Ο Ντόναλντ Τραμπ αφιέρωσε σχεδόν δύο ώρες στην ετήσια ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους, επιχειρώντας να επαναφέρει στο προσκήνιο την οικονομική ατζέντα της κυβέρνησής του, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν πτώση της δημοτικότητάς του στο συγκεκριμένο πεδίο.
Με τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026 να απέχουν λιγότερο από εννέα μήνες και να απειλούν τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς, ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωξε να παρουσιάσει μια εικόνα ισχυρής ανάπτυξης, υποχώρησης του πληθωρισμού και διεύρυνσης των ευκαιριών για τους εργαζομένους.
Από τη δημιουργία ενός κρατικά ενισχυμένου συνταξιοδοτικού προγράμματος έως την αναθέρμανση της ρητορικής κατά των μεγάλων επενδυτών ακινήτων, η ομιλία είχε σαφές οικονομικό και προεκλογικό αποτύπωμα.
Σε μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές της δεύτερης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να απαντήσει στις αυξανόμενες ανησυχίες για το κόστος ζωής με ένα σταθερά αισιόδοξο μήνυμα: η αμερικανική οικονομία «βρυχάται» και η πορεία της είναι αδιαμφισβήτητα θετική.
Μιλώντας ενώπιον του Κογκρέσου στην Ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να διαμορφώσει ένα νέο ψυχολογικό κλίμα, απορρίπτοντας τις αναφορές περί «ακρίβειας» και μεταθέτοντας τις ευθύνες στους Δημοκρατικούς.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν δυσαρέσκεια για τον χειρισμό της οικονομίας, του πληθωρισμού και των δασμών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν.
Η εικόνα της οικονομίας των ΗΠΑ το 2025 απέχει από το αφήγημα περί «έκρηξης» που προβάλλει η Ουάσιγκτον. Η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε, η κατανάλωση στηρίχθηκε σε μείωση αποταμιεύσεων και αύξηση χρέους, ενώ η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε κεντρικό επενδυτικό άξονα (μονοκαλλιέργεια), με τεχνολογικούς κολοσσούς να δεσμεύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Η σύγκρουση ανάμεσα στο προεδρικό αφήγημα και την καθημερινή εμπειρία των ψηφοφόρων αναδεικνύεται σε κεντρικό πολιτικό διακύβευμα.
Τραμπ: Νέο κρατικά ενισχυμένο 401(k) για όλους
Κεντρικό σημείο της ομιλίας του Τραμπ αποτέλεσε η πρόταση για τη δημιουργία ενός συνταξιοδοτικού προγράμματος τύπου 401(k), με κρατική στήριξη, για εργαζομένους που δεν λαμβάνουν αντίστοιχη εργοδοτική εισφορά, μεταδίδει το CNBC. Όπως ανέφερε, η κυβέρνησή του θα προσφέρει ετήσια αντιστοίχιση εισφορών έως 1.000 δολάρια, διασφαλίζοντας – όπως είπε – ότι «όλοι οι Αμερικανοί μπορούν να επωφεληθούν από μια ανοδική χρηματιστηριακή αγορά».
Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, το σχέδιο θα παρέχει πρόσβαση σε αποταμιευτικά εργαλεία παρόμοια με το Thrift Savings Plan των ομοσπονδιακών υπαλλήλων, το οποίο περιλαμβάνει διαφοροποιημένες επενδυτικές επιλογές βασισμένες σε δείκτες. Η πρόταση αξιοποιεί την ήδη θεσμοθετημένη φορολογική πίστωση «Savers Match», που θεσπίστηκε με τον νόμο Secure 2.0 το 2022 και προβλέπει ετήσια ενίσχυση έως 1.000 δολάρια για εργαζομένους χαμηλού εισοδήματος από το 2027.
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει δεχθεί επικρίσεις για την έμφαση που δίνει στη χρηματιστηριακή αγορά ως ένδειξη ευημερίας, τη στιγμή που εκατομμύρια Αμερικανοί δεν διαθέτουν επενδυτική έκθεση σε μετοχές.
Τραμπ και στεγαστική πολιτική: Στόχος τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια
Ο πρόεδρος επανέλαβε την έκκλησή του προς το Κογκρέσο να απαγορεύσει τη μαζική αγορά μονοκατοικιών από μεγάλους θεσμικούς επενδυτές και private equity funds, ζητώντας να μονιμοποιηθεί σχετικό εκτελεστικό διάταγμα που έχει ήδη υπογράψει.
