Η κρίση στις εφοδιαστικές αλυσίδες σπάνιων γαιών βαθαίνει για τις αμερικανικές βιομηχανίες αεροδιαστημικής και ημιαγωγών, παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, οι ελλείψεις σε κρίσιμα στοιχεία όπως το ύττριο και το σκάνδιο έχουν επιδεινωθεί, επηρεάζοντας άμεσα την παραγωγή, τις παραδόσεις και τις επενδυτικές αποφάσεις.
Οι σπάνιες γαίες –μια ομάδα 17 χημικών στοιχείων με εξειδικευμένες εφαρμογές– αποτελούν βασικό συστατικό σε τεχνολογίες αιχμής.
Το ύττριο χρησιμοποιείται σε ειδικές επιστρώσεις θερμικής αντοχής για κινητήρες αεροσκαφών και αμυντικά συστήματα, ενώ το σκάνδιο ενισχύει κράματα αλουμινίου και βρίσκει εφαρμογή και σε προηγμένα μικροτσίπ, συμπεριλαμβανομένων εξαρτημάτων για δίκτυα 5G.
Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα έχουν προχωρήσει σε μια εμπορική «ανακωχή», οι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές συγκεκριμένων σπάνιων γαιών συνεχίζουν να δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες στην αγορά.
Η Κίνα παραμένει σχεδόν αποκλειστικός παραγωγός ορισμένων από αυτά τα εξειδικευμένα στοιχεία, γεγονός που καθιστά την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού εξαιρετικά ευάλωτη.
Στον κλάδο της αεροδιαστημικής, εταιρείες που προμηθεύουν επιστρώσεις υψηλής αντοχής σε θερμότητα έχουν αρχίσει να επιβάλλουν δελτίο στο ύττριο, περιορίζοντας τις ποσότητες που διαθέτουν στους πελάτες τους.
Δύο προμηθευτές αναγκάστηκαν μάλιστα να σταματήσουν προσωρινά την παραγωγή ορισμένων προϊόντων, καθώς τα αποθέματα εξαντλήθηκαν και οι νέες παραδόσεις καθυστέρησαν.
Αμυντικά προγράμματα
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην πολιτική αεροπορία. Τα ίδια υλικά είναι κρίσιμα και για αμυντικά προγράμματα, γεγονός που αυξάνει την ανησυχία σε μια περίοδο γεωπολιτικής έντασης.
Η εξάρτηση από την κινεζική παραγωγή έχει αναδειχθεί σε στρατηγικό ζήτημα για τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα ενόψει της προγραμματισμένης επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο τον Μάρτιο για συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
Στον τομέα των ημιαγωγών, η έλλειψη σκανδίου προκαλεί πονοκέφαλο σε εταιρείες που αναπτύσσουν προηγμένα τσιπ για τηλεπικοινωνίες και άμυνα.
Ορισμένοι κατασκευαστές δηλώνουν ότι τα αποθέματά τους επαρκούν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ ήδη εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις ή επανασχεδιασμό προϊόντων – διαδικασίες που όμως απαιτούν χρόνο και επενδύσεις.
Συγκέντρωση σε λίγες χώρες
Η πίεση στις σπάνιες γαίες αποκαλύπτει ένα ευρύτερο πρόβλημα: τη συγκέντρωση της παραγωγής κρίσιμων πρώτων υλών σε λίγες χώρες.
Παρά τις προσπάθειες των ΗΠΑ και συμμάχων τους να αναπτύξουν εγχώριες ή εναλλακτικές πηγές, η εξόρυξη και κυρίως η επεξεργασία σπάνιων γαιών παραμένει σε μεγάλο βαθμό κινεζικό προνόμιο.
Επιπλέον, οι συγκεκριμένες αγορές είναι μικρές και εξειδικευμένες, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλες ανατιμήσεις και ελλείψεις. Οι εταιρείες δυσκολεύονται να δημιουργήσουν στρατηγικά αποθέματα, καθώς η διαθεσιμότητα είναι περιορισμένη και οι τιμές ασταθείς.
Η επιδείνωση της κατάστασης, παρά τη φαινομενική αποκλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων, υπογραμμίζει ότι οι δομικές αδυναμίες στην αλυσίδα εφοδιασμού δεν επιλύονται εύκολα με πολιτικές συμφωνίες.
Χωρίς ουσιαστική διαφοροποίηση πηγών και επενδύσεις σε επεξεργασία εκτός Κίνας, η αμερικανική βιομηχανία αεροδιαστημικής και ημιαγωγών ενδέχεται να συνεχίσει να βρίσκεται αντιμέτωπη με επαναλαμβανόμενα σοκ – με συνέπειες όχι μόνο οικονομικές, αλλά και στρατηγικές.
