο παρεμβάσεων που εκτείνεται από την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και τη δραστική απλοποίηση των κανονισμών έως τη μείωση των τιμών ενέργειας και μια πιο επιθετική, αλλά πραγματιστική, εμπορική πολιτική.
Στόχος, όπως αναφέρεται ρητά, είναι να υπάρξει συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου και να εδραιωθεί η ατζέντα αυτή στα συμπεράσματά του μέσω συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, εντολών και σαφών προθεσμιών, ώστε να εφαρμοστεί πλήρως έως το τέλος του 2026.
Η Ενιαία Αγορά ως πυλώνας της ανταγωνιστικότητας
Στο επίκεντρο του εγγράφου βρίσκεται η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, η οποία χαρακτηρίζεται ως ο βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Παρά τις δεκαετίες ενοποίησης, το κείμενο επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά εμπόδια και κατακερματισμός μεταξύ των κρατών-μελών, που περιορίζουν το αναπτυξιακό δυναμικό της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι συννομοθέτες καλούνται να αναλάβουν αποφασιστική δράση για την άρση αυτών των εμποδίων, με στόχο την αντιμετώπιση της θεσμικής και κανονιστικής πολυδιάσπασης που εμποδίζει την κλιμάκωση των επιχειρήσεων και τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην υιοθέτηση ενός «28ου νομικού καθεστώτος» έως το τέλος του έτους, το οποίο θα λειτουργεί παράλληλα με τα εθνικά συστήματα και θα επιτρέπει στις καινοτόμες εταιρείες να δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την ΕΕ υπό ενιαίους κανόνες.
Ενέργεια, υποδομές και κρίσιμες πρώτες ύλες
Κεντρικό ρόλο στην ατζέντα ανταγωνιστικότητας παίζει και η ενέργεια, με το έγγραφο να υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών. Η ανάπτυξη ενός ισχυρού «Grid Package» θεωρείται απαραίτητη για την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και τη μείωση των τιμών, οι οποίες παραμένουν βασικό μειονέκτημα για τη βιομηχανία.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη δημιουργία ανθεκτικών, ασφαλών και βιώσιμων αλυσίδων αξίας για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει τον κίνδυνο διαταραχών στον εφοδιασμό και να περιορίσει τις εξαρτήσεις από τρίτες χώρες, μέσω της ταχείας εφαρμογής του σχεδίου ResourceEU.
Κινητικότητα εργασίας και κεφαλαιαγορές
Το έγγραφο αναγνωρίζει ότι η ανταγωνιστικότητα δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις, αλλά και τη λειτουργία της αγοράς εργασίας. Η διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων πρέπει να διευκολυνθεί, ενώ ταυτόχρονα να ενισχυθεί η προστασία των εργασιακών προτύπων.
Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται ως στόχος η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για την eDeclaration (ψηφιακό έγγραφο για διασυνοριακές δηλώσεις εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης) κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ώστε να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες και να ενισχυθεί η διαφάνεια στις διασυνοριακές μετακινήσεις.
Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ζητείται εμβάθυνση της ενοποίησης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου και τη δημιουργία αξιόπιστων επιλογών εξόδου για επενδυτές. Η ανάπτυξη αγορών πανευρωπαϊκής κλίμακας θεωρείται κρίσιμη για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και την ενίσχυση της παγκόσμιας παρουσίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, ζητείται επικαιροποίηση των κανόνων ελέγχου συγχωνεύσεων, ώστε να επιτρέπεται στις ευρωπαϊκές εταιρείες να αποκτούν το απαραίτητο μέγεθος για να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μείωση γραφειοκρατίας και κανονιστική απλοποίηση
Ένα από τα πιο εκτενή τμήματα του εγγράφου αφορά τη μάχη κατά της γραφειοκρατίας, η οποία χαρακτηρίζεται ως βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.
Η περαιτέρω απλοποίηση των κανονισμών θεωρείται αναγκαία, με έμφαση στη μείωση των διοικητικών βαρών που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις. Ειδική αναφορά γίνεται στο πακέτο για την αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς και στην αναθεώρηση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) και του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS), με στόχο την εξάλειψη μη αναγκαίων επιβαρύνσεων και την πλήρη εφαρμογή της αρχής της τεχνολογικής ουδετερότητας.
Για την επιτάχυνση των αδειοδοτικών και διοικητικών διαδικασιών, η Επιτροπή καλείται να αξιοποιήσει τον επικείμενο Industrial Accelerator Act και να καταθέσει, έως το τέλος του έτους, μια οριζόντια νομοθετική δέσμη για τις άδειες, με εκτεταμένη χρήση μηχανισμών σιωπηρής έγκρισης.
Προβλέπεται επίσης συνολικός έλεγχος του ευρωπαϊκού κεκτημένου, προκειμένου να εντοπιστούν πρόσθετες νομοθετικές πράξεις που μπορούν να απλοποιηθούν ή να αποσυρθούν, συμπεριλαμβανομένου ενός omnibus για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στο πρώτο εξάμηνο του 2026.
«Φρένο έκτακτης ανάγκης» στη νομοθετική επιβάρυνση
Το έγγραφο εισάγει την ιδέα ενός μηχανισμού «φρένου έκτακτης ανάγκης», που θα επιτρέπει την αναστολή υπερβολικών διοικητικών βαρών τα οποία προκύπτουν κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, ακόμη και κατόπιν αιτήματος ενός κράτους-μέλους.
Η προσέγγιση αυτή θα συμπληρώνεται από την αρχή της ασυνέχειας, σύμφωνα με την οποία οι απερχόμενες Ευρωπαϊκές Επιτροπές θα αποσύρουν εκκρεμείς προτάσεις στο τέλος της θητείας τους. Παράλληλα, ζητείται συστηματική αξιολόγηση του κόστους γραφειοκρατίας που προκύπτει από αλλαγές στη νομοθετική διαδικασία και αυτοσυγκράτηση όλων των θεσμών, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία νέων βαρών. Ο πρόεδρος της Επιτροπής καλείται να ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την πρόοδο στη μείωση κόστους και την απλοποίηση.
Φιλόδοξη αλλά πραγματιστική εμπορική πολιτική
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η παγκόσμια ολοκλήρωση και οι αλυσίδες αξίας δέχονται πιέσεις, το έγγραφο υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ανοιχτότητας μέσω μιας φιλόδοξης και ταυτόχρονα πραγματιστικής εμπορικής πολιτικής. Η ΕΕ καλείται να υιοθετήσει μια διαφοροποιημένη, δίκαιη και βασισμένη σε κανόνες προσέγγιση, με έμφαση στην ταχεία πρόοδο των διαπραγματεύσεων και στη συνεκτίμηση των αναγκών όλων των οικονομικών τομέων, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας.
Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται η ταχεία σύναψη φιλόδοξων συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, η επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων και, όπου είναι εφικτό, η χρήση συμφωνιών αποκλειστικά σε επίπεδο ΕΕ. Ταυτόχρονα, προβλέπεται αποφασιστική δράση κατά αθέμιτων πρακτικών, με στόχο τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