«Θέλουμε σπίτια για ανθρώπους, όχι για εταιρείες», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η θέση αυτή, με σαφή λαϊκιστικά χαρακτηριστικά, συγκλίνει σε ορισμένα σημεία με προτάσεις της προοδευτικής πτέρυγας των Δημοκρατικών, οι οποίοι ασκούν έντονη κριτική για το ζήτημα της προσιτότητας στέγης. Μάλιστα, οι Δημοκρατικοί παρουσίασαν εναλλακτικό σχέδιο περιορισμού της αγοραστικής δύναμης μεγάλων επενδυτών λίγες ώρες πριν από την ομιλία.
Ο Τραμπ υπερασπίζεται τις επιδόσεις της οικονομίας, αλλά…
Παρά τη δημοσκοπική φθορά, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αμερικανική οικονομία «βρυχάται όσο ποτέ άλλοτε», αποδίδοντας στην κυβέρνησή του την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού – ενός ζητήματος που είχε στιγματίσει τον προκάτοχό του, Τζο Μπάιντεν.
«Ο πληθωρισμός καταρρέει», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο δομικός πληθωρισμός έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών. Πράγματι, ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 2,4% σε ετήσια βάση τον Ιανουάριο, έναντι 2,7% τον Δεκέμβριο, ενώ ο δομικός δείκτης – εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας – διαμορφώθηκε στο 2,5%, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2021.
Παρά τα στοιχεία αυτά, οι Δημοκρατικοί επιμένουν ότι τα προβλήματα προσιτότητας σε βασικά αγαθά παραμένουν, καθιστώντας το ζήτημα κομβικό ενόψει των εκλογών.
President Donald J. Trump’s 2026 State of the Union Address https://t.co/UqD2fvZOWV
— The White House (@WhiteHouse) February 25, 2026
Αντιδράσεις Δημοκρατικών και πολιτική ένταση
Οι Δημοκρατικοί εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους σε επιμέρους σημεία της ομιλίας, χωρίς ωστόσο να προχωρήσουν σε εκτεταμένες παρεμβάσεις. Ένταση προκλήθηκε όταν ο Τραμπ κάλεσε τους βουλευτές να σηκωθούν εάν συμφωνούν ότι «πρώτο καθήκον της κυβέρνησης είναι η προστασία των Αμερικανών πολιτών και όχι των παράτυπων μεταναστών», προκαλώντας αντιδράσεις από τις βουλεύτριες Ιλχάν Ομάρ και Ρασίντα Τλάιμπ.
Ο βουλευτής Αλ Γκριν απομακρύνθηκε από την αίθουσα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, μετά την ανάρτηση πλακάτ διαμαρτυρίας. Το κλίμα παρέμεινε ελεγχόμενο, χωρίς όμως να λείψουν οι συμβολικές αντιπαραθέσεις.
Η έμφαση στα εσωτερικά ζητήματα αντανακλά την πολιτική πραγματικότητα: οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται να προηγούνται σε πρώιμες δημοσκοπήσεις για τις ενδιάμεσες εκλογές, επενδύοντας στην ατζέντα της καθημερινότητας και του κόστους ζωής.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει ένα συνεκτικό αφήγημα οικονομικής επιτυχίας, γνωρίζοντας ότι η τελική ετυμηγορία θα δοθεί στην κάλπη.
Πολιτική πίεση για τον Τραμπ ενόψει εκλογών
Απευθυνόμενος σε ένα από τα μεγαλύτερα ακροατήρια της θητείας του, ο Τραμπ επέστρεψε επανειλημμένα στο ίδιο μήνυμα: η οικονομία πηγαίνει εξαιρετικά. «Ο πληθωρισμός καταρρέει. Τα εισοδήματα αυξάνονται γρήγορα. Η οικονομία βρυχάται όσο ποτέ άλλοτε», δήλωσε στα πρώτα λεπτά της σχεδόν δίωρης ομιλίας.
Παρά τις προεκλογικές προσδοκίες ότι θα παρουσιάσει μια νέα, φιλόδοξη ατζέντα για την αντιμετώπιση του κόστους ζωής, ο πρόεδρος περιορίστηκε κυρίως στην προβολή στατιστικών στοιχείων και στην υπεράσπιση της υφιστάμενης πολιτικής του. Σε σημεία όπου αναγνώρισε ότι οι ψηφοφόροι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες, υιοθέτησε την καθιερωμένη στρατηγική μετακύλισης ευθυνών.
