Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου μια ομάδα κρατών-μελών θα μπορεί υπό το καθεστώς της «ενισχυμένης συνεργασίας» να προχωράει αμεσότερα και ταχύτερα με την υιοθέτηση μέτρων και πολιτικών. Είναι μια πρόταση που ασπάστηκαν οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και άλλων εταίρων στην άτυπη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε χθες στο Ράικχοφεν, ένα χωριό του Βελγίου, έπειτα από πολύωρες διαβουλεύσεις. Αν και αρχικά δόθηκε η εντύπωση ότι η συνάντηση αυτή δεν θα κατέληγε σε ένα απτό αποτέλεσμα, οι ηγέτες της ΕΕ κατάφεραν να αποφασίσουν τη χάραξη μιας αποτελεσματικότερης στρατηγικής ως προς τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων για την άμυνα, τη βιομηχανία και άλλα στρατηγικά ζητήματα.
Η ΕΕ καλείται να προχωρήσει με μια σειρά μεταρρυθμίσεων για την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απέναντι στους οικονομικούς γίγαντες των ΗΠΑ και της Κίνας. Επιπλέον, η απειλή της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν συμβολικά στρατεύματα στη Γροιλανδία, με τον Λευκό Οίκο να διεκδικεί τον έλεγχο του αρκτικού νησιού, κλονίζει τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων και φοβίζει την Ευρώπη.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Politico, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα παρουσιάσει στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών στις 20 με 21 Μαρτίου το σχέδιο «Μια Ευρώπη, Ένας Οδικός Χάρτης Αγοράς και Σχέδιο Δράσης», το οποίο θα περιλαμβάνει μια σειρά μεταρρυθμίσεων, όπως η μείωση των διοικητικών διαδικασιών και η αξιοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων για τη στήριξη νεοφυών εταιρειών. Η ψηφοφορία για την έγκριση του σχεδίου θα γίνει στην επόμενη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών πριν από το καλοκαίρι.
Σύνοδος ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ιστορικό κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο © consilium.europa.eu
Όπως επισημαίνεται από το Politico, εάν δεν μπορούν να συμφωνήσουν και 27 κράτη-μέλη σε ορισμένους τομείς, τότε η ΕΕ θα αξιοποιήσει τη διαδικασία της ενισχυμένης συνεργασίας. Έτσι, μια ομάδα τουλάχιστον εννέα κρατών-μελών θα μπορεί να προχωράει σε βαθύτερη ολοκλήρωση ή υιοθέτηση κοινών μέτρων σε συγκεκριμένους τομείς, χωρίς τη συμμετοχή των υπόλοιπων κρατών-μελών της ΕΕ. Μέχρι και πρόσφατα, η λήψη κρίσιμων αποφάσεων από λιγότερα κράτη-μέλη θεωρούνταν πως δίχαζε την ΕΕ, μέχρι που η κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία έκανε κατάχρηση του δικαιώματος άσκησης βέτο σε σημαντικές αποφάσεις, όπως είναι η στήριξη της Ουκρανίας, που μάχεται τη ρωσική εισβολή από τον Φεβρουάριο του 2022. Αν μη τι άλλο, οι ηγέτες της Ευρώπης θα συμμετάσχουν στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, που ξεκινά σήμερα, έχοντας προσπεράσει ένα εσωτερικό εμπόδιο που, κατά πάσα πιθανότητα, θα οδηγήσει σε πιο συντονισμένες κινήσεις απέναντι σε τρίτες χώρες.
«Πρέπει να δράσουμε γρήγορα», είπε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος φαίνεται να παρέβλεψε τις διαφωνίες με τον καγκελάριο της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, για τον κοινό δανεισμό ή για το εύρος της στρατηγικής «Made in Europe». O Μακρόν είπε αργά χθες πως επιτεύχθηκε ευρεία συναίνεση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου για τις συγχωνεύσεις, «ώστε να υπάρξουν ευρωπαϊκοί πρωταθλητές που να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε ένα περιβάλλον διεθνούς ανταγωνισμού», σύμφωνα με το Politico. Προς το κλείσιμο της συνόδου, ο Ενρίκο Λέτα, πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, τόνισε πως οι προτάσεις του για την περαιτέρω σύγκλιση της ενιαίας αγοράς είναι ο μόνος τρόπος για να ορθώσει η Ευρώπη ανάστημα στις όλο και πιο επιθετικές πολιτικές της αμερικανικής κυβέρνησης.
Πληροφορίες του Politico αποκάλυψαν, επίσης, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να συμπεριλάβει στην επερχόμενη νομοθετική πρόταση Industrial Accelerator Act (IAA) τις χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, όπως η Ιαπωνία και η Βρετανία. Το ΙΑΑ στοχεύει στην απλούστευση των αδειοδοτήσεων, την τόνωση της ζήτησης για καθαρά προϊόντα «Made in EU» και τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης.
Πριν από την έναρξη της συνόδου ήταν εμφανής η διχογνωμία μεταξύ των κρατών-μελών και των Βρυξελλών για τις καθυστερήσεις της ΕΕ ως προς την προώθηση των μεταρρυθμίσεων. Οι κυβερνήσεις κατηγορούν τις Βρυξέλλες για τη γραφειοκρατία και η Κομισιόν επιρρίπτει ευθύνες στα κράτη-μέλη ότι θέτουν σε προτεραιότητα τα εθνικά συμφέροντα εις βάρος της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Πριν από την έναρξη της άτυπης συνόδου, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε πως ό,τι «έκανε πέρυσι η ΕΕ για την άμυνα, θα πρέπει να το κάνει φέτος για την ανταγωνιστικότητα».
Απευθυνόμενος στους Financial Times, ο Κόστα πρότεινε οι εταιρείες στην ΕΕ να υποβάλλουν τα οικονομικά στοιχεία τους σε μια κοινή αρχή, αντί να μπλέκουν με τα γραφειοκρατικά συστήματα 27 διαφορετικών κρατών-μελών. Ζήτησε, επίσης, να βρεθεί ένας συμβιβασμός στην πρόταση της Γαλλίας για την πολιτική υπέρ των ευρωπαϊκών προϊόντων, στο πλαίσιο μιας πολιτικής «Buy European» σε συγκεκριμένους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Σύνοδος ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ιστορικό κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο © Eurokinissi
