Η εκστρατεία δολιοφθορών της Ρωσίας κατά των Ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας κλιμακώνεται επικίνδυνα. Για την υλοποίησή της, η Μόσχα επιστρατεύει άτομα όπως ο 42χρονος Αλεξέι Κολοσόφσκι. Οι The New York Times φιλοξενούν εκτενές ρεπορτάζ για το θέμα.
Σύμφωνα με αξιωματούχους ασφαλείας της Δύσης, οι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν μέρος ενός «σκιώδους πολέμου» των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο εμπρησμός που κατέστρεψε πάνω από 1.000 επιχειρήσεις έξω από τη Βαρσοβία, η πυρκαγιά σε κατάστημα ΙΚΕΑ στη Λιθουανία και το σχέδιο τοποθέτησης εμπρηστικών μηχανισμών σε αεροσκάφη μεταφοράς εμπορευμάτων στη Βρετανία, τη Γερμανία και την Πολωνία.
Ωστόσο, ο άνθρωπος-κλειδί σε αυτά τα σχέδια δεν είναι ένας εκπαιδευμένος πράκτορας, αλλά ένας πρώην ταξιτζής που ζει στη ρωσική ύπαιθρο. Ο Κολοσόφσκι, με διασυνδέσεις σε εγκληματικές ομάδες που εμπλέκονται σε hacking, πλαστογραφία εγγράφων και κλοπές αυτοκινήτων, έχει εξελιχθεί σε απαραίτητο στέλεχος αυτής της νέας μορφής υβριδικής σύγκρουσης.
Με την καθοδήγηση Ρώσων αξιωματικών, κυρίως της GRU (στρατιωτική κατασκοπεία), έχει επιβλέψει τον σχεδιασμό και την εκτέλεση επιθέσεων σε όλη την Ευρώπη.
Νέες μέθοδοι στρατολόγησης
Ο Κολοσόφσκι δεν είναι ο τυπικός πράκτορας, αλλά ένας «πάροχος υπηρεσιών». Φέρνει μαζί του ένα εκτεταμένο εγκληματικό δίκτυο που ξέρει να διακινεί ανθρώπους και υλικά χωρίς να προκαλεί την αστυνομία.
Το σημαντικότερο είναι ότι οι επαφές του μπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα στην Ευρώπη, κάτι που έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολο για τους επαγγελματίες Ρώσους κατασκόπους μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
«Λειτουργούμε πλέον σε έναν χώρο μεταξύ ειρήνης και πολέμου», δήλωσε ο Μπλάις Μέτρεβελι , επικεφαλής της MI6. «Η Ρωσία μας δοκιμάζει στην “γκρίζα ζώνη” με τακτικές που βρίσκονται μόλις κάτω από το όριο του πολέμου».
Χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό «Warrior» στο Telegram, ο Κολοσόφσκι στρατολόγησε ένα δίκτυο πρακτόρων, ανάμεσά τους και έναν Ουκρανό έφηβο, τον Ντανίλ Μπαρντάντιμ.
Ο τελευταίος τοποθέτησε εμπρηστικό μηχανισμό στο ΙΚΕΑ του Βίλνιους τον Μάιο του 2024, χρονισμένο να εκραγεί την ημέρα που η Μόσχα γιορτάζει τη νίκη κατά της ναζιστικής Γερμανίας. Ο Μπαρντάντιμ συνελήφθη λίγο αργότερα με υλικά κατασκευής βομβών στην κατοχή του.
Την ίδια περίοδο, συνεργάτες του Κολοσόφσκι προκάλεσαν την τεράστια πυρκαγιά στη Βαρσοβία. Ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, επιβεβαίωσε ότι οι ενέργειες συντονίζονταν από άτομο που βρισκόταν στη Ρωσία, οδηγώντας στο κλείσιμο όλων των ρωσικών προξενείων στη χώρα.
Η αναδιοργάνωση της GRU
Η ανάγκη για άτομα όπως ο Κολοσόφσκι προέκυψε μετά την απέλαση άνω των 750 Ρώσων διπλωματών (στην πλειονότητά τους κατασκόπων) από την Ευρώπη. Το Κρεμλίνο στράφηκε στην GRU και συγκεκριμένα στη διαβόητη Μονάδα 29155, η οποία πλέον αποτελεί μέρος της Υπηρεσίας Ειδικών Δραστηριοτήτων (SSD).
Λίστες που περιήλθαν στην κατοχή των The New York Times περιλαμβάνουν πάνω από 300 ονόματα Ρώσων αξιωματικών που εμπλέκονται σε σχεδιασμό τρομοκρατικών ενεργειών και δολιοφθορών στην ΕΕ.
Αν και οι δολιοφθορές δεν είναι κάτι καινούργιο για τη GRU, η τωρινή εξάρτηση από εγκληματίες και απελπισμένους για χρήματα πρόσφυγες στερείται του επαγγελματισμού του Ψυχρού Πολέμου, επιδεικνύοντας ένα πρωτοφανές επίπεδο ρίσκου.
Το προφίλ ενός «σκιώδους» παίκτη
Παρά την εμπλοκή του, το δημόσιο προφίλ του Κολοσόφσκι παραμένει ταπεινό. Ζει λιτά, είναι συχνά χρεωμένος και αναρτά φωτογραφίες με αυτοκίνητα και την οικογένειά του.
Ωστόσο, οι αρχές τον συνδέουν με τον Ντανιίλ Ολέγνικ (γνωστό ως Ουάσπ Κίλερ), έναν επαγγελματία κλέφτη αυτοκινήτων, και με την ομάδα hacker «KillNet» η οποία στοχεύει ευρωπαϊκές εταιρείες.
Πιθανολογείται ότι ο Κολοσόφσκι στρατολογήθηκε από τις ρωσικές υπηρεσίες το 2021, όταν κρατήθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα. Μετά τη σύλληψή του, η μητέρα του δήλωνε στα social media ότι ο γιος της βρισκόταν σε «επαγγελματικό ταξίδι».
Κλιμάκωση και συνέπειες
Η σοβαρότερη επιχείρηση σημειώθηκε τον Ιούλιο του 2024, όταν εμπρηστικοί μηχανισμοί από θερμίτη, κρυμμένοι σε συσκευές μασάζ, εξερράγησαν σε εγκαταστάσεις της DHL στη Λειψία, την Πολωνία και το Μπέρμιγχαμ.
Αν το αεροσκάφος στη Λειψία δεν είχε καθυστέρηση, η έκρηξη θα γινόταν στον αέρα, προκαλώντας μαζικές απώλειες.
Η αντίδραση της Δύσης ήταν έντονη. Ο Λευκός Οίκος επικοινώνησε απευθείας με τη Μόσχα απαιτώντας την άμεση παύση αυτών των ενεργειών.
Παράλληλα, οι αρχές της Λιθουανίας απήγγειλαν κατηγορίες σε δεκάδες άτομα, συμπεριλαμβανομένου του Γιάροσλαν Μιχαίλοφ, στενού φίλου του Κολοσόφσκι.
Πρόσφατα, ο Κολοσόφσκι φαίνεται να αντιμετωπίζει προβλήματα. Μετά την επιχείρηση της DHL, κλήθηκε για ανάκριση από την FSB (εγχώρια ασφάλεια), ίσως λόγω της μεγάλης δημοσιότητας που πήρε η υπόθεση.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, ενώ πρόσφατα αναζήτησε ακίνητα στο Λονδίνο μέσω διαδικτύου – μια κίνηση που ίσως υποδηλώνει την αναζήτηση μιας οδού διαφυγής από τη Ρωσία.