«Εσείς δημιουργήσατε αυτό το πρόβλημα», είπε απευθυνόμενος στους Δημοκρατικούς, χαρακτηρίζοντας τα μηνύματά τους για τις τιμές «ένα βρώμικο ψέμα».
Η ομιλία πραγματοποιήθηκε σε μια δύσκολη συγκυρία για τον πρόεδρο, αναφέρουν αναλυτές στο Bloomberg. Η κυβέρνησή του είχε ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με αντιδράσεις για περιστατικά βίας που σχετίζονται με επιχειρήσεις μετανάστευσης, αλλά και με τις επιπτώσεις της υπόθεσης Έπσταϊν. Επιπλέον, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επέφερε πλήγμα στην ατζέντα δασμών της κυβέρνησης, περιπλέκοντας περαιτέρω το πολιτικό τοπίο.
Δημοσκόπηση των Washington Post–ABC News–Ipsos κατέδειξε ότι πλειοψηφία των πολιτών αποδοκιμάζει τον χειρισμό της οικονομίας, του πληθωρισμού και των δασμών από τον Τραμπ. Ο δημοσκόπος Φρανκ Λαντς χαρακτήρισε «ολίσθημα» την ειρωνική αναφορά του προέδρου στη λέξη «ακρίβεια», προειδοποιώντας ότι τέτοιες στιγμές «καταγράφονται αρνητικά» όταν οι πολίτες εξακολουθούν να αισθάνονται πίεση στα σούπερ μάρκετ.
Τραμπ και φορολογική πολιτική: Έμφαση στα επιτεύγματα, λίγες νέες λύσεις
Στο οικονομικό σκέλος, ο Τραμπ παρέθεσε σειρά δεικτών που δείχνουν επιβράδυνση του πληθωρισμού, πτώση επιτοκίων στεγαστικών δανείων και χαμηλότερες τιμές καυσίμων. Υπερασπίστηκε τις φορολογικές μειώσεις που περιλαμβάνονται στη βασική νομοθετική του μεταρρύθμιση, καθώς και τη δημιουργία νέων αποταμιευτικών λογαριασμών για παιδιά.
Επανέλαβε επίσης την πρότασή του για απαγόρευση αγοράς μονοκατοικιών από θεσμικούς επενδυτές, επιδιώκοντας να δείξει ευαισθησία στο ζήτημα της στέγης. Ωστόσο, δεν παρουσίασε συγκεκριμένα μέτρα για περιορισμό επιτοκίων πιστωτικών καρτών ή για μείωση του κόστους παιδικής φροντίδας – σημεία που ανέδειξε επικριτικά η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν.
Ο πολιτικός αναλυτής Ντέιβιντ Άξελροντ διερωτήθηκε μιλώντας στο Bloomberg εάν οι πολίτες πείθονται από το αφήγημα «αναστροφής ιστορικών διαστάσεων» που παρουσίασε ο πρόεδρος και αν πράγματι αισθάνονται ικανοποιημένοι από την κατεύθυνση της χώρας.
Η στρατηγική του Τραμπ συνοψίστηκε σε μια φράση: «Κάντε λίγη υπομονή, το κατεβάζουμε», είπε για τις τιμές. Το ερώτημα που απομένει είναι εάν το μήνυμα αυτό θα φτάσει πέρα από τον πυρήνα των υποστηρικτών του κινήματος «Make America Great Again» και θα πείσει ένα ευρύτερο, πιο επιφυλακτικό εκλογικό σώμα.
ΗΠΑ: Η προοτική της πολεμικής οικονομίας και η ανάπτυξη με το ζόρι
Παράλληλα η δίωρη ετήσια ομιλία στο Κογκρέσο για την Κατάσταση του Έθνους, δεν έκρυψε την «Κατάσταση Πολέμου», καθώς οι ΗΠΑ εισήλθαν σε μια οικονομία πολέμου. Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να αυξήσει τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ κατά 50%. Εν τω μεταξύ, η Ευρώπη παραμένει βαθιά διχασμένη σχετικά με τη στρατιωτική της στρατηγική.
