Το παγκόσμιο χρέος εκτινάχθηκε στα 348 τρισ. δολάρια το 2025, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση από την πανδημία, καθώς οι κυβερνήσεις ενίσχυσαν το δανεισμό σε ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η αύξηση κατά 29 τρισ. δολάρια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε δημοσιονομικές δαπάνες στην Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, που στρίβουν ως επί τω πλείστον στην «πολεμική οικονομία» ενώ η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ στις ανεπτυγμένες χώρες υποχώρησε για πέμπτο συνεχή χρόνο στο 308%.
Αντίθετα, στις αναδυόμενες αγορές το καθαρό χρέος έφτασε τα 117 τρισ. δολάρια, δημιουργώντας νέο ρεκόρ με αναλογία χρέους προς ΑΕΠ άνω του 235%. Η έκρηξη του χρέους εγείρει ανησυχίες για υπερθέρμανση αγορών και αυξανόμενη μόχλευση, ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν φέτος ανάγκες αναχρηματοδότησης άνω των 9 τρισ. δολαρίων.
Το παγκόσμιο χρέος σε επίπεδα ρεκόρ
Το συνολικό παγκόσμιο χρέος, που περιλαμβάνει τόσο το δημόσιο όσο και το εταιρικό δανεισμό, αυξήθηκε κατά 29 τρισ. δολάρια το 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Institute of International Finance (IIF). Περίπου τα δύο τρίτα της αύξησης προήλθαν από τις ανεπτυγμένες αγορές, όπου η αύξηση των ελλειμμάτων τροφοδότησε το χρέος, με πρωταγωνίστριες χώρες την Κίνα, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Παρά την απόλυτη αύξηση του χρέους, η αναλογία του προς το ΑΕΠ μειώθηκε για πέμπτο συνεχόμενο έτος στο 308% στις ανεπτυγμένες οικονομίες, αναδεικνύοντας τη σημασία της ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και της σταθερότητας της παραγωγικότητας.
Χρέος στις αναδυόμενες αγορές
Στις αναδυόμενες αγορές, όμως, η εικόνα είναι πιο ανησυχητική. Το καθαρό χρέος έφτασε τα 117 τρισ. δολάρια, ωθώντας την αναλογία χρέους προς ΑΕΠ σε νέο ιστορικό υψηλό άνω του 235%. Οι χώρες αυτές αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες αναχρηματοδότησης, πάνω από 9 τρισ. δολάρια φέτος, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους σε περίπτωση διακυμάνσεων στις συνθήκες ρευστότητας και στις διεθνείς επενδυτικές ροές.
Ο ρόλος της διεθνούς χρηματοδότησης
Παρά τους κινδύνους, οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές συνθήκες και η ζήτηση των διεθνών επενδυτών για αποδόσεις μέσω carry trade συμβάλλουν στην ανάσχεση των κινδύνων.
Όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι του IIF, η ρευστότητα αυτή μπορεί να στηρίξει την κινητοποίηση κεφαλαίων για εθνικές προτεραιότητες, όπως η χρηματοδότηση της άμυνας και επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, η επέκταση του χρέους εντείνει την ανησυχία για την αυξανόμενη μόχλευση και πιθανή υπερθέρμανση τμημάτων της αγοράς.
Η αγορά των ΗΠΑ ως καταφύγιο
Η αγορά κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ διατηρεί τη φήμη ασφαλούς καταφυγίου, παρά τις αυξανόμενες δημοσιονομικές ανησυχίες. Η ζήτηση από ξένους επενδυτές παραμένει ισχυρή, τόσο για ομόλογα όσο και για μετοχές, σε αντίθεση με αφηγήσεις περί αποχώρησης ξένων κεφαλαίων λόγω προσπαθειών διαφοροποίησης και αποδολαριοποίησης.
Η ραγδαία αύξηση του χρέους αναδεικνύει την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης και συντονισμένων πολιτικών σε παγκόσμιο επίπεδο. Ενώ οι ανεπτυγμένες χώρες φαίνεται να διατηρούν σταθερότητα, οι αναδυόμενες οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένους κινδύνους αναχρηματοδότησης και πιθανές επιπτώσεις στην ανάπτυξη.
Η παρακολούθηση των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών ροών και της ρευστότητας θα είναι κρίσιμη για την αποτροπή κρίσεων και τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας.
