Η Κίνα επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τη γεωοικονομική αναταραχή που προκαλούν οι εμπορικές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο να εδραιώσει τη μακροπρόθεσμη κυριαρχία της στο παγκόσμιο εμπόριο.
Σύμφωνα με αναλύσεις των διπλωματικών κινήσεων του Πεκίνου, η στρατηγική της χώρας επικεντρώνεται στην ενσωμάτωσή της στα μεγαλύτερα οικονομικά μπλοκ και στη θωράκιση της οικονομίας της από τις αμερικανικές πιέσεις όπως οι δασμοί και όχι μόνο.
«Παράθυρο ευκαιρίας»
Το Πεκίνο θεωρεί ότι οι δασμοί και η αβεβαιότητα που προκαλεί η αμερικανική εμπορική πολιτική δημιουργούν ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για την αναδιάρθρωση του διεθνούς εμπορίου.
Αντί να περιοριστεί, η κινεζική ηγεσία επιδιώκει να συνδέσει τη γιγαντιαία μεταποιητική της βάση με βασικές αγορές, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη του Κόλπου και συμφωνίες του Ειρηνικού, ώστε να καταστεί αναντικατάστατος εμπορικός εταίρος.
Κεντρικός άξονας αυτής της στρατηγικής είναι η επιτάχυνση περίπου 20 συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση εδώ και χρόνια.
Η προσέγγιση αυτή, σύμφωνα με ανασκόπηση πολιτικών κειμένων Κινέζων συμβούλων και ακαδημαϊκών, δεν είναι αποσπασματική αλλά συστηματική: στοχεύει στην «αντιστάθμιση» της αμερικανικής πολιτικής περιορισμού μέσω μεγαλύτερης παγκοσμιοποίησης με κινεζικούς όρους.
Μοντέλο η συμφωνία με Καναδά
Η κινεζική στρατηγική φαίνεται ήδη να τίθεται σε εφαρμογή. Συμφωνίες όπως αυτή με τον Καναδά, που μειώνει δασμούς σε κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, θεωρούνται ενδεικτικές των προσπαθειών του Πεκίνου να μειώσει την αμερικανική επιρροή στις εμπορικές αλυσίδες.
Παράλληλα, Κινέζοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες εντείνουν τις επαφές τους διεθνώς, προωθώντας τη συνεργασία στο εμπόριο και την υπεράσπιση της πολυμέρειας.
Η αλλαγή τόνου της κινεζικής διπλωματίας είναι επίσης αξιοσημείωτη. Από την πολεμική ρητορική των προηγούμενων ετών, το Πεκίνο στρέφεται πλέον σε μια πιο πραγματιστική γραμμή, καλώντας τους εμπορικούς εταίρους να αντισταθούν στην αποσύνδεση των αγορών και να διατηρήσουν ανοικτό το διεθνές εμπόριο.
Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα προωθεί μηδενικούς δασμούς σε δεκάδες αφρικανικές χώρες, ενώ επενδύει σε ψηφιακές υποδομές και τεχνολογικά συστήματα τελωνείων με χρήση τεχνητής νοημοσύνης για ταχύτερες εμπορικές ροές.
Αντιμετώπιση αμερικανικής πίεσης
Ένα βασικό στοιχείο της στρατηγικής είναι η βαθιά ενσωμάτωση της Κίνας στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, ώστε οι εταίροι της να μην μπορούν εύκολα να αποσυνδεθούν υπό αμερικανική πίεση.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Πεκίνο εξετάζει συμφωνίες με χώρες όπως το Περού, η Νότια Κορέα και η Ελβετία, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο εμπορικής συμφωνίας με την Ευρώπη.
Παράλληλα, η κινεζική ηγεσία δίνει έμφαση στη διαμόρφωση διεθνών προτύπων σε κρίσιμους τομείς, όπως η πνευματική ιδιοκτησία, το ψηφιακό εμπόριο και οι υποδομές που στηρίζουν την παγκόσμια οικονομία.
Πρωτοβουλίες όπως η συμμετοχή σε περιφερειακές συμφωνίες και μεγάλα διασυνοριακά έργα αποτελούν εργαλεία για την ενίσχυση της επιρροής της χώρας στο διεθνές οικονομικό σύστημα.
Πρόβλημα το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα
Ωστόσο, η φιλοδοξία αυτή συνοδεύεται από προκλήσεις. Το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας και η υπερπαραγωγή προκαλούν ανησυχίες σε πολλούς εμπορικούς εταίρους, οι οποίοι φοβούνται εισροή φθηνών προϊόντων και πιέσεις στις εγχώριες βιομηχανίες. Επιπλέον, η ασθενής εγχώρια ζήτηση περιορίζει την ισορροπία του οικονομικού μοντέλου της χώρας.
Παρά τις επιφυλάξεις, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα βλέπει την τρέχουσα περίοδο ως «χρυσή ευκαιρία» για να τοποθετηθεί στο κέντρο μιας νέας πολυμερούς εμπορικής τάξης.
Εάν το σχέδιο επιτύχει, το Πεκίνο θα μπορούσε να ανατρέψει πάνω από μια δεκαετία αμερικανικής εμπορικής στρατηγικής και να διαμορφώσει ένα παγκόσμιο εμπορικό σύστημα περισσότερο προσανατολισμένο στα δικά του οικονομικά συμφέροντα, ανεξαρτήτως των πολιτικών εξελίξεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
