Τα ευρωπαϊκά κράτη είναι αντιμέτωπα με τον δασμολογικό πόλεμο και μια επιθετική εξωτερική πολιτική από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και το εμπορικό σοκ από την Κίνα. Επιπλέον, αρκετά μέτρα για την πράσινη μετάβαση και η ατέρμονη γραφειοκρατία στρέφονται εις βάρος της ανταγωνιστικότητας της, καθιστώντας την εγχώρια παραγωγή ασύμφορη σε σχέση με ξένους ανταγωνιστές.
Η πρόταση της Γερμανίας για έναν ταχύρυθμο πυρήνα των έξι ισχυρών κρατών-μελών
Βέμπερ: Επέκταση του καθεστώτος της ειδικής πλειοψηφίας
Στην πρόσφατη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος – μέλη του οποίου είναι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς- ο Βέμπερ, τόνισε την ανάγκη να αλλάξει το καθεστώς της ομοφωνίας για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων π.χ για την άμυνα και την ασφάλεια. Τάχθηκε υπέρ της επέκτασης της ειδικής πλειοψηφίας που απαιτεί το 55% των κρατών-μελών που εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού. Πρότεινε, επίσης, τη συγχώνευση των αρμοδιοτήτων των επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ώστε η Ε.Ε να εκπροσωπείται από μια ενιαία φωνή. Απευθυνόμενος στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα Politico, είπε ότι αυτή η κατακερματισμένη κατανομή των εξουσιών στην Ε.Ε δεν κατάλληλη για τις προκλήσεις της σημερινής γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Ντράγκι: η Ευρώπη απέναντι σε κινδύνους
Τον υπαρξιακό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η Ευρώπη υπογράμμισε ο τέως πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Μάριο Ντράγκι, σε ομιλία που έδωσε στο Πανεπιστήμιο Λουβέν του Βελγίου στις αρχές Φεβρουαρίου. «Η Ευρώπη κινδυνεύει να υποταχθεί, να διαιρεθεί και να αποβιομηχανοποιηθεί, αν δεν μετατραπεί σε πραγματική ομοσπονδία» διότι η παγκόσμια τάξη πραγμάτων είναι «πλέον εκλιπούσα», τόνισε ο Ντράγκι. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, παρότρυνε τους Ευρωπαίους εταίρους του να «κεφαλαιοποιήσουν» την κρίση της Γροιλανδίας για να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις που θα έπρεπε να γίνουν προ ετών. Εδώ και καιρό επισημαίνει ότι μικρές χώρες δεν θα έπρεπε να μπλοκάρουν την Ευρώπη.
Μια ΕΕ αντιμέτωπη με διπλή κρίση
«Έχουμε το κινεζικό τσουνάμι στο εμπορικό μέτωπο και μια διαρκή αστάθεια από την αμερικανική πλευρά. Αυτές οι δυο κρίσεις αποτελούν ένα τεράστιο σοκ – μια ρήξη για τους Ευρωπαίους», είπε ο Μακρόν στους Financial Times. Παρότρυνε τους Ευρωπαίους εταίρους να υιοθετήσουν μια ευρεία προτίμηση των προϊόντων της κοινής αγοράς ώστε να επωφεληθούν οι εταιρείες της Ε.Ε, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως τα ηλεκτροκίνητα, οι υποδομές για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα χημικά.
Εκτός των άλλων, η Ε.Ε λειτουργεί εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της σε ορισμένες περιπτώσεις. Παραδείγματος χάριν, οι ευρωπαϊκές εταιρείες καλούνται να συμμορφωθούν με αυστηρούς κανόνες για το περιβάλλον, με αποτέλεσμα η τιμή του άνθρακα στο ευρωπαϊκό σύστημα (ETS) να είναι ακριβότερο στα 75 ευρώ τον τόνο έναντι του αντίστοιχου κόστους των 10 με 12 ευρώ στην Κίνα, όπως επισημάνθηκε σε έκθεση της Γαλλικής Αρμοστείας Στρατηγικού Σχεδιασμού.
Λιθουανία: εξαρτημένη η Ευρώπη από την αμερικανική τεχνολογία
Εκκρεμεί, επίσης, ένα ακόμη ερώτημα. Μπορεί η Ε.Ε θα ενισχύσει την αυτονομία της και έτσι να περιορίσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ ή την Κίνα; Έρευνα του Politico καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία. Είναι μια κατάσταση που δεν μπορεί να αλλάξει άμεσα καθώς είναι τεράστιο το εγχείρημα δημιουργίας ενός εναλλακτικού ψηφιακού οικοσυστήματος που να μπορεί να στηρίζει τη λειτουργία των κυβερνήσεων και των βασικών υπηρεσιών ενός κράτους. Ο υπουργός Οικονομίας της Λιθουανίας, Εντβίνας Γκρίκσας, δήλωσε χαρακτηριστικά στο Politico ότι «μια πλήρης τεχνολογική αποσύνδεση από τις ΗΠΑ δεν είναι ούτε ρεαλιστικός στόχος, ούτε θα υπηρετούσε τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης».
Απόσταση απόψεων μεταξύ Βερολίνου και Παρισιού
Σε άλλους τομείς, η προσέγγιση των «δύο ταχυτήτων» είναι πιθανό να προσκρούσει σε όρια, όπως επισημαίνουν αναλυτές στην Handleblatt. Ενόψει της συνόδου κορυφής, κατέστη σαφές ότι οι σημαντικότερες οικονομίες της ΕΕ εξακολουθούν να διαφωνούν στην ενεργειακή και εμπορική πολιτική αλλά και σε ερωτήματα σχετικά με το «BuyEuropean». Η Γερμανία κυκλοφόρησε ένα έγγραφο με προτάσεις για τη σύνοδο κορυφής μαζί με την Ιταλία. Σε αυτό, οι δύο χώρες ζητούν πάνω απ’ όλα τη μείωση της γραφειοκρατίας και την απορρύθμιση. Ωστόσο, ένα κοινό γαλλογερμανικό έγγραφο προετοιμασίας δεν υπάρχει αυτή τη φορά. Η Γαλλία, αντίθετα, θέλει να πάει πολύ πέρα και να αλλάξει ριζικά το οικονομικό μοντέλο.
Ο Μακρόν κατέστησε σαφές ότι τον ενδιαφέρει η «λιγότερη εξάρτηση τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Κίνα». «Το μήνυμά μου είναι: πρέπει να επιταχύνουμε την ατζέντα μας για την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία. Επενδύστε, προστατεύστε, διαφοροποιήστε και απλοποιήστε – ταχύτερα». Εν τέλει, όμως, με τις τεκτονικές γεωπολιτικές αλλαγές που συντελούνται σήμερα και ειδικότερα με την απώλεια των ΗΠΑ ως στρατηγικό σύμμαχο, η ΕΕ θα πρέπει να ορθώσει ανάστημα σε έναν κόσμο που ο νόμος του ισχυρότερου τείνει να κυριαρχήσει στις διεθνείς σχέσεις.
