Οι πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, άνοιξαν ξανά μια μεγάλη συζήτηση στη Μέση Ανατολή: το ενδεχόμενο ενός περιφερειακού πυρηνικού ανταγωνισμού όπλων, στον οποίο θα συμμετέχουν περισσότερες χώρες από τις συνήθεις ύποπτες, δηλαδή Ιράν και ασφαλώς Ισραήλ.
Σε συνέντευξή του στην τουρκική τηλεόραση, ο Φιντάν τόνισε ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί να διαταράξει την εύθραυστη ισορροπία ισχύος στην περιοχή, ωστόσο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η Τουρκία να «συρθεί αναπόφευκτα στον ίδιο αγώνα» αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής κινητικότητας, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να προσπαθούν να αποτρέψουν την Τεχεράνη από την ανάπτυξη πυρηνικής στρατιωτικής ικανότητας.
Ντόμινο εξελίξεων στη Μέση Ανατολή
Η Τουρκία, από την πλευρά της, θεωρεί ότι η διάδοση πυρηνικών όπλων θα μπορούσε να προκαλέσει ντόμινο εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, εμπλέκοντας και άλλες χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος.
Ο Φιντάν υπογράμμισε ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και είναι συμβαλλόμενο μέλος της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων. Παράλληλα, χαρακτήρισε το ζήτημα «στρατηγικό υψηλού επιπέδου» που πρέπει να εξετάζεται στο συνολικό γεωπολιτικό πλαίσιο και όχι αποσπασματικά.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Άγκυρα κατηγορεί το Ισραήλ ότι διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, κάτι που, κατά την τουρκική θέση, υπονομεύει τη σταθερότητα της περιοχής, παρότι το Ισραήλ διατηρεί επίσημα πολιτική σιωπής.
Η Τουρκία, αν και δεν έχει δικά της πυρηνικά όπλα, φιλοξενεί εδώ και δεκαετίες αμερικανικά πυρηνικά στη βάση του Ιντσιρλίκ, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Τα όπλα αυτά παραμένουν υπό αμερικανικό έλεγχο και η Τουρκία δεν έχει τη δυνατότητα χρήσης ή ανάπτυξής τους, ωστόσο η παρουσία τους ενισχύει τη γεωστρατηγική σημασία της χώρας.
Πιθανή στρατιωτική χρήση από τα πυρηνικά εργοστάσια της Τουρκίας
Ταυτόχρονα, η Άγκυρα επενδύει δυναμικά στην πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς. Το πυρηνικό εργοστάσιο στο Άκκουγιου, που κατασκευάζεται με τη συνεργασία της Ρωσίας, αποτελεί το πρώτο από τρία σχεδιαζόμενα εργοστάσια και παρουσιάζεται από την τουρκική κυβέρνηση ως αναγκαίο βήμα για την ενεργειακή αυτονομία της χώρας.
Παρότι πρόκειται για πολιτικό πρόγραμμα, διεθνείς αναλυτές επισημαίνουν ότι η διεύρυνση της πυρηνικής τεχνογνωσίας αυξάνει πάντα τις ανησυχίες για πιθανή μελλοντική στρατιωτική χρήση, έστω και σε θεωρητικό επίπεδο.
Ο Εργτογάν θεωρεί άδικο η Τουρκία να μην έχει πυρηνικά όπλα
Ο ίδιος ο πρόεδρος Ερντογάν έχει στο παρελθόν δηλώσει ότι θεωρεί άδικο το παγκόσμιο πυρηνικό σύστημα, στο οποίο λίγες χώρες επιτρέπεται να διαθέτουν πυρηνικά όπλα ενώ άλλες όχι. Αν και τέτοιες δηλώσεις δεν συνιστούν επίσημη αλλαγή πολιτικής, τροφοδοτούν εικασίες για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική σκέψη της Άγκυρας.
Ο Χακάν Φιντάν, αναφερόμενος και στις συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, ξεκαθάρισε ότι μια στρατιωτική επίθεση δεν θα έφερνε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη και προειδοποίησε πως η Μέση Ανατολή δεν αντέχει έναν ακόμη πόλεμο.
Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η αμφιβολία για τη βούληση των ΗΠΑ να τηρήσουν τις εγγυήσεις ασφαλείας προς τους συμμάχους τους θα μπορούσε να πυροδοτήσει μελλοντικά πυρηνικό ανταγωνισμό όχι μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά και στην Ασία και την Ευρώπη.
Έτσι, η Τουρκία εμφανίζεται να ισορροπεί ανάμεσα στη δέσμευση για μη διάδοση και στην ανάγκη διασφάλισης της εθνικής της ασφάλειας, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα, αλλά δεν προτίθεται και να μείνει αδρανής αν αλλάξουν δραματικά οι ισορροπίες στην περιοχή.
