Το Ιράν και οι ΗΠΑ έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής και τον μηχανισμό άρσης των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης σε αντάλλαγμα με περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, δήλωσε στο Reuters σήμερα Ιρανός υψηλόβαθμος αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι νέες συνομιλίες έχουν προγραμματιστεί στις αρχές Μαρτίου.
Ο αξιωματούχος τόνισε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να εξετάσει σοβαρά έναν συνδυασμό εξαγωγής μέρους του αποθέματος ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού (HEU), αραίωσης της καθαρότητας του HEU της και μιας περιφερειακής κοινοπραξίας για εμπλουτισμό ουρανίου, αλλά σε αντάλλαγμα πρέπει να αναγνωριστεί το δικαίωμα του Ιράν για «πυρηνικό εμπλουτισμό για ειρηνικούς σκοπούς».
«Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και υπάρχει η πιθανότητα επίτευξης μιας προσωρινής συμφωνίας», σημείωσε ο Ιρανός αξιωματούχος.
Την Παρασκευή ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι αναμένει να είναι έτοιμο εντός ημερών ένα ιρανικό σχέδιο αντιπρότασης έπειτα από τις διαπραγματεύσεις με την αμερικανική πλευρά την περασμένη εβδομάδα στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Είχε προηγηθεί μια ακόμη προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος την Πέμπτη τόνισε πως το Ιράν πρέπει να συνάψει μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμά του, ειδάλλως «άσχημα πράγματα» θα συμβούν και φάνηκε να δίνει μια 10ήμερη διορία προτού οι ΗΠΑ ενδεχομένως αναλάβουν δράση.
Ο ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε σήμερα στο Reuters ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα παραδώσει τον έλεγχο των πετρελαϊκών και ορυκτών πόρων της, αλλά αμερικανικές εταιρείες μπορούν πάντα να συμμετέχουν ως εργολάβοι στα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν.
ΗΠΑ-Ιράν: Ο Τραμπ απορεί γιατί το Ιράν δεν έχει ήδη «συνθηκολογήσει»
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απορεί γιατί το Ιράν δεν έχει ήδη «συνθηκολογήσει» μπροστά στην αμερικανική στρατιωτική ανάπτυξη που στοχεύει να εξαναγκάσει την Ισλαμική Δημοκρατία να αποδεχτεί μια πυρηνική συμφωνία, δήλωσε χθες ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ.
Οι δύο χώρες ολοκλήρωσαν την Τρίτη έναν δεύτερο γύρο έμμεσων συνομιλιών στη Γενεύη, που έγιναν με τη μεσολάβηση του Ομάν, εν μέσω μιας εντατικής στρατιωτικής ανάπτυξης των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπου η Ουάσινγκτον έχει στείλει δύο αεροπλανοφόρα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι «έκπληκτος» από τη στάση του Ιράν, ενώ έχει προειδοποιήσει την Τεχεράνη με σοβαρές συνέπειες αν δεν καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία, δήλωσε ο Γουίτκοφ στο Fox News σε συνέντευξη που παραχώρησε στη Λάρα Τραμπ, νύφη του Αμερικανού προέδρου.
«Δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη “απογοητευμένος”, επειδή ξέρει ότι έχει πολλές εναλλακτικές λύσεις, αλλά είναι έκπληκτος γιατί δεν έχουν…συνθηκολογήσει», είπε.
«Γιατί, υπό αυτή την πίεση, με τη θαλάσσια και ναυτική δύναμη που έχουμε αναπτύξει εκεί, γιατί δεν ήρθαν σε εμάς να μας πουν: “Βεβαιώνουμε ότι δεν θέλουμε (πυρηνικό) όπλο, οπότε να τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε”»;
Παρά την πίεση αυτή, «είναι δύσκολο να τους φέρουμε σε αυτό το στάδιο», παραδέχτηκε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Ο ίδιος επιβεβαίωσε παράλληλα ότι είχε συνάντηση με τον Ρεζά Παχλεβί, τον γιο του έκπτωτου σάχη, ο οποίος δεν έχει επιστρέψει στο Ιράν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 που ανέτρεψε τη μοναρχία. «Συναντήθηκα μαζί του κατόπιν εντολής του προέδρου», είπε ο Γουίτκοφ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Γιατί μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν είναι πολύ πιο ριψοκίνδυνη από τη σύλληψη του Μαδούρο
Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν και το εκτεταμένο δίκτυο περιφερειακών συμμάχων του ενδέχεται να μετατρέψουν οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση σε μακρόχρονη και πολυμέτωπη σύγκρουση, προειδοποιούν αναλυτές, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τις επιλογές χτυπήματος κατά της Τεχεράνης, αναφέρει ανάλυση στους New York Times. Την ίδια ώρα νέες φοιτητικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ξεδιπλώνονται στο Ιράν. Ενόψει επικείμενης επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν, φοιτητές ξεκίνησαν και πάλι κινητοποιήσεις στην Τεχεράνη και αλλού
Σε δηλώσεις του τον Ιανουάριο, ο Τραμπ ανέφερε ότι «αρμάδα» των ΗΠΑ κατευθύνεται προς το Ιράν, συγκρίνοντας τη δύναμη αυτή με την πρόσφατη επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η οποία – όπως είπε – ολοκληρώθηκε «γρήγορα, με ταχύτητα και βία». Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι μια αντίστοιχη επιχείρηση στο Ιράν θα ήταν πολύ πιο σύνθετη, με υψηλότερο ρίσκο και απρόβλεπτες συνέπειες.