Αμέσως μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αυξήσει τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ στα 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, από λίγο πάνω από 900 δισ. δολάρια σήμερα. Αυτό το κολοσσιαίο άλμα, σύμφωνα με τον στόχο που επιβλήθηκε στα μέλη του ΝΑΤΟ να διαθέσουν το 5% του ΑΕΠ στην άμυνα, θα ισοδυναμούσε με τέσσερις φορές τις στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας ή δύο φορές αυτές της Κίνας.
Όπως συμβαίνει συχνά με την κυβέρνηση Τραμπ, οι πράξεις μιλούν υπέρ αυτής της «πολεμικής στρατηγικής» και τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά, εξηγούν αναλυτές στη Les Echos.
Δέκα ημέρες μετά την ορκωμοσία του Τραμπ, ο Κόλπος του Μεξικού έγινε ο Κόλπος της Αμερικής. Λίγους μήνες αργότερα, το Υπουργείο Άμυνας μετονομάστηκε σε Υπουργείο Πολέμου. Η κυβέρνηση Τραμπ ασπάζεται το δόγμα της «ειρήνης μέσω της ισχύος» και το επιδιώκει με σπάνια και ενισχυμένη συνέπεια, ακόμη και όταν το Ανώτατο Δικαστήριο μόλις της απαγόρευσε να ορίζει μονομερώς τα επίπεδα δασμών, εντός ενός θεσμικού και δημοκρατικού πλαισίου που έχει ήδη αντιμετωπίσει αυτό το είδος αναταραχής τον 20ό αιώνα.
Η εικόνα της οικονομίας των ΗΠΑ το 2025 απέχει από το αφήγημα περί «έκρηξης» που προβάλλει η Ουάσιγκτον. Η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε, η κατανάλωση στηρίχθηκε σε μείωση αποταμιεύσεων και αύξηση χρέους, ενώ η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε κεντρικό επενδυτικό άξονα, με τεχνολογικούς κολοσσούς να δεσμεύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν η AI θα οδηγήσει σε διατηρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας ή κυρίως σε περικοπές θέσεων εργασίας. Η αμερικανική οικονομία μοιάζει να ισορροπεί ανάμεσα σε μέτρια μεγέθυνση, επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και ένα τεχνολογικό στοίχημα υψηλού ρίσκου, εξηγούν αναλυτές.
Η οικονομία των ΗΠΑ αναπτύχθηκε με ετησιοποιημένο ρυθμό μόλις 1,4% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, σημαντικά χαμηλότερα από τις προβλέψεις για 3%. Σε ετήσια βάση, η μεγέθυνση διαμορφώθηκε στο 2,2%, έναντι 2,4% το 2024. Παρά το γεγονός ότι η επίδοση αυτή υπερβαίνει εκείνη άλλων οικονομιών της G7, που κινούνται οριακά πάνω από το 1%, παραμένει πολύ χαμηλότερη από τους ρυθμούς της Κίνας και της Ινδίας.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι επενδύσεις σε εξοπλισμό και λογισμικό, οι οποίες αυξήθηκαν άνω του 8% το 2025, κυρίως λόγω της άνθησης επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Χωρίς αυτή τη συνιστώσα, η πραγματική ανάπτυξη θα είχε υποχωρήσει αισθητά κάτω από το 2%.
ΗΠΑ και πληθωρισμός: Στατιστική βελτίωση, πραγματική πίεση
Ο επίσημος ετήσιος πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε το 2025, ωστόσο αρκετές μελέτες υποστηρίζουν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή υποεκτιμά το πραγματικό κόστος ζωής, καθώς δεν περιλαμβάνει πλήρως δαπάνες όπως στεγαστικά και χρηματοδοτικά κόστη. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) εκτιμά ότι το 95% των αυξημένων δασμών μετακυλίεται σε επιχειρήσεις και καταναλωτές, ιδιαίτερα στα εισαγόμενα τρόφιμα, όπου οι επιβαρύνσεις αυξήθηκαν κατά 44%.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης διαπίστωσε ότι οι τιμές εισαγωγών αγαθών που υπόκεινται σε δασμούς αυξήθηκαν κατά 11% περισσότερο σε σχέση με άλλα προϊόντα. Παράλληλα, το βασικό μέτρο πληθωρισμού PCE, που παρακολουθεί η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, παραμένει πάνω από το 3% σε τριμηνιαία βάση.
