Λιγότερο από μια τριετία πριν, 350 και πλέον υψηλά στελέχη και ερευνητές στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), συμπεριλαμβανομένου του Σαμ Άλτμαν της OpenAI και του Ντάριο Αμοντέι της Anthropic, συνυπέγραψαν μια επιστολή όπου υπογράμμιζαν την ανάγκη να τεθεί η μείωση του «κινδύνου αφανισμού από την ΑΙ» σε παγκόσμια προτεραιότητα μαζί με άλλους υπαρξιακούς κινδύνους για την κοινωνία, όπως οι πανδημίες ή ένας πυρηνικός πόλεμος. Φέτος, τον Φεβρουάριο, η παρουσίαση της νέας αναβάθμισης του Claude από την Anthropic αφάνισε σχεδόν ένα τρισ. δολάρια μέσα σε έξι συνεδριάσεις. Οι αγορές συνειδητοποίησαν πως το πρόγραμμα αυτό απειλεί να αφανίσει ολόκληρες εταιρείες προγραμματισμού, νομικών και λογιστικών υπηρεσιών, επεξεργασίας πληρωμών ή ακόμη και παροχής υπηρεσιών χρηματοοικονομικού συμβούλου.
Στο επίκεντρο όλων αυτών των ανησυχιών είναι τι έπεται για τους εργαζόμενους εάν αυξηθούν τα προγράμματα των «ψηφιακών βοηθών» που εκτελούν τα καθήκοντά τους επί 24ώρου βάσεως, χωρίς άδειες και κυρίως καμία μισθολογική επιβάρυνση. H έκθεση της Citrini Research με τίτλο «Η Παγκόσμια Κρίση Νοημοσύνης του 2028» που δημοσιεύτηκε την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου, προκάλεσε μεγάλη πτώση στις αγορές. Οι επενδυτές προσπαθούσαν να αφομοιώσουν το δυστοπικό σενάριο της αντικατάστασης των υπαλλήλων γραφείου από την ΑΙ, η οποία οδηγεί σ’ έναν αποπληθωριστικό φαύλο κύκλο. Ένα από τα κεντρικά συμπεράσματα είναι πως η ανεργία ξεπερνά το 10% στις ΗΠΑ μέχρι το 2028, αφήνοντας ένα μόνιμο κενό στις θέσεις «πνευματικής εργασίας».
Οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις από την ευρεία χρήση ΑΙ
Ακόμη και οι έρευνες που υποστηρίζουν μια θετική επίδραση της ΑΙ στην εργασία σε βάθος χρόνου, αναγνωρίζουν πως βραχυπρόθεσμα οι αλλαγές θα είναι μεγάλες. Πέρυσι τον Αύγουστο, η Goldman Sachs είχε εκτιμήσει ότι οι καινοτομίες που σχετίζονται με την ΑΙ μπορεί να εκτοπίσουν το 6% με 7% του εργατικού δυναμικού στις ΗΠΑ, θεωρώντας όμως ότι οι επιπτώσεις αυτές θα είναι μεταβατικές.
Από τα τέλη του 2024, το ΜΙΤ είχε υπολογίσει ότι τα υπάρχοντα προγράμματα ΑΙ έχουν ήδη τη δυνατότητα να αντικαταστήσουν το 11,7% των θέσεων εργασίας. Σε έρευνα που τιτλοφορείται «Project Iceberg» του ΜΙΤ, αναφέρεται ότι περίπου 18 εκατ. θέσεις εργασίας, οι οποίες αντιστοιχούν σε μισθούς της τάξεως των 1,2 τρισ. δολαρίων, είναι εκτεθειμένες στον αυτοματισμό. Βέβαια όλα εξαρτώνται από την ταχύτητα που οι εταιρείες θα προσαρμοστούν σε αυτήν τη νέα εποχή και θα ενσωματώσουν τις νέες τεχνολογίες.
Ήδη, οι συνέπειες αναμένεται να αρχίσουν να γίνονται μαζικά αισθητές από το 2026, σύμφωνα με πηγές της εξειδικευμένης ιστοσελίδας TechCruch. Παράγοντες του τεχνολογικού κλάδου αναμένουν πως οι προϋπολογισμοί των εταιρειών θα επικεντρωθούν στην ΑΙ και όχι στους ανθρώπινους πόρους μέσα στους επόμενους μήνες.
Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Institute Global υπολόγισε σε έκθεση που δημοσίευε προ διετίας πως η αποτελεσματική και πλήρης απορρόφηση της ΑΙ από τις βρετανικές εταιρείες μπορεί να εξοικονομήσει το ένα τέταρτο του χρόνου εργασίας στον ιδιωτικό κλάδο. Αυτό αναλογεί σε ετήσια παραγωγή έξι εκατ. εργαζομένων. Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση του Institute Global ήταν ότι πιο «ασφαλείς» είναι οι θέσεις εργασίας που απαιτούν σωματική δραστηριότητα, όπως τα τεχνικά επαγγέλματα και οι κατασκευές, σε αντίθεση με αυτές που προϋποθέτουν νοητικές ικανότητες, όπως οι τράπεζες και ο χρηματοοικονομικός τομέας.
Το «φάντασμα ΑΕΠ» και ο μαρασμός της ανθρωποκεντρικής οικονομίας
Ακόμη πιο συνταρακτικά είναι τα νούμερα που προκύπτουν από ανάλυση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF). Το WEF προέβλεψε ότι θα εκτοπιστούν 92 εκατ. εργαζόμενοι μέχρι το 2030, αλλά θα έχουν δημιουργηθούν 170 εκατ. νέες θέσεις εργασίας. Εν τούτοις, όπως τονίστηκε από την Citrini Research, το μεγάλο πλήγμα στην εργασία από την ΤΝ είναι πως κινδυνεύει να διακοπεί η κυκλική «ανάρρωση» μιας οικονομίας, με τις θέσεις που καταργούνται να μην αναπληρώνονται ποτέ, αλλά να αντικαθιστούνται από πιο χαμηλόμισθες. Στην έρευνα περιγράφεται μια οδυνηρή μετάβαση από τον αρχικό ενθουσιασμό για την τεχνητή ΑΙ σε βαριές επιπτώσεις για την οικονομία, από την υποβάθμιση των εργαζομένων και εν τέλει τη μεγάλη πτώση της κατανάλωσης μέχρι τον Ιούνιο του 2028.
Τελικά, καταλήγει η έρευνα, οικονομικοί αναλυτές υιοθετούν την έκφραση το «ΑΕΠ φάντασμα», δηλαδή η παραγωγή που καταγράφεται στους προϋπολογισμούς αλλά δεν αποτυπώνεται στην πραγματική οικονομία. Μέσα στο 2026, οι αγορές αρχίζουν να προβληματίζονται για τις συνέπειες σε κλάδους της οικονομίας, όπως οι εταιρείες λογισμικού, η παροχή υπηρεσιών συμβούλου ή και πληρωμών. Μέχρι τον Ιούνιο του 2028, η καταστροφή είναι τόσο εκτεταμένη που η ανεργία φτάνει το 10,2% στις ΗΠΑ ενώ ο δείκτης S&P 500 έχει χάσει 38% από τα υψηλά του Οκτωβρίου του 2026.
«Οι κάτοχοι των υπολογιστών παρακολουθούσαν την απότομη αύξηση του πλούτου τους, καθώς το εργασιακό κόστος εξαφανιζόταν. Παράλληλα, κατέρρευσαν οι πραγματικοί μισθοί. Παρά την ικανοποίηση των κυβερνώντων για την ιστορική άνοδο της παραγωγικότητας, οι υπάλληλοι γραφείου έχασαν την εργασία τους από τα μηχανήματα και υποβιβάστηκαν σε ρόλους με «χαμηλότερους μισθούς», αναφέρει η έκθεση. Η ανθρωποκεντρική οικονομία, η οποία αποτελεί το 70% του ΑΕΠ, μαραίνεται. Μέχρι τα τέλη του 2027, η ΑΙ απειλεί κάθε επιχειρηματικό μοντέλο, ενώ η έλλειψη ενός ξεκάθαρου σχεδίου απειλεί να επιταχύνει ένα αποπληθωριστικό σπιράλ. Τελικά, επισημαίνεται στην έκθεση, τίθεται υπό αμφισβήτηση ο κυκλικός μηχανισμός της οικονομίας, ο οποίος ιστορικά εμπεριείχε τους δικούς της σπόρους ανάκαμψης.