Διαβάστε επίσης: Τύμπανα πολέμου στο Ιράν μετά τη γιγαντιαία στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ – Eπτά σενάρια εν μέσω νέων αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων
Ο Ali Vaez της International Crisis Group υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει διαθέσιμη οικονομική, εύκολη, καθαρή στρατιωτική επιλογή στην περίπτωση του Ιράν», προειδοποιώντας για «πραγματικό κίνδυνο απώλειας αμερικανικών ζωών», στοιχείο που – όπως σημείωσε – αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε εκλογική χρονιά.
Ισχυρό πυραυλικό οπλοστάσιο και περιφερειακή εμβέλεια
Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, όπου ο εναέριος χώρος θεωρείτο σχετικά απροστάτευτος, το Ιράν διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικίλα πυραυλικά οπλοστάσια στη Μέση Ανατολή. Περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, drones και αντιπλοϊκά συστήματα.
Βαλλιστικοί πύραυλοι με εμβέλεια άνω των 1.200 μιλίων μπορούν να πλήξουν αμερικανικές βάσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, καθώς και το Ισραήλ και κράτη του Κόλπου. Παράλληλα, ιρανικά κρατικά μέσα ανέφεραν πρόσφατα δοκιμή ναυτικού συστήματος αεράμυνας στο Στενό του Ορμούζ.
Η Sanam Vakil του Chatham House σημείωσε ότι η στρατηγική της Τεχεράνης είναι «να κλιμακώσει γρήγορα και να εξαγάγει αστάθεια σε πολλαπλά θέατρα», ώστε το κόστος της σύγκρουσης να διαμοιραστεί στην ευρύτερη περιοχή.
Κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις έχουν εκφράσει ανησυχία για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Τον Ιανουάριο, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δήλωσαν ότι δεν θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις, αν και ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό δεν θα απέτρεπε ενδεχόμενα πλήγματα.
Δίκτυο πληρεξουσίων και πολλαπλά μέτωπα
Το Ιράν διατηρεί δίκτυο συμμαχικών οργανώσεων – τον αποκαλούμενο «άξονα αντίστασης» – που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη. Παρά την αποδυνάμωση ορισμένων εξ αυτών, αναλυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.
Ομάδες στο Ιράκ που συνδέονται με την Τεχεράνη έχουν ήδη προειδοποιήσει για πιθανές «επιχειρήσεις μαρτυρίου», ενώ οι Χούθι θα μπορούσαν να επαναλάβουν επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Αν το μητρικό πλοίο βυθιστεί, τότε είναι μόνοι τους», σχολίασε ο Vaez, υποδηλώνοντας ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν έχουν συμφέρον να δράσουν συντονισμένα.
Η πολιτική δομή του Ιράν διαφέρει ριζικά από εκείνη της Βενεζουέλας. Η εξουσία συγκεντρώνεται στον ανώτατο ηγέτη και υποστηρίζεται από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), δύναμη περίπου 150.000 μελών.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια επιχείρηση «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας θα ήταν πολύ δυσκολότερη, καθώς το ιρανικό σύστημα εξουσίας είναι βαθιά ριζωμένο, ιδεολογικά συγκροτημένο και πολυεπίπεδο. Επιπλέον, η γεωγραφική θέση της Τεχεράνης, περίπου 400 μίλια από τον Περσικό Κόλπο, καθιστά πιο περίπλοκη οποιαδήποτε άμεση στρατιωτική επιχείρηση.
Κίνδυνος ενεργειακής κρίσης
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο διαταραχής στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Ιράν έχει απειλήσει στο παρελθόν με κλείσιμο της πλωτής οδού. Μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε σε άνοδο των τιμών ενέργειας, με παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις, αν και θα επηρέαζε και τις ίδιες τις ιρανικές εξαγωγές.
«Θα είναι σαν να γκρεμίζουμε την οροφή με το κεφάλι», σχολίασε ο Vaez, περιγράφοντας το κόστος μιας τέτοιας κλιμάκωσης.
Η συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επιλογή θα συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