Οι λιανικές τιμές αυξήθηκαν ταχύτερα από τα εισοδήματα, ενισχύοντας το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού. Το ποσοστό αποταμίευσης υποχώρησε στο 3,6% του εισοδήματος τον Δεκέμβριο, καθώς τα νοικοκυριά κάλυψαν τις ανάγκες τους μέσω δανεισμού. Το αποτέλεσμα είναι μια «Κ-σχήματος» οικονομία, όπου τα υψηλά εισοδήματα ενισχύονται και τα χαμηλότερα πιέζονται, σχολιάζουν διεθνείς οικονομικοί αναλυτές.
ΗΠΑ: Αγορά εργασίας σε καμπή
Παρότι η ανεργία παραμένει σχετικά χαμηλή, οι ενδείξεις επιβράδυνσης είναι σαφείς. Το 2025 προστέθηκαν μόλις 181.000 θέσεις εργασίας συνολικά – περίπου 15.000 τον μήνα – η ασθενέστερη επίδοση εκτός ύφεσης των τελευταίων δύο δεκαετιών. Εκτός των κλάδων αναψυχής, ιδιωτικής υγείας και δημοσίου, οι περισσότερες δραστηριότητες καταγράφουν απώλειες.
Οι ανακοινώσεις απολύσεων ξεπέρασαν τις 108.000 μόνο τον τελευταίο μήνα, στο υψηλότερο επίπεδο από τη Μεγάλη Ύφεση του 2009. Η Amazon προχώρησε σε περικοπή περίπου 16.000 εταιρικών θέσεων τον Ιανουάριο, ενώ η Meta συνέχισε μειώσεις προσωπικού σε διάφορα τμήματα. Ο λόγος κενών θέσεων προς ανέργους προσεγγίζει πλέον το 1, ένδειξη πιθανής αύξησης της ανεργίας το 2026.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Άλμα παραγωγικότητας ή απώλεια θέσεων;
Η συζήτηση για την επίδραση της AI στην παραγωγικότητα παραμένει ανοιχτή. Ο Έρικ Μπρίνγιολφσον του Stanford University προβλέπει καμπύλη «J», με αρχική επιβάρυνση και μετέπειτα άλμα παραγωγικότητας. Ωστόσο, άλλοι οικονομολόγοι, όπως ο Τζέισον Φέρμαν, εκτιμούν αύξηση μόλις 1,7% το 2025.
Μελέτη του Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης δείχνει ότι το 20,2% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί AI, αλλά τα οφέλη είναι άνισα και κυρίως εφάπαξ. Έρευνα σε 6.000 ανώτατα στελέχη κατέγραψε περιορισμένη επίδραση στην απασχόληση και την παραγωγικότητα, με προσδοκώμενη αύξηση παραγωγικότητας μόλις 1,4% έως το τέλος της δεκαετίας.
Η PIMCO εκτιμά ότι τα όποια κέρδη παραγωγικότητας θα προέλθουν κυρίως από περικοπές θέσεων εργασίας. Ήδη, από το 2022, η απασχόληση σε κλάδους υψηλής έκθεσης στην AI έχει μειωθεί άνω του 1%, ενώ σε άλλους κλάδους αυξήθηκε 4%.
Το μεγάλο στοίχημα των ΗΠΑ στην AI
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί – Google, Amazon, Meta, Microsoft, Nvidia, Apple και Broadcom – έχουν ανακοινώσει επενδύσεις 700 δισ. δολαρίων στην AI για το 2026, μετά από 450 δισ. το 2025. Ωστόσο, οι ταμειακές ροές δεν επαρκούν πάντα για να στηρίξουν διαρκή επανεπένδυση σε έναν κλάδο με αβέβαιες αποδόσεις.
Στελέχη όπως ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic και ο Μουσταφά Σουλεϊμάν της Microsoft προβλέπουν ραγδαία αυτοματοποίηση «λευκών κολάρων». Αν επιβεβαιωθούν, οι προβλέψεις αυτές θα σημαίνουν σημαντική αναδιάταξη της αγοράς εργασίας.
Η οικονομία των ΗΠΑ παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, «ένα μεγάλο στοίχημα στην AI». Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η παραγωγικότητα θα αυξηθεί, αλλά ποιος θα αποκομίσει τα οφέλη και ποιος θα επωμιστεί το κοινωνικό κόστος.
